พืชสกัดเอาสารเคมี สะเดา (กำจัดศัตรูพืช) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.ฉะเชิงเทรา ได้ศึกษารูปแบบการผลิตพืชผัก และผลไม้อนามัย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อผลิตพืชผักและผลไม้สำหรับการบริโภค ซึ่งปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง ผลการศึกษาพบว่าการใช้สารสกัดจากสะเดามีแนวโน้มว่าจะสามารถนำมาใช้ได้ดี ทำให้ลดการใช้สารฆ่าแมลง ซึ่งนับวันจะเป็นปัญหามากขึ้น โดยเฉพาะสารเคมีชนิดใหม่ๆ มีราคาค่อนข้างสูง ที่แม้จะให้ผลในการป้องกันกำจัดแมลงดี แต่แมลงสามารถสร้างความต้านทานได้รวดเร็วเมื่อใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน สาหร่ายเกลียวทอง (อาหารปลา) เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๙ งานวิจัยและพัฒนาโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา ได้ศึกษาความเป็นไปได้ในการนำน้ำกากมูลหมัก ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากการผลิตแก๊สชีวภาพ มาใช้เลี้ยงสาหร่ายเกลียวทอง และศึกษาสูตรอาหารที่เหมาะสมในการเลี้ยงโดยเติมธาตุอาหารบางชนิดลงไป สาหร่ายเกลียวทองที่ได้ ใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตอาหารปลา เพราะมีโปรตีนสูงถึงร้อยละ ๖๕-๗๐ สาหร่ายเกลียวทองมีผลทำให้ปลาเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว และเพิ่มสีสันของปลาให้สดสวยยิ่งขึ้น โดยเฉพาะปลาคาร์ฟที่นิยมเลี้ยงกันมาก หลังจากที่เลี้ยงสาหร่ายเกลียวทองได้ผลเป็นที่น่าพอใจแล้ว ในปี พ.ศ. ๒๕๓๑ โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา จึงได้สร้างโรงอาหารปลาขึ้น เพื่อผลิตอาหารปลาออกจำหน่ายในราคาที่ถูกกว่าท้องตลาด ส่วนผสมของอาหารได้จากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ ซึ่งได้แก่ รำละเอียด ปลายข้าว กากถั่ว ปลาป่น ใบกระถิน ผสมกับสาหร่ายเกลียวทองในปริมาณร้อยละ ๕ เพื่อเร่งการเจริญเติบโต และเพื่อเพิ่มสีสันของปลา มะกอก โครงการปลูกพืชกลุ่มมะกอกเพื่อการผลิตน้ำมัน เป็นโครงการวิจัยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ดำเนินการวิจัยโดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สืบเนื่องจากพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๓๙ ทรงสนพระราชหฤทัยและทรงชี้แนะให้มหาวิทยาลัยศึกษาเกี่ยวกับมะกอกไทยเพื่อการผลิตน้ำมัน เช่นเดียวกับที่มีการผลิตน้ำมันโอลีฟจากผลมะกอกฝรั่ง(olive) ของประเทศในย่านเมดิเตอเรเนียน อันได้แก่ สเปน อิตาลี กรีซ ตุรกี และตูนิเซีย หากขยายการทดลองปลูกจนได้ผลผลิตเพียงพอสำหรับป้อนโรงงาน ย่อมจะนำไปสู่อุตสาหกรรมผลิตน้ำมันในอนาคต พืชเพื่อการรักษาสภาพแวดล้อม หญ้าแฝก กันการกัดเซาะ หญ้าแฝกเป็นพืชตระกูลหญ้า สามารถเจริญได้ในดินเกือบทุกชนิดทุกสภาพ ตามธรรมชาติ พบทั่วทุกภาคในประเทศไทย ขึ้นเป็นกอหนาแน่น แตกกอได้รวดเร็ว ถ้านำมาปลูกติดต่อกันเป็นแนวยาว ขวางแนวลาดเทของพื้นที่ กอซึ่งอยู่เหนือดินจะแตกติดต่อกันเหมือนรั้วต้นไม้ สามารถกรองเศษพืชและตะกอนดิน ซึ่งถูกน้ำชะล้างพัดพามาตกทับถม เกิดเป็นแนวดินตามธรรมชาติได้ หญ้าแฝกเป็นพืชที่มีจำนวนรากมาก จึงทนแล้งได้ดี รากประสานติดต่อกันหนาแน่นเหมือนม่านหรือกำแพงใต้ดิน สามารถเก็บน้ำและความชุ่มชื้นได้ดี จึงทรงพระราชดำริให้เกษตรกรปลูกหญ้าแฝกในแปลงเพาะปลูกพืช เพื่อรักษาความชุ่มชื้นในดินและรักษาหน้าดิน โดยไม่ก่อให้เกิดปัญหาการแย่งอาหารกับพืชปลูก เนื่องจากระบบรากของหญ้าแฝกจะแผ่ขยายกว้างเพียง ๕๐ ซม. รอบกอเท่านั้น นอกจากนี้ ยังสามารถปลูกเพื่อเป็นแนวป้องกันตะกอนและดูดซับสารพิษตลอดจนของเสียต่างๆ ที่จะไหลลงสู่แหล่งน้ำได้ดีอีกด้วย ผักตบชวา ช่วยบำบัดน้ำเสีย / ทำปุ๋ยหมัก ในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ โครงการส่วนพระองค์ได้เริ่มโครงการวิจัยการกำจัดน้ำเสียโดยใช้ผักตบชวา พบว่าผักตบชวามีประสิทธิภาพในการดูดซับสารประกอบอินทรีย์พวกไนเตรทและฟอสเฟต ได้เป็นอย่างดี และได้นำผักตบชวาเหล่านี้มาเป็นวัตถุดิบในการผลิตปุ๋ยอินทรีย์แท่ง ปุ๋ยหมัก และทำเป็นกระถางสำหรับเพาะเลี้ยงต้นไม้อีกด้วย พืชเสริมป่า ยางพารา ยางพาราเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในภาคใต้ มีพระราชดำริให้ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองฯ จังหวัดนราธิวาส ศึกษาการปลูกยางพารา การพัฒนาการทำสวนยางตามหลักวิชาการ และศึกษาพัฒนาอุตสาหกรรมยางธรรมชาติครบวงจร เพื่อทำให้ผลผลิตมีมูลค่าเพิ่มขึ้น ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองฯ ได้วิจัยทดสอบแปรรูปผลิตภัณฑ์ยางให้เป็นรูปแบบต่างๆ เช่น จานรองแก้ว เบาะฟองน้ำ เท้าเทียม เป็นต้น การอนุรักษ์พันธุ์พืช โครงการส่วนพระองค์โครงการหนึ่งของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คือ การอนุรักษ์พันธุ์พืชเอกลักษณ์ที่หายาก โดยนำเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชมาประยุกต์เพื่อขยายพันธุ์พืชให้มีปริมาณมากในเวลารวดเร็ว และไม่กลายพันธุ์ ได้แก่ สมอไทย ขนุนพันธุ์ดี พุดสวนสำหรับร้อยมาลัย มณฑา และยี่หุบ เป็นต้น โครงการพืชสมุนไพร เป็นโครงการส่วนพระองค์ที่รวบรวมพันธุ์พืชสมุนไพรชนิดต่างๆ เพื่อที่จะปลูกเป็นสวน โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะเป็นแหล่งศึกษาเกี่ยวกับพันธุ์ วิธีการขยายพันธุ์ และเผยแพร่คุณประโยชน์ของสมุนไพรแก่ผู้สนใจเข้าชมกิจการ และเป็นพื้นฐานในการผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ จากพืชสมุนไพร

| ทดลองพืชใหม่ | พืชตามสภาพแวดล้อม | พืชเพื่อผลผลิต พืชเส้นใย และพืชพลังงาน | พืชสกัดเอาสารเคมี พืชเพื่อการรักษาสภาพแวดล้อม พืชเสริมป่า และการอนุรักษ์พันธุ์พืช |

| ระดับใหญ่เชิงวิวัฒนาการของชีวิต | ระดับกลางเชิงนิเวศ | ระดับละเอียดของพืชแต่ละชนิด |

| สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาพฤกษ์เศรษฐกิจ |