ในอดีต สาเหตุของการเกิดน้ำท่วมกรุงเทพมหานครและปริมณฑลนั้น เป็นผลโดยตรงมาจากภัยธรรมชาติ กล่าวคือ ปริมาณน้ำฝนและน้ำเหนือที่หลากลงมา มีปริมาณมากกว่าความจุของแม่น้ำ แต่ในปัจจุบัน จากการที่กรุงเทพมหานครได้มีการพัฒนาและเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดสาเหตุของน้ำท่วมอื่น ๆ เป็นตัวเพิ่มความรุนแรงของน้ำท่วมมากยิ่งขึ้น ซึ่งสามารถจำแนกสาเหตุหลัก ๆ ของน้ำท่วมกรุงเทพมหานครและปริมณฑลได้ดังนี้
๑. น้ำท่วมที่เกิดจากสภาพภูมิประเทศของกรุงเทพมหานครเอง เนื่องจากมีพื้นที่ลาดเทจากด้านตะวันออกลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ดังนั้น เมื่อฝนตกในปริมาณมาก (ปริมาณน้ำฝนในฤดูฝนประมาณเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม บางครั้งมีความรุนแรงถึง ๖๐-๑๒๐ มิลลิเมตรต่อวัน) ปริมาณดังกล่าวจะถ่ายเทไหลผ่านพื้นที่กรุงเทพมหานคร เพื่อลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา หากการระบายน้ำไม่เป็นไปอย่างสมดุล ทำให้เกิดสภาวะน้ำท่วมขึ้นได้
๒. น้ำท่วมที่เกิดจากน้ำเหนือไหลหลากลงมาในปริมาณมาก ซึ่งก็ได้มีการพยายามลดปริมาณน้ำให้น้อยลงโดยการสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำไว้บางส่วน เช่น เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนเจ้าพระยา เขื่อนกิ่วลม เป็นต้น แล้วจึงปล่อยปริมาณน้ำที่เหลือลงสู่ที่ราบลุ่มภาคกลางและแม่น้ำเจ้าพระยา ผ่านกรุงเทพมหานคร ซึ่งในปัจจุบัน แม่น้ำเจ้าพระยาตอนกรุงเทพมหานครสามารถรับปริมาณน้ำได้ประมาณ ๒,๐๐๐ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที หากปริมาณน้ำมากกว่านี้อย่างเช่นในปี พ.ศ |
