พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ข้าพเจ้ามาปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์  ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ประจำปีนี้  ข้าพเจ้ามีความยินดีที่ได้ทราบว่าการดำเนินงานทุกด้านของมหาวิทยาลัยเจริญก้าวหน้าไปด้วยดี  ขอขอบใจที่มหาวิทยาลัยมอบปริญญาบริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาการตลาดแก่ข้าพเจ้า  และขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จเป็นรางวัลแห่งความเพียรพยายาม ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็นประเทศสำคัญประเทศหนึ่งในการผลิตพืชพันธุ์ธัญญาหาร  ทั้งนี้เพราะพลเมืองส่วนใหญ่ของเราเป็นชาวนา  ผู้อุสาหะปลูกข้าวเลี้ยงเรามาเป็นเวลาหลายร้อยปี  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสอยู่เสมอว่า  ชาวนาเป็นผู้มีบุญคุณต่อประเทศชาติอย่างใหญ่หลวง เพราะชาวนาทำให้ไทยเป็นประเทศที่สามารถผลิตอาหารเลี้ยงตนเอง  เราจึงเป็นประเทศที่มีศักดิ์ศรี  และมีรากฐานอันสำคัญที่จะก้าวไปสู่ความเจริญยิ่งขึ้น และมีชาวต่างประเทศกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่า  ประเทศไทยนี้โชคดีที่ชาวนายังรักการทำนา ไม่ทิ้งนาไปหางานอื่นทำกันหมด พระมหากษัตริย์ไทยทรงตระหนักในความสำคัญและทรงห่วงใยชาวนาชาวไร่มาตั้งแต่รัชสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชแล้ว  เช่น  โปรดให้ขุดคลองต่าง ๆ ขึ้น  จนถึงกับเริ่มการชลประทานอย่างจริงจังในรัชการพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่โปรดให้ขุดลอกคลองในภาคกลางเป็นจำนวนมาก พร้อมกับให้สร้างประตูน้ำไว้ปิดกั้นน้ำในคลองสำหรับใช้ทำนา  จะเห็นได้ว่าพระราชภารกิจนี้สืบทอดมาจนถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ซึ่งทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจอย่างหนักร่วมกับรัฐบาล  ในการแก้ปัญหาเรื่องการเกษตรและการชลประทานเพื่อช่วยเหลือชาวนาชาวไร่ และประเทศไทยได้ชื่อว่ามีการจัดสรรน้ำในระบบชลประทานให้แก่ชาวนาชาวไร่โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายมาเป็นเวลาช้านาน ในระหว่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงดูแลเรื่องดินและน้ำอยู่นี้  ก็ทรงมอบหมายให้ข้าพเจ้าดูแลทุกข์สุขของครอบครัวชาวนาชาวไร่  ข้าพเจ้าจึงได้ดูแลเกี่ยวกับสุขภาพอนามัย  การศึกษาของบุตรหลาน  ที่สำคัญคือการเพิ่มรายได้นอกเหนือจากการเพาะปลูก  และได้นำงานศิลปะในแต่ละท้องถิ่นมาเป็นอาชีพเสริม  เช่น ข้าพเจ้าได้เห็นชาวนาอีสานนุ่งผ้าไหม  ซึ่งเขามีฝีมือสืบทอดกันมาแต่ครั้งปู่ย่าตายาย  ข้าพเจ้าจึงริเริ่มให้เขาทอผ้าไหมเพิ่มขึ้น  ในเวลาต่อมาข้าพเจ้าได้ทราบว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5  ก็ทรงเห็นความสำคัญของชาวนาชาวไร่  จนถึงกับทรงส่งพระราชโอรสคือ กรมหมื่นพิชัยมหินทโรดม  ทรงเดินทางฝ่าความทุรกันดารไปตั้งศูนย์การเลี้ยงไหมที่จังหวัดบุรีรัมย์ เมื่อข้าพเจ้าส่งเสริมการทอผ้าไหมจนกลับคืนสู่ความนิยมอีกครั้งหนึ่งแล้ว  จึงได้จัดให้มีการประกวดผ้าไหมที่ออกแบบลวดลายและให้สีเองอย่างสวยงาม  จากฝีมือของชาวนาชาวไร่ทุกจังหวัดทั่วภาคอีสาน  รวมทั้งเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตงานเหล่านี้ได้มาร่วมสังสรรค์และรื่นเริงกันในบริเวณสนามรอบพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์  จังหวัดสกลนคร  เป็นประจำทุกปี  ข้าพเจ้าได้เชิญทูตานุฑูตไปร่วมในงานนี้ด้วย  ทุกคนจึงได้ประจักษ์ในความเพียรพยายามของผู้ทอ ตลอดจนตื่นตาตื่นใจกับความงามของผ้าแต่ละผืนที่แสดงออกถึงคุณค่าของชาวนาชาวไร่ไทยว่า นอกจากจะปลูกข้าวด้วยความเหนื่อยยากให้เราได้บริโภคกันแล้ว ยังมีฝีมือในการสร้างสรรค์ศิลปะอย่างยอดเยี่ยมอีกด้วย ต่อมา  เมื่อผลงานของสมาชิกศิลปาชีพมีมากขึ้น  ข้าพเจ้าจึงได้นำออกแสดงให้ประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศชม  เพื่อชักจูงให้คนทั้งหลายสนใจฝีมือของคนไทยโดยจัดนิทรรศการศิลปาชีพขึ้นแทบทุกปี  อีกทั้งเมื่อข้าพเจ้ามีภารกิจต้องไปต่างประเทศตามที่ได้รับเชิญ  เช่น  สหรัฐอเมริกา  ญี่ปุ่น  และออสเตรเลีย  ข้าพเจ้าก็มักถือโอกาสนำผลิตภัณฑ์ศิลปาชีพไปแสดงให้ชาวต่างประเทศชมเสมอ  ผลิตภัณฑ์ซึ่งสืบทอดฝีมือมาแต่โบราณเหล่านี้ ทำให้ชาวต่างประเทศรับรู้ได้ทันทีว่าไทยเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์และความเจริญทางวัฒนธรรมยาวนานเพียงไร สิ่งเหล่านี้เป็นผลสะท้อนกลับไปสู่ชาวนาชาวไร่ของเรา  ทำให้มีรายได้เพิ่มและความเป็นอยู่ดีขึ้น  แต่ชาวนาชาวไร่นั้น มีจำนวนหลายสิบล้านคน  ลำพังข้าพเจ้าและมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ คงจะช่วยเหลือได้เป็นส่วนน้อย  ข้าพเจ้าจึงขอฝากความหวังส่วนหนึ่งไว้กับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ที่จะแยกย้ายกันออกไปประกอบอาชีพทั่วประเทศ  โดยขอท่านทั้งหลายช่วยกันส่งเสริมชาวนาชาวไร่ตามความรู้ความสามารถ  ผู้ใดมีความรู้เรื่องพืชผลก็ช่วยเหลือเรื่องพืชผล  ผู้ใดมีความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี หรือสังคมศาสตร์ ก็ช่วยเหลือตามความถนัด  เพื่อให้ชาวนาชาวไร่ของเรามีกำลังใจที่จะประกอบอาชีพผลิตอาหารเลี้ยงคนไทยต่อไป ในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขอให้ท่านทั้งหลายคิดดี ทำดี ต่อประเทศชาติ และขออวยพรให้ทุกท่านที่มาพร้อมในพิธีนี้  มีความสุข ความเจริญ ประสบความสำเร็จทั้งในหน้าที่การงานและชีวิตส่วนตัวจงทั่วกัน

| สรรพศิลปศาสตราธิราช | ประมวลพระบรมราโชวาท |