การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชเป็นวิทยาการสมัยใหม่เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีการเก็บรักษาพันธุ์พืชเอกลักษณ์ที่หายาก มิให้สูญพันธุ์และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ในอนาคต การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเป็นการนำเอาเซลล์หรือเนื้อเยื่อหรือวัยวะบางส่วนของพืช เช่น ยอด ใบ ลำต้น ราก ส่วนต่าง ๆ ของดอกหรือผล มาเลี้ยงบนอาหารสังเคราะห์ในสถานที่ปลอดเชื้อ ทำให้ขยายพันธุ์พืชได้ปริมาณมากหรือรวดเร็ว ไม่กลายพันธุ์โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาได้เริ่มโครงการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชในปี พ.ศ. ๒๕๒๗ โดยทำการวิจัยและพัฒนาร่วมกับภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และได้รับทุนอุดหนุนจากศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ พืชเป้าหมายในระยะแรกของโครงการคือ สมอไทย (Terminalia chebula) ซึ่งปลูกไว้ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ และมีอายุกว่าร้อยปี ในบริเวณพระที่นั่งอัมพรสถาน ขนุนพันธุ์ดี (Artocarpus heterophyllus) ในพระบรมมหาราชวัง ซึ่งมีอายุกว่า ๒๐๐ ปี พุดสวน (Ervatamia coronaria) ในพระบรมมหาราชวัง ยี่หุบ (Magnolia coco) ในพระบรมมหาราชวัง เนื่องในมหามงคลวโรกาสสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ทรงพระชนมพรรษาครบ ๕ รอบ ได้มีโครงการแจกจ่ายพันธุ์ขนุนที่ได้จากโครงการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจำนวนหนึ่งล้านต้นไปทั่วประเทศ โดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จะผลิตต้นพันธุ์จำนวน ๔๐๐,๐๐๐ ต้น และโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาจะผลิต ๖๐๐,๐๐๐ ต้น ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชประกอบด้วยส่วนประกอบ คือ ห้องเตรียมอาหารสำหรับเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช ซึ่งเป็นอาหารสังเคราะห์ ประกอบด้วยธาตุอาหารสำคัญที่พืชจำเป็นต้องใช้ในปริมาณมาก เช่น ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปตัสเซียม และสารอาหารอื่น ๆ เช่น ไวตามิน น้ำตาล น้ำมะพร้าว กล้วยบด หรือวุ้น เพื่อช่วยให้พืชตั้งอยู่ได้ ห้องถ่ายเนื้อเยื่อ  เป็นห้องสำหรับการนำชิ้นส่วนของพืชมาเลี้ยงบนอาหารสังเคราะห์ที่เตรียมไว้ในสภาพปลอดเชื้อ เครื่องมือที่สำคัญในห้องนี้คือ ตู้สำหรับเลี้ยงหรือถ่ายเนื้อเยื่อ เป็นตู้ที่มีอากาศถ่ายเทผ่านแผ่นกรองที่สามารถกรองจุลินทรีย์ได้ตลอดเวลาทำให้อากาศภายในตู้บริสุทธิ์ปราศจากการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ ช่วยให้ทำงานสะดวกและรวดเร็ว ห้องเลี้ยงเนื้อเยื่อ  สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการเลี้ยงเนื้อเยื่อจะแตกต่างกันสำหรับพืชแต่ละชนิด โดยทั่วไปมักจะปรับสภาพแวดล้อมภายในห้องให้มีอุณหภูมิ ประมาณ ๒๕ องศาเซลเซียส ระยะเวลาที่ให้แสงประมาณ ๑๒-๑๖ ชั่วโมงต่อวัน ความเข้มของแสง ๑,๐๐๐-๓,๐๐๐ ลักซ์

โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา|โรงงานอาหารสำเร็จรูป|โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
อุตสาหกรรมเกษตรอันเนื่องมาจาก พระปรีชาญาณในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

| สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาอุตสาหกรรมเกษตร |