"โรงงานแห่งนี้เป็นแห่งแรกที่ทำขึ้นในเมืองไทยและก็เป็นที่น่าภูมิใจว่าคนไทยได้ออกแบบและเป็นผู้สร้างขอให้ถือว่าโรงงานแห่งนี้เป็นโรงงานตัวอย่าง
ใครอยากได้ความรู้ ใครอยากที่จะทำกิจการโคนมให้สำเร็จให้ก้าวหน้า และเป็นประโยชน์แก่ตนแก่เศรษฐกิจของบ้านเมือง
ก็ให้มาดูกิจการได้ทุกเมื่อ และถ้ามีปัญหาอะไรมีความคิดอะไร ก็ให้แสดงออกมา
บางทีบางคนอาจเกิดความคิดอะไรที่จะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมที่ทางนี้ไม่ได้คิดก็จะเป็นประโยชน์ที่จะร่วมแรงกันในทางความคิด
เพื่อความก้าวหน้าของกิจการโคนมของประเทศไทย"
พระราชดำรัส พระราชทานเนื่องในพระราชพิธีเปิดโรงนมผง "สวนดุสิต" ณ บริเวณสวนจิตรลดา
วันอาทิตย์ที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๒
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงเป็นผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล
และทรงเล็งเห็นประโยชน์ของการดื่มนม ทรงพยายามให้มีการศึกษาค้นคว้าทางด้านวิชาการ
และมีพระราชประสงค์ที่จะถ่ายทอดความรู้ โดยการจัดเป็นโรงงานขนาดเล็ก สาธิตให้แก่ประชาชน
เพื่อให้ประชาชนได้เห็นและเรียนรู้รวมทั้งสามารถนำไปดำเนินการเองได้ ทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินการเป็นระบบตั้งแต่เริ่มต้น
คือ การเลี้ยงโคนม และค่อย ๆ ขยายการดำเนินงานไปสู่การผลิตผลิตภัณฑ์นมชนิดต่าง
ๆ ที่ทรงเห็นว่ามีแนวโน้มด้านการตลาดว่าจะได้รับการยอมรับจากประชาชน และผู้ผลิตสามารถได้รับผลประโยชน์คุ้มค่า
จนกระทั่งโครงการของพระองค์ดำเนินการแบบธุรกิจ และครบวงจรของส่วนการผลิตนม
นอกจากนั้นโครงการต่าง ๆ ของพระองค์ยังเป็นแหล่งความรู้ของนักเรียน นักศึกษาประชาชนทั่วไป
และผู้ที่ต้องการประกอบธุรกิจทางด้านนี้ให้ได้ศึกษา สอบถาม และใช้เป็นแบบอย่างในการดำเนินธุรกิจ
โครงการต่าง ๆ ที่พระองค์ทรงมีพระราชดำริให้ก่อตั้ง ได้แก่
โรงโคนมสวนจิตรลดา
โรงโคนมสวนจิตรลดาเริ่มก่อตั้งเมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๐๕ โดยมีผู้น้อมเกล้าฯ ถวายโคพันธุ์นมจำนวน
๖ ตัว และเนื่องจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเล็งเห็นความสำคัญของกิจการโคนม
จึงพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นเงิน ๓๒,๘๘๖ บาท เพื่อสร้างโรงโคนมขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่การเลี้ยงโคนม โดยวิธีการสาธิตการดำเนินงานให้เป็นตัวอย่างแก่เกษตรกร
ในลักษณะที่เกษตรสามารถนำไปดำเนินการได้เองภายในครอบครัว เพื่อศึกษาค้นคว้าทดลองวิชาการแผนใหม่เกี่ยวกับกิจการโคนม
และเผยแพร่ความรู้ไปยังเกษตรกรผู้เลี้ยงโดยปรับปรุงวิธีการให้ถูกต้องและเหมาะสมกับดินฟ้าอากาศของประเทศไทย
รวมทั้งเพื่อส่งเสริมการบริโภคนมสดให้กว้างขวางยิ่งขึ้น
น้ำนมที่ได้ในครั้งแรกนั้นพระองค์โปรดเกล้าฯ ให้พิจารณาดำเนินการแปรรูปหรือทำให้ถูกสุขลักษณะเพื่อการบริโภคโดยการนึ่งหรือต้มให้สุก
และจำหน่ายแก่ข้าราชบริพารในสวนจิตรลดาในแบบบรรจุขวด ต่อมาในช่วง พ.ศ. ๒๕๐๖-๒๕๑๒
ได้มีบริษัท ห้างร้านสมาคม เอกชนทั้งในประเทศและนอกประเทศน้อมเกล้าฯ ถวายโคพันธุ์นมรวม
๑๗ ตัว กิจการโคนมสวนจิตรลดาจึงเจริญรุดหน้ามากขึ้นตามลำดับ ทำให้มีน้ำนมเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ
ทำให้มีน้ำนมเพิ่มมากขึ้นจนสามารถขยายการจำหน่ายน้ำนมออกสู่ประชาชนภายนอก
และมีการปรับปรุงวิธีการผลิตจากระบบต้มด้วยความร้อนธรรมดา เปลี่ยนเป็นการใช้ระบบพาสเจอไรซ์
มีการโฮโมจีไนซ์และบรรจุด้วยเครื่องทันสมัยทั้งแบบถุงพลาสติกและแบบขวด
นอกจากจะดำเนินการจำหน่ายน้ำนมให้แก่ประชาชนทั่วไปแล้ว โรงนมสวนจิตรลดายังขยายพันธุ์โคนมเพื่อพระราชทานแก่เกษตรกร
และสถานศึกษาด้านการเกษตรต่าง ๆ ซึ่งเป็นการส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงโคนมแก่ประชาชนทั่วไป
โครงการโรงนมผงสวนดุสิต
สืบเนื่องจากความเดือดร้อนจากสภาวะนมล้นตลาดในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ สมาชิกผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศได้รับความไม่เป็นธรรมทางด้านราคา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงทราบและห่วงใยถึงความเดือดร้อนดังกล่าว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ดำเนินการช่วยเหลือ
โดยให้หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล ก่อสร้างโรงงานแปรรูปนมโคสดเป็นนมผงขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา
โดยใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์และทรงพระราชทานนามว่า "โรงนมผงสวนดุสิต" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแบบอย่างแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศได้เห็นและศึกษาวิธีการผลิตนมผงที่ทันสมัย
เพื่อให้เกษตรกรสามารถรวมกลุ่มสมาชิกร่วมกันลงทุนก่อสร้างขึ้นเองได้ ทำให้สามารถแก้ไขปัญหานมสดล้นตลาดเพราะนมผงสามารถเก็บรักษาได้นานอย่างน้อย
๖ เดือน นอกจากนั้นทางโรงนมสวนดุสิตยังสามารถผลิตผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ได้ เช่น
ไข่ไก่ผง นมข้น กล้วยผง เป็นต้น
ในปัจจุบันโรงนมสวนดุสิตได้ขยายกิจการสามารถผลิตนมผง ครีม นมสด นมเม็ดและเนยออกจำหน่ายทั่วไป
และยังจำหน่ายเศษนมหรือนมก้อนในราคาถูกเพื่อบริโภคหรือเพื่อเลี้ยงลูกวัว สุนัขและแมว
อีกด้วย ทั้งยังได้เปิดกิจการให้เกษตรกรและผู้สนใจเข้าชมการดำเนินการเป็นประจำ
นับว่าก่อให้เกิดประโยชน์แก่นักวิชาการ เกษตรกร และผู้ที่สนใจเป็นอย่างมาก
"โรงงานแห่งนี้เป็นแห่งแรกที่ทำขึ้นในเมืองไทยและก็เป็นที่น่าภูมิใจว่าคนไทยได้ออกแบบและเป็นผู้สร้างขอให้ถือว่าโรงงานแห่งนี้เป็นโรงงานตัวอย่าง
ใครอยากได้ความรู้ ใครอยากที่จะทำกิจการโคนมให้สำเร็จให้ก้าวหน้า และเป็นประโยชน์แก่ตนแก่เศรษฐกิจของบ้านเมือง
ก็ให้มาดูกิจการได้ทุกเมื่อ และถ้ามีปัญหาอะไรมีความคิดอะไร ก็ให้แสดงออกมา
บางทีบางคนอาจเกิดความคิดอะไรที่จะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมที่ทางนี้ไม่ได้คิดก็จะเป็นประโยชน์ที่จะร่วมแรงกันในทางความคิด
เพื่อความก้าวหน้าของกิจการโคนมของประเทศไทย"
พระราชดำรัส พระราชทานเนื่องในพระราชพิธีเปิดโรงนมผง "สวนดุสิต" ณ บริเวณสวนจิตรลดา
วันอาทิตย์ที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๒
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงเป็นผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล
และทรงเล็งเห็นประโยชน์ของการดื่มนม ทรงพยายามให้มีการศึกษาค้นคว้าทางด้านวิชาการ
และมีพระราชประสงค์ที่จะถ่ายทอดความรู้ โดยการจัดเป็นโรงงานขนาดเล็ก สาธิตให้แก่ประชาชน
เพื่อให้ประชาชนได้เห็นและเรียนรู้รวมทั้งสามารถนำไปดำเนินการเองได้ ทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินการเป็นระบบตั้งแต่เริ่มต้น
คือ การเลี้ยงโคนม และค่อย ๆ ขยายการดำเนินงานไปสู่การผลิตผลิตภัณฑ์นมชนิดต่าง
ๆ ที่ทรงเห็นว่ามีแนวโน้มด้านการตลาดว่าจะได้รับการยอมรับจากประชาชน และผู้ผลิตสามารถได้รับผลประโยชน์คุ้มค่า
จนกระทั่งโครงการของพระองค์ดำเนินการแบบธุรกิจ และครบวงจรของส่วนการผลิตนม
นอกจากนั้นโครงการต่าง ๆ ของพระองค์ยังเป็นแหล่งความรู้ของนักเรียน นักศึกษาประชาชนทั่วไป
และผู้ที่ต้องการประกอบธุรกิจทางด้านนี้ให้ได้ศึกษา สอบถาม และใช้เป็นแบบอย่างในการดำเนินธุรกิจ
โครงการต่าง ๆ ที่พระองค์ทรงมีพระราชดำริให้ก่อตั้ง ได้แก่
โรงโคนมสวนจิตรลดา
โรงโคนมสวนจิตรลดาเริ่มก่อตั้งเมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๐๕ โดยมีผู้น้อมเกล้าฯ ถวายโคพันธุ์นมจำนวน
๖ ตัว และเนื่องจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเล็งเห็นความสำคัญของกิจการโคนม
จึงพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นเงิน ๓๒,๘๘๖ บาท เพื่อสร้างโรงโคนมขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่การเลี้ยงโคนม โดยวิธีการสาธิตการดำเนินงานให้เป็นตัวอย่างแก่เกษตรกร
ในลักษณะที่เกษตรสามารถนำไปดำเนินการได้เองภายในครอบครัว เพื่อศึกษาค้นคว้าทดลองวิชาการแผนใหม่เกี่ยวกับกิจการโคนม
และเผยแพร่ความรู้ไปยังเกษตรกรผู้เลี้ยงโดยปรับปรุงวิธีการให้ถูกต้องและเหมาะสมกับดินฟ้าอากาศของประเทศไทย
รวมทั้งเพื่อส่งเสริมการบริโภคนมสดให้กว้างขวางยิ่งขึ้น
น้ำนมที่ได้ในครั้งแรกนั้นพระองค์โปรดเกล้าฯ ให้พิจารณาดำเนินการแปรรูปหรือทำให้ถูกสุขลักษณะเพื่อการบริโภคโดยการนึ่งหรือต้มให้สุก
และจำหน่ายแก่ข้าราชบริพารในสวนจิตรลดาในแบบบรรจุขวด ต่อมาในช่วง พ.ศ. ๒๕๐๖-๒๕๑๒
ได้มีบริษัท ห้างร้านสมาคม เอกชนทั้งในประเทศและนอกประเทศน้อมเกล้าฯ ถวายโคพันธุ์นมรวม
๑๗ ตัว กิจการโคนมสวนจิตรลดาจึงเจริญรุดหน้ามากขึ้นตามลำดับ ทำให้มีน้ำนมเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ
ทำให้มีน้ำนมเพิ่มมากขึ้นจนสามารถขยายการจำหน่ายน้ำนมออกสู่ประชาชนภายนอก
และมีการปรับปรุงวิธีการผลิตจากระบบต้มด้วยความร้อนธรรมดา เปลี่ยนเป็นการใช้ระบบพาสเจอไรซ์
มีการโฮโมจีไนซ์และบรรจุด้วยเครื่องทันสมัยทั้งแบบถุงพลาสติกและแบบขวด
นอกจากจะดำเนินการจำหน่ายน้ำนมให้แก่ประชาชนทั่วไปแล้ว โรงนมสวนจิตรลดายังขยายพันธุ์โคนมเพื่อพระราชทานแก่เกษตรกร
และสถานศึกษาด้านการเกษตรต่าง ๆ ซึ่งเป็นการส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงโคนมแก่ประชาชนทั่วไป
โครงการโรงนมผงสวนดุสิต
สืบเนื่องจากความเดือดร้อนจากสภาวะนมล้นตลาดในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ สมาชิกผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศได้รับความไม่เป็นธรรมทางด้านราคา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงทราบและห่วงใยถึงความเดือดร้อนดังกล่าว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ดำเนินการช่วยเหลือ
โดยให้หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล ก่อสร้างโรงงานแปรรูปนมโคสดเป็นนมผงขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา
โดยใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์และทรงพระราชทานนามว่า "โรงนมผงสวนดุสิต" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแบบอย่างแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมทั่วประเทศได้เห็นและศึกษาวิธีการผลิตนมผงที่ทันสมัย
เพื่อให้เกษตรกรสามารถรวมกลุ่มสมาชิกร่วมกันลงทุนก่อสร้างขึ้นเองได้ ทำให้สามารถแก้ไขปัญหานมสดล้นตลาดเพราะนมผงสามารถเก็บรักษาได้นานอย่างน้อย
๖ เดือน นอกจากนั้นทางโรงนมสวนดุสิตยังสามารถผลิตผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ได้ เช่น
ไข่ไก่ผง นมข้น กล้วยผง เป็นต้น
ในปัจจุบันโรงนมสวนดุสิตได้ขยายกิจการสามารถผลิตนมผง ครีม นมสด นมเม็ดและเนยออกจำหน่ายทั่วไป
และยังจำหน่ายเศษนมหรือนมก้อนในราคาถูกเพื่อบริโภคหรือเพื่อเลี้ยงลูกวัว สุนัขและแมว
อีกด้วย ทั้งยังได้เปิดกิจการให้เกษตรกรและผู้สนใจเข้าชมการดำเนินการเป็นประจำ
นับว่าก่อให้เกิดประโยชน์แก่นักวิชาการ เกษตรกร และผู้ที่สนใจเป็นอย่างมาก
สหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี
จำกัด
ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมจังหวัดราชบุรีและจังหวัดใกล้เคียง ได้ประสบปัญหาในการขาดทุนเพราะภาวะนมโคนมสดล้นตลาด
กลุ่มเกษตรกรจึงทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อขอพระราชทานความช่วยเหลือ
พระองค์จึงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์โดยมีเอกชนสมทบทุนบางส่วน จัดตั้งโรงงานทำนมผงขึ้น
ณ ตำบลหนองโพ อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ชื่อบริษัทผลิตภัณฑ์นมหนองโพ จังหวัดราชบุรี
ชื่อบริษัทผลิตภัณฑ์นมหนองโพ ดำเนินการรับซื้อนมดิบจากเกษตรมาแปรรูปเป็นนมผง
เหตุผลสำคัญที่ดำเนินการกิจการในรูปบริษัทนั้นเป็นไปตามพระราชปรารภที่ว่า
การที่จะให้การเลี้ยงโคนมเป็นอาชีพปึกแผ่นมั่นคงได้นั้น ผู้เลี้ยงโคนมควรจะได้รวมตัวกันเป็นกลุ่มในรูปแบบของสหกรณ์เพื่อสมาชิกจะได้รับประโยชน์มากที่สุด
แต่ระหว่างที่สหกรณ์ยังไม่พร้อมนั้น ควรให้จัดตั้งในรูปบริษัทและเป็นบริษัทที่ไม่ได้มุ่งหวังกำไรจึงไม่มีการแบ่งกำไรให้กับผู้ถือหุ้น
แต่แบ่งกำไรส่วนหนึ่งให้แก่สหกรณ์โคนมที่นำนมสดของสมาชิกมาขายให้แก่โรงงานนมผง
และอีกส่วนหนึ่งให้สำหรับเป็นกองทุนเพื่อการศึกษาค้นคว้า อันจะเป็นประโยชน์แก่สหกรณ์และท้องถิ่น
กิจการดังกล่าวได้ |