พระบรมราโชวาท
"เดี๋ยวนี้ทุกคนก็คงเข้าใจแล้วว่า ป่า ๓ อย่างนั้น คืออะไร แต่ก็ให้เข้าใจว่า ป่า ๓ อย่างนี้มีประโยชน์ ๔ อย่าง…ประโยชน์ที่ ๔ นี้สำคัญคือ รักษาอนุรักษ์ ดิน เป็นต้นน้ำ ลำธาร"
พระราชทานในวันปิดการสัมมนาการเกษตรภาคเหนือ ณ สำนักงานเกษตรภาคเหนือ จังหวัดเชียงใหม่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๔

ประเทศไทยในช่วง ๒๐ ปีที่ผ่านมา การเพิ่มผลผลิตและรายได้ของประเทศมาจากการขยายพื้นที่เพาะปลูกมากกว่าการเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ จนถึงขณะนี้ได้ประมาณกันว่า พื้นที่ที่เหมาะสมต่อการเกษตรกรรมได้ใช้ไปจนเกือบหมดสิ้นแล้ว การอพยพโยกย้ายของประชากรเข้าไปอยู่กระจัดกระจายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ได้ทำลายพื้นที่ป่าไม้ลงเป็นจำนวนมาก แม้กระทั่งทั้ง ๆ ที่บางส่วนดินไม่มีความเหมาะสมต่อการเกษตรกรรมเลยอย่างเช่นพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาการกัดเซาะพังทลายของหน้าดินในอัตราที่ค่อนข้างสูง ดินเลื่อนลงไปในแหล่งน้ำต่าง ๆ และตกตะกอนจนตื้นเขินเป็นการทำลายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมไปอย่างสิ้นเชิง นอกจากนี้ ในพื้นที่ที่ทำการเกษตรกรรมโดยทั่วไปได้มีการใช้ที่ดินกันอย่างขาดความระมัดระวัง ใช้ดินซ้ำซากโดยไม่มีการบำรุงรักษาทำให้เกิดความเสื่อมโทรมทั้งทางด้านเคมีและกายภาพ ซึ่งสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้หากไม่รีบแก้ไขโดยเร็วแล้วก็ย่อมจะมีผลกระทบและเป็นปัญหาต่อการพัฒนาประเทศเป็นอย่างมาก

| ความทั่วไปการพัฒนาอนุรักษ์ดิน | สถานการณ์ปัจจุบันและสภาพปัญหา | แนวพระราชดำริเกี่ยวกับงานพัฒนาที่ดิน | สรุปการพัฒนาอนุรักษ์ดิน |
| การพัฒนาแหล่งน้ำ | การอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ | การพัฒนาอนุรักษ์ดิน | การพัฒนาการประมง | การแก้ไขปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพมหานครและปริมณฑล |

| สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม |