จินตนาการแบบสามมิติ

อิควิน็อค            ถึแม้ว่าจะให้โลกเป็นจุดศูนย์กลาง ผู้สังเกตหรือเราอยู่บนพื้นโลกเฝ้ามองทรงกลมท้องฟ้า การหมุนของโลก และการเคลื่อนที่ของโลกรอบดวงอาทิตย์ ทำให้เห็นสิ่งต่าง ๆ บนทรงกลมท้องฟ้าแตกต่างออกไป การคำนวณจึงต้องเริ่มจากจุดศูนย์กลางของโลก และจินตนาการแบบสามมิติ

            จากที่ทราบกันดีว่าโลกหมุมรอบดวงอาทิตย์ โดยแกนหมุนรอบตัวเองของโลกเอียง 23 องศา  ดังนั้น เส้นทางที่ผู้สังเกตอยู่บนโลกมองดวงอาทิตย์จึงเห็นเสมืองดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ผ่านทรงกลมท้องฟ้า  แนวเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านทรงกลมท้องฟ้าเรียกว่าสุริยะวิถี (Ecliptic) ซึ่งเคลื่อนที่ผ่านกลุ่มดาว 12 กลุ่ม (จักรราศี) สิ่งที่น่าสังเกตคือ ทุกประเทศรู้จักกับจักรราศี (Zocliac) และมีการเรียกชื่อกลุ่มดาวจักรราศรีที่คล้ายคลึงกันมาตั้งแต่โบราณ

            เนื่องจากแกนหมุนของโลกเอียงทำมุม 23 องศา กับแนวแกนการหมุนรอบดวงอาทิตย์ ดังนั้นแนวเส้นศูนย์สูตรโลกบนทรงกลมท้องฟ้าจึงตัดกับแนวเส้นสุริยวิถีสองจุด จุดตัดนี้เรียกว่าอิควิน็อก (Equinox) เป็นจุดตัดที่ทำให้กลางวันและกลางคืนเท่ากันจุดตัดอิควิน็อกแรกเกิดขึ้นราววันที่ 21 มีนาคม ซึ่งถือว่าเป็นวันที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากัน  โดยจะต้องคิดที่แนวศูนย์สูตร์โลก จุดตัดอีกจุดหนึ่งคือราววันที่ 23 กันยายน

            สำหรับประเทศไทยหากคิดที่กรุงเทพซึ่งอยู่ที่เส้นรุ้งประมาณ 10 องศา แนวแกนของประเทศไทยตัดเส้นสุริยะวิถีประมาณวันที่ 13 เมษายน ซึ่งเราถือว่าเป็นวันสงกรานต์ หรือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย

            สังเกตว่าโลกหมุนในแนวทิศตามกฎมือขวา ขณะเดียวกับดาวอาทิตย์เคลื่อนที่ตามทรงกลมท้องฟ้าในทิศทางเดียวกันด้วย

            หลายคนที่มีโอกาสเดินทางไปต่างประเทศ เช่น อเมริกา อังกฤษ หรือประเทศในแถบเอเชียอย่างญี่ปุ่น ต่างก็ต้องปรับเวลาให้ตรงกับประเทศนั้น ๆ นั้นเป็นเพราะ ทุกขณะ เวลาบนพื้นโลกไม่เท่ากัน

 


ที่มา : รศ. ยืน ภู่วรวรรณ, สำนักบริการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์