|
สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยกรรมการสาขาเกษตร
และชีววิทยา ได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการเพื่อการนี้คณะหนึ่ง เรียกว่า คณะอนุกรรมการประสานงานแหล่งพันธุกรรมทางพืช ซึ่งกำลังอยู่ในระหว่างการปรับปรุง ให้เป็นคณะกรรมการอนุรักษ์และประสานงานแหล่งพันธุกรรมทางพืช เพื่อให้สามารถรองรับความเคลื่อนไหวระดับโลกในเรื่องนี้ ซี่งมีข้อตกลงสากลเกี่ยวกับการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีววิทยา (Biodiversity)
|
|
แหล่งเก็บรวบรวมพันธุ์พืช
|
|
|
๑. ศูนย์ปฏิบัติการเก็บเมล็ดและเชื้อพันธุ์ข้าวแห่งชาติ ประเทศไทย
ได้เริ่มดำเนินการในเรื่องการเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวพื้นเมืองมาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๔๘๐ และ
กระทำอย่างจริงจัง เมื่อปี ๒๔๙๓ จนกระทั่งปี ๒๕๒๔ รัฐบาลญี่ปุ่นได้ให้ความช่วยเหลือในรูปให้เปล่าแก่สถาบันวิจัยข้าว กรมวิชาการเกษตร สร้างตึกศูนย์ปฏิบัติการและเก็บรักษา
เมล็ดเชื้อพันธุ์ข้าว ณ บริเวณศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี เพื่ออนุรักษ์เชื้อพันธุ์ข้าวของไทยไม่ให้
สูญพันธุ์หรือเสื่อมพันธุ์ บริการข้อมูลแลกเปลี่ยนความรู้และเมล็ดเชื้อพันธุ์กับหน่วยงานต่างๆ
ทั้งในและต่างประเทศ รวบรวม และอนุรักษ์พันธุ์ข้าวป่าของประเทศ ศึกษาลักษณะทางพันธุกรรมของข้าว และทำการอนุรักษ์ธัญญพืชอื่น ๆ นอกจากข้าวอีกทั้งบริการรับฝากเมล็ด
พันธุ์ในโครงการปรับปรุงพันธุ์
|
|
|
๒. ธนาคารเชื้อพันธุ์พืชแห่งชาติ (The National Genebank of
Thailand) เป็นศูนย์เก็บรักษาพันธุกรรมทางพืช มีขนาดความจุประมาณ ๔๐,๐๐๐-๕๐,๐๐๐
ตัวอย่างอยู่ที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ฯ บางเขน ซึ่งเป็นศูนย์ในเครือข่ายสากลของ IBPGR
ปัจจุบันมีพันธุ์พืชในรูปเมล็ดพันธุ์อยู่ประมาณ ๔,๐๐๐ ตัวอย่าง (๒๐๐ ชนิด) ให้ความสำคัญ
กับพวกถั่วพู ข้าวโพด และกระเจี๊ยบ นอกจากนั้นมีพันธุ์ ถั่ว หญ้า พริก และไม้โตเร็วบางประเภท เช่น กระถิน เป็นต้น
|
|
|
๓. นอกจากนั้นยังมีแหล่งเก็บพันธุ์ถั่วที่กรมวิชาการเกษตร และแหล่งพันธุ์พืชอื่น ๆ ตามมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ซึ่งเก็บรวบรวมตามความสนใจของนักวิจัยในสาขาต่าง ๆ มากกว่าที่จะเป็นประโยชน์ต่อประเทศโดยส่วนรวม
|
|
การเก็บรักษาส่วนใหญ่ยังเป็นการเก็บรักษาในรูปเมล็ดพันธุ์
(Orthodox seed) เก็บรักษาในลักษณะระยะสั้น (๑-๒ ปี) ปานกลาง (๕-๑๐ ปี) และ
มีการเก็บเชื้อพันธุ์ข้าวในระยะยาว (๕๐ ปี) แต่สำหรับพืชที่ไม่มีเมล็ด (vegetative type) หรือเมล็ดที่ไม่สามารถทำแห้งโดยคงสภาพ (recalcitrants seed) เช่น มันสำปะหลัง กล้วย มะพร้าว ก็มีการเก็บรักษาโดยการปลูกลงแปลง ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการถูกทำลายและการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมได้มาก นักวิจัยในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ รวมทั้งที่
โครงการส่วนพระองค์ฯ เก็บรักษาเนื้อเยื่อ ในอาหารที่เจือจางเพื่อให้โตช้าเป็นการเก็บระยะสั้นชั่วคราว เพื่อการศึกษาวิจัย
|
|
ปัจจุบันในต่างประเทศ เริ่มนิยมเก็บเนื้อเยื่อในสภาพเยือกแข็ง ใน
ไนโตรเจนเหลวที่ - ๑๙๖ ํซ (Cryopreservation) ซึ่งเป็นการเก็บในระยะยาว ซึ่ง
คาดว่าจะมีการเก็บรักษาโดยวิธีนี้มากขึ้น สำหรับโครงการส่วนพระองค์ ได้วิจัยพัฒนาการเก็บรักษาพันธุ์พืชเอกลักษณ์ โดยวิธีการเลี้ยงเนื้อเยื่อ ได้ทดลองเก็บพันธุ์ขนุนในไนโตรเจนเหลว (-๑๙๖ ํซ) สามารถมีชีวิตรอด ๒๓.๐๗ เปอร์เซนต์ และศึกษาวิธีการ เช่นเดียวกันนี้กับยี่หุบ
|
|
ในปัจจุบันการเก็บรักษาพันธุกรรมทางพืช มิได้มีการวิจัยพัฒนาควบคู่กันไป ห้องปฏิบัติการวิจัยที่ทำงานวิจัยมักจะเก็บระยะสั้น ในขณะที่แหล่งรวบรวมรักษาพันธุกรรมซึ่งเก็บระยะปานกลาง หรือระยะยาว มักมิได้มีแผนงานวิจัยและพัฒนาควบคู่กันไป
จึงทำให้การพัฒนาด้านการเก็บรักษาพันธุ์พืชไม่พัฒนาเท่าที่ควร
|
|
ทางด้านวิชาการการเก็บรักษา ยังประสบปัญหาความเสื่อมคุณภาพ
เมล็ดพันธุ์ เนื่องจากอากาศร้อนและความชื้นสูง คุณภาพฉนวนบุห้องเย็นต่ำหรือความไม่สม่ำ
เสมอของกระแสไฟฟ้าสำหรับห้องเย็น
|