แนวทางพัฒนาที่ผ่านมา โดยมุ่งหวังในระยะสั้น ประกอบกับความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ทำให้โลกสูญเสียความหลากหลายทางพันธุกรรมพืชไปอย่างรวดเร็ว ในช่วงระยะหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยซึ่งเคยเป็นแหล่งสำคัญแห่งหนึ่ง ก็ประสบปัญหาของการถูกทำลายและ การสูญเสียอย่างรวดเร็ว เช่นเดียวกับความรู้ และความก้าวหน้าทางวิทยาการสาขาเทคโนโลยีชีวภาพและพันธุวิศวกรรมในช่วง ๒ - ๓ ทศวรรษที่ผ่านมาทำให้เป็นที่คาดหวังว่านักวิทยาศาสตร์ จะสามารถใช้ประโยชน์จากความหลากหลาย ของพันธุ์พืช สัตว์ จุลินทรีย์ เพื่อสนองตอบความต้องการทางด้านอาหาร ยารักษาโรค และความเป็นอยู่ของมนุษย์ได้อย่างต่อเนื่อง จึงเกิดการตื่นตัวขึ้นโดยทั่วไป ในเรื่องความจำเป็นที่จะต้องอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพไว้ให้ได้มากและดีที่สุด โดยเฉพาะกลุ่มประเทศเขตหนาวที่มีความหลากหลายทางชีวภาพน้อยอยู่แล้ว โดยขณะที่แต่ละประเทศก็เริ่มมีความหวงแหนพันธุกรรมเหล่านี้
              ด้วยเหตุดังกล่าวกลุ่มประเทศตะวันตกที่พัฒนาแล้ว จึงได้มีความพยายามที่จะให้ประเทศ ในเขตร้อน เช่น ประเทศไทย ได้เข้าร่วมรณรงค์ในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช สัตว์ และจุลินทรีย์ เพื่อประโยชน์ร่วมกันของมนุษย์โลกต่อไป และได้ให้ความช่วยเหลือเพื่อการจัด ให้มีแหล่งเก็บรักษาจุลินทรีย์และพัฒนา พันธุ์พืชขึ้นในประเทศไทย โดยเป็นเครือข่ายกับแหล่งอื่นๆทั่วโลก สำหรับประเทศไทยได้เริ่มดำเนินการ ในเรื่องการเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวพื้น เมืองมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๐ และกระทำอย่างจริงจังเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๓ จนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๕๒๔ รัฐบาลญี่ปุ่นได้ให้ความช่วยเหลือในรูปให้เปล่าแก่สถาบันวิจัยข้าว กรมวิชาการเกษตร สร้างตึกศูนย์ปฏิบัติการและเก็บรักษาเมล็ดเชื้อพันธุ์ข้าว ณ บริเวณศูนย์วิจัยข้าว ปทุมธานี เพื่ออนุรักษ์เชื้อพันธุ์ข้าวของไทยไม่ให้สูญพันธุ์หรือเสื่อมพันธุ์ บริการข้อมูลแลกเปลี่ยนความรู้ และเมล็ดเชื้อพันธุ์กับหน่วยงานต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๗ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ได้ดำเนินการธนาคารพืชพันธุ์ ได้รับมอบหมายให้เป็นศูนย์เก็บรวบรวมพันธุ์ถั่วพูจากทั่วโลกและพันธุ์ข้าวโพดจากแหล่งต่างๆ ในเอเชีย โดยมีคณะกรรมการสากลว่าด้วยพันธุกรรมพืช (International Board for Plant Genetic Resources-IBPQR) เป็นผู้กำกับดูแล แต่โดยที่การเก็บรวบรวมดังกล่าว มีวัตถุประสงค์เพื่อส่วนรวมทั่วโลก การจัดลำดับความสำคัญของแผนงานยังไม่สอดคล้องกับความต้องการ การดำเนินงานส่วนใหญ่จึงยังต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากต่างประเทศ และเน้นการเก็บเชิงเศรษฐกิจที่หวังผลในระยะสั้น
              นอกจากการเก็บรวบรวม และรักษาพันธุกรรมนั้น มีความจำเป็นต้องมีแหล่งเก็บซ้ำ ๒ - ๓ แห่ง เพื่อป้องกันการถูกทำลายและสูญเสีย การที่โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา จะขยายขอบข่ายงานด้านพืช ให้รวมถึงการอนุรักษ์พันธุกรรมทางพืช จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ไม่เพียงแต่พัฒนางานของโครงการส่วน พระองค์โดยตรง แต่ยังสามารถช่วยเป็นแกนนำในการ กระตุ้นหน่วยงานต่าง ๆ ที่ดำเนินการไปแล้ว ได้ร่วมมือกันพัฒนาเครือข่ายแหล่งพันธุกรรมทางพืชของประเทศอย่างจริงจัง ในลักษณะถาวรและระยะยาว