น้ำ เป็นสิ่งแวดล้อมอย่างหนึ่ง ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ และสิ่งมีชีวิตทุกชนิด นอกจากนี้น้ำยังเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจ ในปัจจุบันการเสื่อมคุณภาพของน้ำ หรือที่เรียกว่าน้ำเสีย (Water Pollution) เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญปัญหาหนึ่งของประเทศ น้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรม และแหล่งชุมชนที่ถูกระบายลงแหล่งน้ำบางแห่งสกปรกจนถึงเน่าเสียในฤดูแล้ง
	พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงสนพระทัยในเรื่องการบำบัดน้ำทิ้ง (Waste Water Treatement) โดยที่ในสวนจิตรลดามีปัญหาเรื่องน้ำเสีย ในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีการดำเนินการบำบัดน้ำเสีย โดยกรมชลประทานมาทำระบบน้ำหมุนเวียน ให้น้ำดีไล่น้ำเสียบริเวณคูน้ำ บ้านพักคุณข้าหลวง โรงรถยนต์หลวง เรือนพักมหาดเล็ก และการนำน้ำจากคลองประปามาไล่น้ำเสียภายในสวนจิตรลดา ปี พ.ศ. ๒๕๒๗ ได้โปรดเกล้าฯ ให้ฝ่ายสถาปนิกดำเนินการเกี่ยวกับการบำบัดน้ำทิ้งในสวนจิตรลดา และสำนักพระราชวังได้เชิญ ร.ศ. สุดใจ จำปา ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาเป็นที่ปรึกษาในการทำระบบบำบัดน้ำทิ้ง ปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ทรงมีพระราชกระแส ให้โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ดำเนินการโครงการทดลองกำจัดน้ำเสีย โดยใช้ผักตบชวา ซึ่งทางโครงการฯ ได้ดำเนินการ และทูลเกล้าฯ ถวายรายงานข้อมูลต่างๆ และทรงมีพระราชดำริในการใช้ผักตบชวาในการบำบัดน้ำทิ้งที่บึงมักกะสัน
	การบำบัดน้ำทิ้งในสวนจิตรลดาเริ่มจากการใช้ถัง Septic-Anaerobic Filter กับน้ำทิ้งและน้ำส้วมในบริเวณต่างๆ จากการที่น้ำทิ้งจากห้องเครื่องภูษา โรงอาหาร โรงเรียนจิตรลดา และโรงช้าง มีปริมาณความรุนแรงของการเน่าเสียมาก ทำการบำบัด โดยวิธีข้างต้นไม่ได้ จำเป็นต้องใช้วิธีการบำบัดอย่างอื่น ปัจจุบันใช้ระบบ Rotaling Biologicad Contact การทำงานของระบบนี้เมื่อดูด้วยตาพบว่า ได้น้ำใสสะอาดและแหล่งรับน้ำมีสภาพดีกว่าเดิม แต่การจะประเมินประสิทธิภาพการบำบัดที่ดีและแน่ชัด ควรใช้วิธีวิเคราะห์ทางเคมี ประกอบกับในสวนจิตรลดามีเครื่องบำบัดระบบนี้ถึง ๓ เครื่อง ควรที่จะมีการวิเคราะห์ลักษณะสมบัติบางอย่างของน้ำทิ้ง ณ จุดต่างๆ ของระบบ เพื่อประเมินผลการบำบัดพร้อมทั้งเตรียมการล่วงหน้า ถ้ามีสิ่งผิดปกติที่จะทำให้เกิดปัญหาของระบบปะปนมากับน้ำทิ้ง ร.ศ. สุดใจ ได้มีหนังสือถึงกองบำรุงรักษาราชอุทยาน ที่มีหน้าที่รับผิดชอบในด้านการสุขาภิบาล และได้ประทานเสนอท่านเลขาธิการพระราชวัง ซึ่งมีความเห็นว่าควรจะใช้ห้องปฏิบัติการของโครงการส่วนพระองค์ฯ ทำการตรวจสอบเป็นประจำ และอนุมัติให้ฝ่ายวิชาการโครงการส่วนพระองค์ฯ จัดตั้งหน่วยวิเคราะห์ลักษณะสมบัติน้ำทิ้ง เพื่อเป็นการบริการวิเคราะห์ข้อมูลที่จะนำไปใช้ในการทำงาน ระบบบำบัดน้ำทิ้งของสำนักพระราชวัง