กำเนิดโครงการ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ฟื้นฟูพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่พืชพันธุ์ธัญญาหาร และเป็นการบำรุงขวัญจิตใจประชาชนที่เป็นเกษตรกร รวมทั้งทำให้ชาวต่างประเทศได้เห็นประเพณีอันดีงามของคนไทยด้วย
ดังนั้นในปีพ.ศ.๒๕๐๔ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ กรมวิชาการเกษตร (กรมการข้าวเดิม) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์นำพันธุ์ข้าวต่างๆ มาปลูกทดลองในสวนจิตรลดา โดยปีแรกนั้นทรงขับควายเหล็ก ทรงหว่านข้าว และเกี่ยวข้าวด้วยพระองค์เอง ต่อมาทุกปีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาแรกนากระทำพิธีหว่านข้าว ที่แปลงงานทดลองสวนจิตรลดา ต่อจากพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ณ ท้องสนามหลวง
เมล็ดพันธุ์ข้าวจากนาทดลองสวนจิตรดานี้ กรมวิชาการเกษตรได้ขอพระราชทานไปใช้ในพระราชพิธีด้วย เสร็จแล้วได้นำไปบรรจุซองเล็กๆ จัดเป็น พันธุ์ข้าวทรงปลูกพระราชทาน ส่งไปแจกจ่ายให้พสกนิกรทั่วประเทศรับไป เป็นมิ่งขวัญสิริมงคลในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม
เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวแล้ว ยังใช้นาข้าวทดลองปลูกพืชหมุนเวียนจำพวกตระกูลถั่วชนิดต่างๆ โดยทำการปลูกในฤดูแล้งเพื่อเป็นการบำรุงดิน และสาธิตการปลูกพืชไร่หลังทำนา แสดงถึงการใช้ที่นาให้เป็นประโยชน์มากที่สุด