กำเนิดโครงการ
ในฤดูร้อนเกือบทุกปีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ แปรพระราชฐานไปประทับ ณ พระราชวังไกลกังวล หัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในระยะแรกจะเสด็จฯโดยรถไฟ ต่อมาเสด็จฯโดยรถยนต์เมื่อมีการปรับปรุงถนนหนทางดีขึ้น เสด็จฯ ผ่าน จ.นครปฐม ราชบุรี และเพชรบุรี เมื่อผ่านอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี สองข้างทางมีต้นยางขนาดใหญ่ปลูกอยู่มากมาย จึงได้มีพระราชดำริที่จะสงวนบริเวณป่ายางนี้ไว้ให้เป็นสวนสาธารณะ จึงทรงให้เจ้าหน้าที่ไปติดต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี เพื่อขอซื้อที่ดินบริเวณดังกล่าว จัดทำเป็นสวนสาธารณะให้ประชาชนได้พักผ่อนหย่อนใจ แต่ไม่สามารถดำเนินการจัดถวายตามพระราชประสงค์ได้ เพราะมีราษฎรมาทำสวน ทำไร่ ในบริเวณนั้นมากและจะต้องจ่ายเงินทดแทนในการจัดหาที่ใหม่ ในอัตราที่ไม่สามารถจะจัดได้ จึงได้ทรงทดลองปลูกต้นยางเอง ทรงเพาะเมล็ดยางในกระถาง บนพระตำหนักเปี่ยมสุข วังไกลกังวล และได้ทรงปลูกต้นยางนั้นในแปลงป่าไม้ทดลอง ในบริเวณแปลงทดลองปลูกต้นยางนาพร้อมข้าราชบริพาร เมื่อวันที่ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๐๔ จำนวน ๑,๒๕๐ ต้น

ต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำพันธุ์ไม้ต่างๆทั่วประเทศมาปลูกในบริเวณที่ประทับสวนจิตรลดา ในลักษณะป่าไม้สาธิตกับได้สร้างพระตำหนักเรือนต้นในบริเวณป่าไม้สาธิตนั้น เมื่อ พ.ศ.๒๕๐๘ และสร้างสำนักสงฆ์ด้วยไม้มะค่าโมงทั้งหลังที่กลางป่ายาง เมื่อ พ.ศ.๒๕๒๕