เป็นเขื่อนดินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ก่อสร้างขึ้นตามโครงการพัฒนา ลุ่มน้ำน่าน เดินชื่อ เขื่อนผาซ่อม อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ ต่อมาได้รับพระบรมราชานุญาตให้เชิญพระนามาภิไธย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ขนานนามว่า "เขื่อนสิริกิติ์" นอกจากจะเป็นหัวใจของโครงการพัฒนาลุ่มน้ำน่านแล้ว ยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สวยงาม มีนักท่องเที่ยวให้ความ สนใจเดินทางไปเยี่ยมชมปีละหลายหมื่นคน

ลักษณะเขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์

เขื่อนสิริกิติ์สร้างปิดกั้นลำน้ำน่านที่ตำบลผาเลือด อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ ดำเนินการก่อสร้างโดยกรมชลประทานเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๖ แล้วเสร็จในปี พ.ศ. ๒๕๑๕
  • เป็นเขื่อนดิน แกนกลางเป็นดินเหนียว สูง ๑๑๓.๖๐ เมตร ยาว ๘๑๐ เมตร กว้าง ๑๒ เมตร
  • สามารถเก็บกักน้ำได้ ๙,๕๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตร ความจุของอ่ายมากเป็นที่สาม รองจากเขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนภูมิพล
  • โรงไฟฟ้าดำเนินการก่อสร้างโดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๑ แล้วเสร็จในปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้า รวม ๔ เครื่อง กำลังผลิตเครื่องละ ๑๒๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ รวมกำลังผลิต ๕๐๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ให้พลังงานไฟฟ้าเฉลี่ยปีละ ๑,๒๔๕ ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง
  • พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนิน พร้อมด้วย สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ไปทรงประกอบพิธีเปิดเขื่อนสิริกิติ์และโรงไฟฟ้า เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๐

ประโยชน์ของเขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์

เขื่อนสิริกิติ์จัดเป็นเขื่อนเอนกประสงค์ มีประโยชน์ในหลายด้าน ดังนี้
  • ด้านการชลประทาน น้ำจากอ่างเก็บน้ำจะถูกปล่อยออกไปยังพื้นที่เพาะปลูกในทุ่งราบสองฝั่งแม่น้ำน่านกับพื้นที่ทุ่งเจ้าพระยา ทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง ในปริมาณที่ได้มีการตกลงร่วมกันไว้กับกรมชลประทาน
  • ด้านการบรรเทาอุทกภัย อ่างเก็บน้ำจะช่วยเก็บกักน้ำที่อาจจะไหลบ่าลงมา ช่วยลดการเกิดอุทกภัย ในทุ่งราบ สองฝั่งแม่น้ำน่าน ตลอดจนทุ่งเจ้าพระยาลงมาถึงกรุงเทพมหานคร
  • ด้านการผลิตกระแสไฟฟ้า น้ำที่ปล่อยออกไปเพื่อการชลประทาน จะผ่านเครื่องกำเนิดไฟฟ้าทั้ง ๔ เครื่อง ให้พลังไฟฟ้า ๕๐๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ ช่วยเสริมระบบไฟฟ้าของประเทศให้มั่นคงยิ่งขึ้น
  • การคมนาคมทางน้ำ ช่วยให้การคมนาคมทางน้ำบริเวณเหนือเขื่อนไปยังจังหวัดน่านสะดวก และใช้งานได้ ตลอดปี
  • ด้านการท่องเที่ยว เขื่อนสิริกิติ์มีทิวทัศน์ที่สวยงาม โดยเฉพาะในฤดูหนาว ความเงียบสงบของบรรยากาศประกอบกับพืชพันธุ์ ไม้ที่งามสะพรั่ง เป็นเสน่ห์ดึงดูดใจนักท่องเที่ยวให้ไปเยือนไม่ขาดสาย
  • นอกจากนี้ ในบริเวณเขื่อนยังมีสวนสาธารณะที่ให้ความร่มรื่นอีกแห่งหนึ่งคือ สวนสุมาลัย ซึ่งการไฟฟ้าฝ่ายผลิต สร้างขึ้นเพื่อ ถวายเป็นราชสักการะแด่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถและเป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจแก่ประชาชนโดย ทั่วไป ภายในสวนสุมาลัยประกอบไปด้วยพันธุ์ไม้หลากชนิด สระบัว ลานประติมากรรมซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของสวนสุมาลัยแห่งนี้ ชื่อว่า ประติมากรรมสู่แสงสว่าง รวมทั้งลานเอนกประสงค์ และลานสุขภาพ

|สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาวิศวกรรมชลประทาน|