Phosphorus
(P)
ฟอสฟอรัส

เลขอะตอม 15 เป็นธาตุที่ 2 ของหมู่ V A ในตารางธาตุ จัดเป็นอโลหะ
น้ำหนักอะตอม 30.9738 amu
จุดหลอมเหลว 44.1 ํc
จุดเดือด (โดยประมาณ) 280.5 ํc
ความหนาแน่น (ของแข็ง) 1.83 g/cc
เลขออกซิเดชันสามัญ +3, +5, -3

การค้นพบ

Henning Brand (พ่อค้าชาวเยอรมัน) นำทรายขาวและปัสสาวะมากลั่นพบของแข็งสีขาวที่สามารถเรืองแสงในที่มืด และติดไฟโดยตนเองได้ในอากาศในปี ค.ศ. 1669

ในปี ค.ศ. 1771 K.W. Scheele สามารถเตรียมธาตุนี้ในปริมาณมาก โดยนำแคลเซียมฟอสเฟต (ขี้เถ้ากระดูก) มาผสมกับทรายและคาร์บอนแล้วให้ความร้อน

มีหลักฐานพอเชื่อได้ว่าในศตวรรษที่ 12 นักเล่นแร่แปรธาตุ (alchemist) ชาวอาหรับ ได้ค้นพบ ฟอสฟรัสโดยทำการทดลองทำนองเดียวกับ Henning Brand แต่เนื่องจาก Brand เป็นผู้แรกที่ประกาศ การค้นพบธาตุนี้ จึงถือว่า Brand เป็นผู้แรกที่ค้นพบธาตุฟอสฟอรัสนี้

ชื่อของธาตุนี้มาจากคำกรีกคำหนึ่งมีความหมายตรงกับคำอังกฤษว่า light bearing แปลว่า "มีแสง" หรือ "เกิดแสง"

การใช้ประโยชน์

ฟอสฟอรัสในรูป P4 ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมไม้ขีดไฟ ธูป ประทัด พรุ ฯลฯ ใช้เตรียมสารอนินทรีย์สามัญของฟอสฟอรัส เช่น PCl3, POCl3, PCl5, P4O10, P4O6 ซึ่งใช้ในการเตรียมสารออร์แกโนฟอสฟอรัส (organophosphorus compounds) ต่อไป

ความเป็นพิษ

ถึงแม้ฟอสฟอรัสเป็นธาตุที่พืชและสัตว์ต้องการเพื่อการเจริญเติบโตและรักษาไว้ซึ่งสุขภาพปกติ แต่ฟอสฟอรัสในรูปที่ผิดแปลกออกไปจะเป็นพิษอย่างแรงต่อสิ่งมีชีวิต เช่น ฟอสฟอรัสในรูปของ hydroxyapatite เป็นองค์ประกอบหลักของฟันและกระดูก แต่ฟอสฟอรัสในรูปธาตุอิสระเป็นพิษอย่างแรงต่อร่างกายทั้งโดยทางปาก (ทางอาหาร) และในรูปของไอ ระดับการทนได้ของไอของฟอสฟอรัสเท่ากับ 0.1 mg/m3 ของอากาศ
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ