คุณค่าทางอาหารนมมีอย่างไร

ภาพนมสด
นมได้ชื่อว่าเป็นอาหารธรรมชาติที่สมบูรณ์ที่สุดยิ่งกว่าอาหารธรรมชาติอื่นใด นมประกอบด้วยอาหาร ๕ หมู่ คือ โปรตีน, ไขมัน, คาร์โบไฮเดรต, เกลือแร่ และไวตามิน เช่น
๑. โปรตีน : โปรตีนเป็นอาหารประเภทใช้ซ่อมแซมสิ่งสึกหรอและเสริมสร้างร่างกาย โปรตีนประกอบขึ้นด้วยกรดอะมิโนหลายชนิด โปรตีนจากอาหารอื่นมีกรดอะมิโนไม่ครบถ้วน ส่วนโปรตีนนมมีกรดอะมิโนครบถ้วนทุกชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อการ เจริญเติบโตร่างกายที่เรียกว่า “เอสเซนเชี่ยล อะมิโนแอซิดส์” (essential amino acids) ได้แก่ เวลีน, ลิวซีน, ไอโซลิวซีน, ฟีนีลอาลานีน, เมทีโอนีน, ทริบโตเฟน อาร์จินีน, ฮีสติดิน, ไลซีน และทรีโอนีน นั้น มีครบถ้วนในโปรตีนนมเท่านั้น นอกจากนี้โปรตีนนมยังอุดมไปด้วยกำมะถัน ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการเป็นอย่างยิ่ง ดังนั้น จึงนิยมเรียกโปรตีนนมว่า “โปรตีนที่สมบูรณ์” หรือ “คอมพลีทโปรตีน”
๒. ไขมัน : ไขมันนิยมเรียกว่า "มันเนย" หรือ "บัตเตอร์แฟ๊ท" (butter fat) ทั้งนี้เพราะเป็นไขมันอย่างเดียวที่นำไปทำ "เนยเหลว" หรือ "บัตเตอร์" (butter) มันเนยเป็นอาหารประเภทให้พลังงานสูง มันเนย ๑ กรัม ให้พลังงานถึง ๙ แคลลอรี่ มันเนยนอกจากจะประกอบด้วยกรดไขมันประเภทอิ่มตัวและไม่อิ่มตัวธรรมดาแล้ว ยังประกอบด้วยกรดไขมันประเภทไม่อิ่มตัวที่จำเป็นต่อความเจริญเติบโตของร่างกายอีก ๒ ชนิดคือ กรดไลโนลีอิค และกรดอาราชิโดอิค
๓. คาร์โบไฮเดรต : คาร์โบไฮเดรตของนมคือ น้ำตาลแลคโตส เป็นน้ำตาลชนิดเดียวที่มีในนม แลคโตสเป็นอาหารประเภทที่ให้พลังงานในอัตรา ๑ กรัมต่อ ๔ แคลอรี่ และประโยชน์ที่สำคัญที่สุดต่อร่างกาย คือ แลคโตสเป็นอาหารที่ควบคุมปริมาณของจุลินทรีย์ในลำไส้เล็กของมนุษย์ ที่ดื่มนมเป็นประจำเพื่อให้ระบบขับถ่ายเป็นไปด้วยดี ซึ่งหมายความถึงความมีสุขภาพดีอีกด้วย
๔. เกลือแร่ : น้ำนมอุดมไปด้วยเกลือแร่หลายชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งแคลเซี่ยมและฟอสฟอรัส ซึ่งเป็นธาตุที่สำคัญที่สุดในการสร้างโครงกระดูก, ฟัน และนม ดังนั้นคนในวัยเจริญเติบโต, คนสูงอายุ, หญิงมีครรภ์และหญิงมีลูกอ่อนจึง ควรดื่มนมเป็นอาหารประจำ
๕. ไวตามิน : ไวตามินคือสารอินทรีย์ที่ร่างกายจำเป็นต้องใช้ เพื่อใช้ในขบวนการเมตาโบลิสซึ่ม (metabolism) ให้เป็นไปด้วย ความเรียบร้อย ถ้าขาดไวตามินมักจะทำให้เกิดโรคต่าง ๆ ไวตามินส่วนที่พบในมันเนย เช่น ไวตามินเอ, ดี, อี, เค และคาโรตีน ส่วนไวตามินที่ละลายในน้ำนั้นได้แก่ ไทอามีน (บี ๑), ไรโบฟลาวิน (บี ๒) , ไนอาซีน, ไพริด๊อกซิน (บี ๖), กรดแพนโตเทนิค, ไปโอติน , กรดโฟลิค, โคลีน, บี ๑๒, อินอซิตอล และไวตามิน ซี ดังนั้นจึงเห็นว่านมอุดมด้วยไวตามินต่าง ๆ ครบถ้วน