คณะสำรวจพันธุกรรมพืช ประกอบด้วยนักพฤกษศาสตร์และเจ้าหน้าที่ จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ออกสำรวจและเก็บรวบรวมพันธุ์พืชในพื้นที่ ที่ล่อแหลมต่อการสูญเสียพันธุกรรม เช่น พื้นที่เหนือเขื่อนในโครงการก่อสร้างชลประทานขนาดกลาง ที่อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ ในปีปัจจุบันมี ๒๖ โครงการกระจายอยู่ทั่วประเทศ
	ทำการสำรวจพันธุกรรมพืช ในศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริทุกศูนย์
	เก็บรวบรวมพันธุกรรมพืชออกจากแหล่งพันธุกรรมเท่าที่จำเป็น
	รักษาพันธุกรรมพืช ในลักษณะต้นมีชีวิตไว้ในแหล่งรวมพืชของหน่วยงานต่าง ๆ ที่ได้ดำเนินการอยู่แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องทำแหล่งรวมพันธุกรรมพืชขึ้นใหม่ กรมป่าไม้รับที่จะปลูก และรักษาพันธุกรรมพืชที่รวบรวมได้ ไว้ในสวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติ ซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ กรมวิชาการเกษตร รับที่จะปลูก และรักษาพันธุกรรมพืชที่อยู่ในข่ายการดำเนินงานของกรมวิชาการเกษตร ในศูนย์วิจัยและสถานีทดลองต่าง ๆ กรมส่งเสริมการเกษตร รับที่จะรวบรวมพันธุ์พืชไม้ผล ที่ชนะการประกวด หรือพืชพันธุ์ดีนำไปปลูก และรักษาไว้ที่ศูนย์ส่งเสริม และผลิตพันธุ์พืชสวนระยอง รวมทั้งจะดำเนินการใช้ศูนย์ดังกล่าวเพื่อการศึกษาเยี่ยมชมของบุคคลทั่วไป ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ รับที่จะปลูกและรักษาพันธุกรรมพืช ที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ จะส่งไปให้ โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา จะปลูกและรักษาเฉพาะพืชที่หายากและมีความสำคัญสูงเท่านั้น
	ขยายเพิ่มปริมาณต้นพืชที่หายาก แล้วนำไปปลูกรักษาไว้ในพื้นที่เครือข่ายด้วยเพื่อป้องกันการสูญพันธุ์
	เก็บรักษาเมล็ดพืชที่มีชีวิตไว้ในที่ต่าง ๆ ดังนี้ ธนาคารพืชพรรณ โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ศูนย์ปฏิบัติการและเก็บเมล็ดเชื้อพันธุ์ข้าวแห่งชาติ ศูนย์วิจัยข้าว ปทุมธานี กรมวิชาการเกษตร ธนาคารเชื้อพันธุ์พืชแห่งชาติ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
	เก็บรักษาชิ้นส่วนที่มีชีวิต เช่น ยอด ในรูปการเลี้ยงเนื้อเยื่อไว้ที่โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา
	เก็บรักษาตัวอย่างแห้ง (Herbarium)ไว้ที่โครงการส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา และกรมป่าไม้
	เสริมสร้างความสัมพันธ์ในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช กับสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ที่มีการรักษาหรือรวบรวมพันธุกรรมพืชอยู่แล้ว
	มีการประเมินพันธุ์ และศึกษาพืชในด้านต่างๆ เช่น ทางด้านพฤกษศาสตร์ สรีรวิทยา สันฐานวิทยา ชีวเคมี และพันธุกรรม โดยจะเลือกต้นที่มีลักษณะพิเศษ ดูความแตกต่างและหาจุดเด่นเพื่อที่จะนำไปสู่การจดทะเบียนลิขสิทธิ์ โดยความร่วมมือจากหน่วยงานต่าง ๆ เช่น สถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัย และหน่วยงานวิจัย
	มีการให้การศึกษา เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์พืชพรรณโดย ใช้สถานที่เก็บรักษาพันธุกรรมพืชตามความเหมาะสม หรือจัดทำพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต เป็นที่ที่ผู้เข้าชมสามารถเรียนรู้ด้วยตัวเองได้