ปลูกจากการเพาะเมล็ด

การปลูกจากการเพาะเมล็ดนั้น อาจจะแยกขั้นตอนออกไปได้ตามลำดับ ดังนี้ คือ

๑. การเพาะเมล็ดเป็นการเตรียมกล้าหวายเพื่อนำไปปลูกต่อไป ในการเพาะเมล็ดนั้น เมล็ดที่หาหรือนำมาจากป่า จะถูกนำมาเพาะ การเพาะเมล็ดอาจจะกระทำได้ในวัสดุเพาะต่าง ๆ เช่น ทราย ดินผสม หรือแม้แต่ในกล่องพลาสติค หรือถุงพลาสติคที่มีความชื้นสูง การเพาะอาจจะทำได้ทั้งในห้องปฏิบัติการ หรือในเรือนเพาะชำ แต่สิ่งสำคัญสำหรับการเพาะเมล็ดก็คือ เมล็ดงอกได้เร็วเท่าไร ก็ยิ่งจะเป็นผลดีต่อการทำงานขึ้นเท่านั้น เพราะสามารถที่จะทำให้กล้าหวายเจริญเติบโตได้มากยิ่งขึ้น ทำให้การทำงานในชั้นต่อไปสะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น สำหรับเมล็ดหวายโดยทั่วไป มีเปลือกของเมล็ดค่อนข้างแข็ง น้ำซึมผ่านเข้าไปได้ยาก จึงต้องใช้เวลามากในการเริ่มงอก การเพาะเมล็ด โดยการเอาแยกเอาเปลือกของผลและเนื้อที่หุ้มเมล็ดออกก่อน จะทำให้เมล็ดงอกได้เร็วกว่าการเพาะเมล็ดไปทั้งผล นอกจากนี้แล้ว ความชื้นยังเป็นปัจจัยสำคัญอีกข้อหนึ่ง ถ้าเมล็ดเพาะในที่ที่มีความชื้นสูง และสม่ำเสมอแล้ว โอกาสที่เมล็ดจะงอกได้เร็ว ก็ยิ่งจะมีมากขึ้นเท่านั้น ในขณะที่เมล็ดกำลังงอกอยู่นั้น การให้ยาฆ่าเชื้อราอาจจะจำเป็นและกระทำได้ เพราะช่วงเวลาในการพัฒนาของกล้าที่งอกนั้น ควรได้รับการดูแลรักษาที่ดีพอสมควร

๒. เมื่อเมล็ดงอกเป็นกล้าได้ระยะหนึ่งคือ มีรากและใบแล้ว ก็ควรจะย้ายกล้า มาแยกลงถุงต่อไป กล้าที่แยกแล้วนี้ ควรจะเลี้ยงไว้ในเรือนเพาะชำที่ได้รับแสงรำไร หรือมีการบังแดดให้บ้างตามสมควร ไม่ควรเอากล้าหวายไปไว้ในที่ที่มีแสงจ้า ซึ่งอาจจะทำให้กล้าแห้งตายได้ง่าย การให้น้ำ ในระยะนี้ควรให้น้ำให้กล้าได้รับความชุ่มชื้นอย่างพอเพียง

๓. การย้ายกล้าออกปลูก ในการย้ายกล้าออกปลูกนั้น ควรย้ายกล้าในเมื่อกล้ามีใบสัก ๓ หรือ ๔ ใบ มีความแข็งแรงพอสมควร ควรทำการย้ายในฤดูฝน ในช่วงที่ย้ายกล้าออกปลูกนั้น ถ้าฝนไม่ตกควรให้น้ำแก่กล้าหวายตามความเหมาะสม เพื่อที่กล้าจะได้ไม่แห้ง หรือร้อนเกินไป ซึ่งอาจจะทำให้กล้าตายได้ ในขณะเดียวกัน ถ้ากล้าหวายได้รับแสงโดยตรงจากดวงอาทิตย์ ควรจะทำการบังแดดให้ความเข้มของแสงลดลงบ้าง (ไม่ควรเกิน ๗๕%)

๔. พื้นที่ที่ใช้ปลูกหวาย พื้นที่ที่ใช้ปลูกควรกำจัดวัชชพืช ไม้พื้นลา่งที่เกะกะ และทำการขุดหลุมเตรียมเอาไว้ ขนาดของหลุมควรห่างกันในช่วง ๔ x ๔ เมตร หรือมากกว่า สิ่งที่สำคัญสำหรับพื้นที่ที่ใช้ปลูกหวายก็คือ พื้นที่ไม่ควรเป็นที่โล่ง ที่ได้รับแสงจากดวงอาทิตย์เต็มที่ เพราะแสงที่ร้อนแรง จะทำให้กล้าหวายแห้งตายได้โดยง่าย ทำให้การเจริญเติบโตโดยเฉลี่ยทั่ว ๆ ไปก็ยังต่ำกว่า กล้าหวายที่ปลูกในที่ที่ได้รับแสงน้อยกว่า นอกจากนี้ ในพื้นที่ดังกล่าวยังควรมีต้นไม้ หรือไม้ใหญ่ปรากฏอยู่ด้วย เพื่อให้หวายยึดเกาะ ทอดลำตัวไปได้เมื่อหวายเติบโตต่อไปในภายภาคหน้า

๕. การบำรุงรักษา ทำการพรวนดิน บังแดดถ้ามีแสงจัดเกินไป และใส่ปุ๋ย ซึ่งอาจเป็นปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยเคมีตามความจำเป็นเช่นเดียวกับการให้ปุ๋ยพืชทั่ว ๆ ไป นอกจากนั้นก็คอยดูแลโรคแมลงบ้างเป็นครั้งคราว

ที่มา : จากหนังสือการสัมมนา "แนวทางการปลูกหวาย" โดย ดร.อิศรา วงศ์ข้าหลวง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์