วัตถุประสงค์ที่จะรวบรวมพันธุ์ ศึกษาการเจริญเติบโตและการขยายพันธุ์ หวายที่มีค่าทางเศรษฐกิจ เพื่อเป็นแนวทางที่จะนำไปปลูกสร้าง สวนป่าหวายในอนาคต

หวายเป็นปาล์มเลื้อยที่คนเรานำมาใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวางตั้งแต่ อุปกรณ์ประกอบอาชีพ เครื่องใช้ในครัวเรือนและอื่น ๆ อีกมาก หวายจึงเป็นพืชเศรษฐกิจที่ สำคัญก่อให้เกิดการสร้างงานกับชาวชนบท ตลอดจนมีการสร้างงานในการผลิตเฟอร์นิเจอร์ นอกจากผลิตเพื่อเป็นการค้าภายในประเทศแล้ว ยังสามารถส่งออกเป็นรายได้แก่ประเทศ ปีละมาก ๆ ในปี ๒๕๒๐ มีมูลค่า ๒๓.๓ ล้านบาท มาเป็น ๔๔๐ ล้านบาทในปี ๒๕๒๘ และมี แนวโน้มส่งออกมากขึ้นทุกปี โดยที่วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต คือหวาย ซึ่งเป็นผลิตผลจากกำลัง ผลิตของป่าธรรมชาติ จากการเพิ่มปริมาณการผลิตอย่างรวดเร็ว ทำให้ปริมาณการตัดหวาย จากป่ามาใช้เพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว และมากขึ้นเรื่อยๆ จนเกินกำลังการผลิตจากป่า ใน ปัจจุบันเริ่มมีการขาดแคลนเส้นหวายจนมีการสั่งนำเข้าจากต่างประเทศจึงจำเป็นที่จะมีการ ศึกษาวิจัยหวาย เพื่อที่จะทำการปลูกทดแทนอีกทั้งหาวิธีการขยายพันธุ์หวายให้ได้จำนวนมาก อย่างรวดเร็วพอที่จะนำมาปลูกสร้างเป็นสวนป่าหวายในอนาคต

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เริ่มศึกษาวิธีการขยายพันธุ์หวาย ที่มีค่าทางเศรษฐกิจบางชนิดในปลายปี ๒๕๒๙ และได้นำผลงานไปเสนอในที่ประชุมสัมมนา เรื่องหวายที่ทางโครงการหวาย คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรมป่าไม้ และ International Development Research Centre (IDRC) ประเทศแคนาดาร่วมกัน จัดขึ้น ซึ่งปรากฏว่าในประเทศไทย ยังไม่มีการศึกษาการขยายพันธุ์ โดยวิธีเลี้ยงเนื้อเยื่อ มาก่อน หลังจากมีพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานพระราชดำริให้ศึกษาวิธีการขยายพันธุ์ โดย การเลี้ยงเนื้อเยื่อ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ทดลองปลูกหวายในสวนยางใกล้พระ ตำหนักเรือนต้น สวนจิตรลดา และมีพระราชดำริให้ทดลองปลูกที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาฯ ห้วย ฮ่องไคร้ จ.เชียงใหม่ และศูนย์ศึกษาการพัฒนาฯ ภูพาน จ.สกลนคร จึงขอรับการสนับสนุน การวิจัยจากสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระ ราชดำริ ดำเนินการวิจัยในเรื่อง การขยายพันธุ์หวายที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ โดยวิธีการ เลี้ยงเนื้อเยื่อ การรวบรวมพันธุ์และศึกษาการเจริญเติบโตของหวายที่มีค่าทางเศรษฐกิจบาง ชนิด โครงการส่วนพระองค์ ได้รับทุนวิจัยในโครงการ Program on Science and Technology Cooperation (PSTC) จาก U.S.Agency for International Development (USAID) ในหัวข้อ In vitro Conservation and Propagation of Three Economic Species of Rattans มีระยะเวลาดำเนินงาน ตั้งแต่เดือน มิถุนายน พ.ศ.๒๕๓๑ - ธันวาคม พ.ศ.๒๕๓๔ โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะทำการอนุรักษ์ และ ขยายพันธุ์หวายที่มีค่าทางเศรษฐกิจ ได้แก่ หวายน้ำผึ้ง หวายตะค้าทอง และหวายหอม

ในการศึกษาการขยายพันธุ์ การรวบรวมพันธุ์ และการศึกษาการเจริญ เติบโตของหวายที่มีค่าทางเศรษฐกิจได้ศึกษาร่วมกับภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร และภาควิชาชีววิทยาป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งหวายที่เป็นพันธุ์เป้าหมาย ของโครงการ คือ หวายข้อดำ หวายน้ำผึ้ง หวายตะค้าทอง หวายหอม ขณะนี้สามารถ ทำการขยายพันธุ์ให้ได้ต้นที่สมบูรณ์ ของหวายข้อดำ และหวายตะค้าทอง ได้สูตรอาหารที่เหมาะสมจะทำการขยายพันธู์ะสมที่จะทำการขยายพันธุ์ให้ได้จำนวนมากในระยะเวลาสั้น และพยายามปรับปรุงให้ ดีขึ้นต่อไป ส่วนการรวบรวมพันธุ์และการศึกษาการเจริญเติบโตของหวาย ได้ปลูกรวบรวม ในบริเวณสวนยาง สวนจิตรลดา และที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาฯ ห้วยฮ่องไคร้ อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ ในปลายปี พ.ศ. ๒๕๓๐ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาการขยายพันธุ์หวายที่มีค่าทางเศรษฐกิจชนิดอื่น เช่น หวายแดง หวายโป่ง หวายกำพวน หวายงวย หวายขี้เสี้ยน

เดือน มกราคม พ.ศ.๒๕๓๒ ทางโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ได้ติดต่อประสานงานกับทางจังหวัดตรัง เพื่อจัดทำโครงการสวนรวบรวมพันธุ์หวาย จังหวัด ตรัง ซี่งทางจังหวัดได้จัดทำโครงการดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว กำหนดพื้นที่โครงการสวนรวบ รวมพันธุ์หวาย เนื้อที่ประมาณ ๑,๐๐๐ ไร่ บริเวณน้ำตกโตนเต๊ะ ในเขตพื้นที่ป่าไม้ถาวร ตามมติคณะรัฐมนตรี พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบางส่วน ท้องที่ตำบลปะเหลียน อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ - พ.ศ. ๒๕๓๖ ผู้ร่วมโครงการประกอบด้วย โครงการส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา สำนัก พระราชวัง ส่วนราชการจังหวัดตรัง ผู้ประสานงาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีวัตถุ ประสงค์ เพื่อถวายเป็นสวนหวายเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รวบรวม พันธุ์หวายของประเทศที่มีค่าทางเศรษฐกิจ เป็นสถานที่ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพันธุ์หวายชนิดต่างๆ เป็นแหล่งผลิตขยายพันธุ์หวาย และเป็นสถานที่อนุรักษ์พันธุ์หวายชนิดต่างๆ ของประเทศไทย ดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา รองเลขาธิการพระราชวัง ผู้แทนเลขาธิการพระราชวัง และผู้อำนวยการโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เป็นประธานในพิธีปลูกหวายเป็นปฐม ฤกษ์ ของโครงการสวนรวบรวมพันธุ์หวาย จ.ตรัง เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๒ ในพื้นที่ ๕๐ ไร่ จำนวน ๕,๐๐๐ ต้น ในปี พ.ศ.๒๕๓๓ ปลูกหวายประจำปีในพื้นที่ ๒๕๐ ไร่ จำนวน ๒๕,๐๐๐ ต้น และปลูกต่อเนื่องทุกปี จนครบตามโครงการเมื่อเดือนกันยายน ๒๕๓๖

สำหรับผลการดำเนินงานโครงการหวายที่ได้รับทุนวิจัยจากยูเสด ทาง ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช สามารถที่จะขยายพันธุ์หวายน้ำผึ้งและหวายตะค้าทอง โดยการเลี้ยงwbr>เนื้อเยื่อเป็นจำนวนมากพอที่จะนำออกปลูกในเรือนเพาะชำในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ ตามมติคณะรัฐมนตรี พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบางส่วน ท้องที่ ตำบลปะเหลียน อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ - พ.ศ. ๒๕๓๖ ผู้ร่วมโครงการประกอบด้วย โครงการส่วนพระองค์ฯ สวนจิตรลดา สำนัก พระราชวัง ส่วนราชการจังหวัดตรัง ผู้ประสานงาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีวัตถุ ประสงค์ เพื่อถวายเป็นสวนหวายเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รวบรวม พันธุ์หวายของประเทศที่มีค่าทางเศรษฐกิจ เป็นสถานที่ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพันธุ์หวายชนิดต่างๆ เป็นแหล่งผลิตขยายพันธุ์หวาย และเป็นสถานที่อนุรักษ์พันธุ์หวายชนิดต่างๆ ของประเทศไทย ดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา รองเลขาธิการพระราชวัง ผู้แทนเลขาธิการพระราชวัง และผู้อำนวยการโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา เป็นประธานในพิธีปลูกหวายเป็นปฐมฤกษ์ ของโครงการสวนรวบรวมพันธุ์หวาย จ.ตรัง เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๒ ในพื้นที่ ๕๐ ไร่ จำนวน ๕,๐๐๐ ต้น ในปี พ.ศ.๒๕๓๓ ปลูกหวายประจำปีในพื้นที่ ๒๕๐ ไร่ จำนวน ๒๕,๐๐๐ ต้น และปลูกต่อเนื่องทุกปี จนครบตามโครงการเมื่อเดือนกันยายน ๒๕๓๖

สำหรับผลการดำเนินงานโครงการหวายที่ได้รับทุนวิจัยจากยูเสด ทาง ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช สามารถที่จะขยายพันธุ์หวายน้ำผึ้งและหวายตะค้าทอง โดยการเลี้ยงเนื้อเยื่อเป็นจำนวนมากพอที่จะนำออกปลูกในเรือนเพาะชำในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ โครงการส่วนพระองค์ฯ ได้จัดส่งกล้าหวายตะค้าทอง และหวายน้ำผึ้งที่ได้จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชไปทดลองปลูกในพื้นที่โครงการ สวนรวบรวมพันธุ์หวาย จังหวัดตรัง โครง การหวายที่ได้รับทุนวิจัยจากยูเสดได้สิ้นสุดโครงการ เมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๓๕ แต่ ก็ยังดำเนินงานวิจัยเกี่ยวกับโครงการหวายต่อไป ในการพัฒนาวิธีการขยายพันธุ์ให้ได้จำนวน มาก และมีการประสานงานกับหน่วยราชการการอื่น เพื่อขยายผลที่ได้จากการวิจัยออกไป โดยส่งผลงานวิจัยต่อให้กับโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ร่วมมือกันระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรมป่าไม้ กรมวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล เพื่อขยายผลจากงานวิจัย ถ่ายทอดเทคโนโลยีจากพืชที่อนุรักษ์มาศึกษา ประเมินในด้านต่าง ๆ ในด้านหวายอุตสาหกรรมในการทำเครื่องเรือน เครื่องจักสาน และ หวายที่ใช้ในการกินยอด และอุตสาหกรรมแปรรูป