ขั้นตอนการก่อสร้างบ่อแบบรางขนาน


ขั้นตอนในการก่อสร้างก็เช่นเดียวกับชนิดฟิกซ์โดมคือจะต้องสำรวจพื้นที่ที่จะสร้างก่อน ส่วนประกอบของบ่อแก๊สชีวภาพและแบบปลั๊กโฟลว์ก็เช่นเดียวกันกับแบบฟิกซ์โดมคือประกอบด้วยบ่อเติม บ่อหมัก และบ่อล้น

บ่อหมัก มีลักษณะรูปสี่เหลี่ยมคางหมู ความยาวปากบ่อ ๑๗ เมตร ก้นบ่อ ๑๖ เมตร ความกว้างปากบ่อ ๓ เมตร ก้นบ่อ ๑๘ เมตร ความลึก ๔ เมตร ผนังบ่อลาดเอียง ๘๐ องศา ปริมาตร ๑๗๐ ลูกบาศก์เมตร

บ่อเติมหรือบ่อเก็บกักมูล ขนาดบ่อเติม ปริมาตร ๓ ลูกบาศก์เมตร

บ่อล้น มีขนาดปริมาตร ๑๐๐ ลูกบาศก์เมตร ความลึก ๔ เมตร ความลาดเอียง ๖๐ องศา

ขนาดของบ่อแก๊สชีวภาพที่กล่าวถึงนี้ เป็นบ่อที่ออกแบไว้สำหรับการเลี้ยงสุกรประมาณ ๘๐๐ ตัว ซึ่งจะได้ปริมาณมูลสุกรที่พอเหมาะสำหรับการผลิตแก๊ส แต่ถ้าเลี้ยงสุกรน้อยกว่านี้หรือต้องการปริมาณแก๊สที่น้อยกว่า ก็สามารถจะย่อส่วนลงได้ตามแบบแปลนที่กล่าวถึงข้างต้น และมีขั้นตอนการสร้างดังนี้

๑. วางผังตามแบบแปลนที่ออกแบบแล้วขุดบ่อตามที่วางผังไว้ หลังจากขุดดินออกเรียบร้อยแล้วใช้เหล็กขนาด ๓ หุน ผูกเป็นโครงตามรูปของบ่อหมัก จากนั้นทับด้วยลวดตาข่ายแล้วจึงเทคอนกรีตทับให้หนา ๓.๕ เซ็นติเมตร ขัดมันผิวหน้าให้เรียบ สำหรับท่อทางเข้าและทางออกของมูลสุกร ใช้ท่อคอนกรีตขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒๐ เซ็นติเมตร วางด้านหัวและด้านท้ายของบ่อทำมุมเอียง ๔๕ องศา ปลายของท่อทางเข้า และทางออกของมูลสุกรด้านล่างอยู่สูงจากพื้น ๑๕๐ เซ็นติเมตร บริเวณปากบ่อใช้อิฐก่อเป็นร่องสำหรับใส่น้ำความกว้างของร่อง ๑.๒ เมตร ลึก ๕๐ เซ็นติเมตร เพื่อใช้ตรวจการรั่วซึมของแก๊ส ตลอดแนวร่องน้ำใช้เหล็กเส้นงอเป็นรูปตัว C ฝังติดเป็นตัวยึดพลาสติกโดยพลาสติกที่ใช้คลุมเป็นรูปครึ่งทรงกระบอก มีความยาว ๒๐ เมตร กว้าง ๕ เมตร หนา ๑๘ มิลลิเมตร ซึ่งพลาสติกนี้ทนต่อแสงแดด และความดันได้เป็นอย่างดี อายุการใช้งานประมาณ ๑๐ ปี

๒. มูลสุกรและน้ำล้างคอกจาโรงเรือนต่างๆ จะไหลมาตามรางระบายน้ำ และไหลมารวมกันที่บ่อกักเก็บมูลสุกร ตามปกติแล้วอัตราส่วนที่เหมาะสมของมูลสุกร และน้ำล้างคอกประมาณ ๑:๒ จะทำให้ประสิทธิภาพในการผลิตแก๊สดีที่สุด โดยทั่วไปแล้วประสิทธิภาพในการผลิตแก๊สชีวภาพจากมูลสุกรเท่ากับ ๐.๓-๔.๘ ลูกบาศก์เมตรต่อน้ำหนัก ๑ กิโลกรัม

๓. บ่อล้น บ่อนี้จะเป็นที่พักของมูลสุกรที่หมักเรียบร้อยแล้ว จะมีทั้งส่วนที่เป็นกากและเป็นน้ำที่ถูกดันออกมาจากบ่อหมักมูลสุกรที่หมักแล้ว เมื่อตกตะกอนในบ่อล้นนี้ เราสามารถตักขึ้นมาตากให้แห้งแล้วนำไปเป็นปุ๋ยต่อไป ผนังของบ่อล้นนี้จะเทปูนเหมือนกับบ่อหมักก็ได้ แต่ต้นทุนอาจจะสูง หรือจะใช้แผ่นพลาสติกที่มีความหนา ๐.๒๕ มิลลิเมตร ปูเป็นพื้นก็ได้

เมื่อสร้างบ่อเสร็จเรียบร้อยแล้ว ก็ปล่อยให้มูลสุกรและน้ำล้างคอกจากโรงเรือนต่างๆ ไหลลงที่บ่อเติม ปริมาณของน้ำและมูลสุกรที่เติมลงไปก็จะค่อยๆ เพิ่มขึ้น มูลสุกรจะเริ่มถูกหมักไปเรื่อยๆ ระยะเวลาในการหมัก โดยปกติแล้วจะใช้เวลาประมาณ ๑๕-๖๐ วัน โดยถ้าหากส่วนผสมของมูลสุกรและน้ำมีความเจือจางมากจะทำให้ระยะเวลาในการหมักสั้น มูลสุกรใหม่จะไปดันส่วนที่หมักแล้วไหลออกไปยังบ่อล้นเมื่อ มีแก๊สเกิดขึ้น จะสังเกตเห็นได้จากผ้าพลาสติกพองโป่งขึ้น เราสามารถที่จะนำแก๊สไปใช้ได้

ที่มา : เทคโนโลยแก๊สชีวภาพ โดย รศ.ดร. สมชัย จันทร์สว่าง
ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์