๑. ทำการสำรวจพื้นที่และชนิดของดินบริเวณที่จะก่อสร้างบ่อ

๒. การวางผังในการขุดบ่อหมัก

๒.๑ ทำเครื่องหมายบริเวณที่จะขุดบ่อหมัก โดยการใช้ปูนขาวโรยเป็นรูปวงกลมให้มีเส้นผ่าศูนย์กลางของบ่อหมัก บวกสองเท่าของความหนาของช่องว่างรอบๆ บ่อหมัก(ยาวประมาณ ๒๐-๒๕ เซนติเมตร)ซึ่งมีไว้เพื่อสะดวกในการก่ออิฐและฉาบปูน

๒.๒ การหาจุดศูนย์กลางของก้นบ่อ โดยการใช้หลักไม้ตอกห่างจากขอบบ่อประมาณ ๑ เมตร ทำ ๔ ด้าน ขึงด้วยเชือก หรือเอ็นจุดที่เอ็นตัดกัน คือจุดศูนย์กลางของขอบบ่อ

๓. การขุดบ่อหมักหลังจากวางผังแล้ว จึงทำการขุดบ่อ อาจใช้แรงดันหรือเครื่องจักรแล้วใช้แรงงานคนแต่งผนังบ่อให้เรียบและตรง

๔. การก่อสร้างก้นบ่อหมัก โดยการอัดดินให้แน่นและเรียบ ปูพื้นก้นด้วยหินขนาด ๓/๔ นิ้ว หนาประมาณ ๑๕-๒๐ เซ็นติเมตรปรับให้เรียบและบดให้แน่นอีกครั้งจากนั้นใช้เหล็กขนาด ๓ หุนผูกเป็นโครงโดยให้เรียงห่างกัน ๓๐x๓๐ เซ็นติเมตรก่อนเทคอนกรีตที่ก้นบ่อ ใช้ท่อแป๊บน้ำขนาด ๔ หุนยาว ๖ เมตรปักไว้ตรงจุดศูนย์กลางบ่อ เพื่อให้เป็นหลักในการก่อผนังบ่อ จากนั้นจึงเทคอนกรีตก้นบ่อในอัตราส่วน ปูน:ปูนขาว:ทราย เท่ากับ ๑:๒:๓ หนาประมาณเซ็นติเมตร แต่งหน้าปูนให้เรียบและโค้งเป็นรูปก้นกะทะ และขัดมันผิวหน้าให้เรียบอีกครั้ง

๕. การก่อผนังบ่อ หลังจากพื้นคอนกรีตแข็งดีแล้วจึงทำการก่อผนังด้วยอิฐมอญเล็กโดยให้โครงเหล็กอยู่ด้านนอกทำการผูกรัดเหล็กขนาด ๓ หุนทุกระยะ ความสูงของผนังบ่อ ๓๐ เซ็นติเมตร ในการก่ออิฐเป็นรูปวงกลมจำเป็นต้องใช้ไม้ยาว ๒.๕ เมตรหรือเท่ากับรัศมีบ่อ ผูกติดกับท่อประปาที่ปักเป็นจุดศูนย์กลางโดยไม้นี้สามารถหมุนได้รอบขณะทำการก่อสร้างผนังบ่อจะทำให้ผนังห่างจากจุดศูนย์กลางเท่ากันเมื่อก่อผนังสูงจากก้นบ่อ ๖๐ เซ็นติเมตร ให้วางท่อประปาคอนกรีตทั้ง ๒ ด้านโดยทำมุมกับผนังบ่อ ๔๕ องศา แล้วจึงก่ออิฐผนังต่อเมื่อก่ออิฐสูงขึ้นมาทุกๆ ๑๕๐ เซ็นติเมตร จะต้องฉาบปูนผนังด้านนอกของตัวบ่อ โดยฉาบทับโครงเหล็กที่ผูกไว้ด้านนอกที่ผนังบ่อก่อสูง ๓ เมตร จึงทำการฉาบผนังบ่อด้านในและขัดมัน

๖. การก่อโดม หลังจากก่อผนังบ่อเรียบร้อยแล้ว จึงทำการก่อโดมโดยใช้อิฐมอญก้อนใหญ่ก่อปูน ควรใช้อัตราส่วนผสม ปูน:ปูนขาว:ทราย เท่ากับ ๑:๑:๔ โดยก่ออิฐมอญในแนวตั้งใช้เหล็กรูปตัว (S) ยึดอิฐให้อยู่ในแนวโค้งรัศมี เมื่อก่อถึงยอดโดม ให้เว้นช่องที่ปากบ่อมีเส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๔ เมตร เมื่อก่อโดมเสร็จทำการผูกเหล็กโค้งตามรูปโดมภายนอกจนถึงปากบ่อ จากนั้นผสมคอนกรีตฉาบด้านนอกและในรูปโดม ฝังน๊อตขนาด ๖ หุน ยาว ๖ นิ้วติดกับโครงเหล็กปากบ่อ แต่งปากบ่อโดยใช้ปูนฉาบให้เรียบ แล้วจึงทำฝาปิดโดยใช้คอนกรีตตามลักษณะ ปากบ่อหนาประมาณ ๒๐ เซ็นติเมตร โดยจุดศูนย์กลางของฝา มีแป๊บน้ำขนาด ๔ หุน ยาว ๖๐ เซ็นติเมตรฝังทะลุฝาทั้งสองด้าน

๗.หลังจากนั้นทำการสร้างบ่อเติมและบ่อล้นตามในแบบ โดยการเทพื้นคอนกรีตและผนังก่ออิฐมอญเช่นกัน

๘.ก่อสร้างโรงผลิตกระแสไฟฟ้าเป็นลักษณะโรงเรือนหน้าจั่วกว้าง ๔ เมตร สูง ๓ เมตร ด้านข้างด้านหลังทั้ง ๓ ด้านก่อด้วยอิฐโปร่งเพื่อให้ระบายความร้อนจากเครื่องยนต์

---

ที่มา : เทคโนโลยแก๊สชีวภาพ โดย รศ.ดร. สมชัย จันทร์สว่าง

ภาควิชาสัตวบาล คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์