ความปิติยินดีเป็นล้นเกล้าฯ ในการที่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเสด็จมาในพิธีประสาทปริญญาและอนุปริญญา
ในวันนี้พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ
อยู่กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ตลอดไป
ที่แล้วมา ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานกราบบังคมทูลพระกรุณาทรงทราบใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทว่า
ในการประชุมสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 2/2496 เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2496 สภามหา
วิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ปรึกษาพิจารณาว่า เนื่องจากใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงสำเร็จการศึกษา
ศิลปวิทยาการขั้นมหาวิทยาลัยในวิชาการหลายสาขา ซึ่งเป็นวิชาที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นำมาใช้เป็น
หลักเช่น วิชาวิทยาศาสตร์ วิชาวิศวกรรมศาสตร์ วิชาเศรษฐศาสตร์ และวิชากฎหมาย ฯลฯ นอกจากนี้
ยังทรงสนพระทัยในการเกษตรและเคยทรงกระทำการนี้มาด้วยฝีพระหัตถ์เอง ในระหว่างการศึกษา ทั้ง
บัดนี้ ก็ยังพระราชทานพระมหากรุณาส่งเสริมเผยแพร่การเกษตรอยู่ตลอดมา ดังนั้น สภามหาวิทยาลัย
จึงได้ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้ทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ทางเกษตรศาสตร์ พร้อมด้วย
ครุยปริญญา แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท
กิตติมศักดิ์ทางเกษตรศาสตร์ และครุยปริญญาในโอกาสนี้และขอรับพระราชทานกราบบังคมทูลเชิญใต้
ฝ่าละอองธุลีพระบาท ทรงฉลองพระองค์ครุยปริญญา เพื่อเป็นเกียรติแก่มหาวิทยาลัยและนิสิตทั้งหลาย
ณ โอกาสนี้ด้วย
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
คำสดุดีเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ฯ
วิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (วิศวกรรมชลประทาน)
ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ลงมติอนุมัติให้ทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (วิศวกรรมชลประทาน)
แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในฐานะที่ทรงมี พระมหากรุณาธิคุณต่อพสกนิกร ที่ได้ทรงวางแผนและ
พระราชทานพระราชดำริในการสร้างงานชลประทานขึ้นในท้องถิ่นต่าง ๆ ที่ประสบความทุกข์ยากเพราะ
ขาดน้ำ อันเป็นปัจจัยสำคัญยิ่ง สำหรับชีวิตประชาชน เพื่อให้ประชาชนได้บริโภคและทำมาหากินโดย
สะดวกยิ่งขึ้นและมีความร่มเย็นผาสุกโดยทั่วถึงกัน
พระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรในท้องถิ่นต่าง ๆ ทั่วทุกภาคอยู่เสมอ ทรงสนพระราชหฤทัยในความ
ทุกข์สุขและการทำมาหากินของราษฎร เมื่อทรงทราบว่าราษฎรประสบความทุกข์ยากด้วยประการใดก็ดี
ถ้าเป็นเรื่องที่จะต้องจัดการแก้ไขโดยรีบด่วน ก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินการช่วยเหลือทันที
แต่ถ้าเป็นเรื่องที่ต้องการพิจารณาโดยละเอียดและเกี่ยวข้องกับวิชาการแล้ว ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทก็ทรง
มีพระราชดำริเป็นแนวทางให้หน่วยราชการที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติเพื่อขจัดความเดือดร้อนของราษฎรจาก
การเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรตามชนบทนี้ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงมีพระราชดำริให้สร้าง
งานชลประทานขนาดเล็กขึ้น อันนับว่ามีความเหมาะสมกับท้องถิ่นที่กำลังประสบความทุกข์ยาก เพราะขาด
น้ำบริโภคอุปโภคตลอดจนน้ำเพื่อการเกษตร ทำให้พสกนิกรตามถิ่นนั้น ๆ สามารถประกอบอาชีพได้โดย
สะดวกไม่ละทิ้งถิ่นที่อยู่ที่ทำมาหากิน
ละเอียดพร้อมทั้งประเมินราคาค่าก่อสร้างตามที่ทรงวางโครงการเบื้องต้นและพระราชทานไว้แล้วนอกจากนั้น
ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ยังได้ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณ ทรงรับเป็นวิศวกรที่ปรึกษาโครงการชลประทาน
ตามพระราชดำริ โดยพระราชทานพระบรมราชวินิจฉัยอีกครั้งหนึ่งก่อนดำเนินการ ทำให้งานทั้งหลาย บังเกิด
ความละเอียดรอบคอบ เป็นผลลุล่วงไปด้วยดีสมดังความมุ่งหมายทุกประการ
ต่าง ๆ กันออกไปตามความเหมาะสมของสภาพของท้องถิ่น และปัญหาที่เกิดขึ้น เช่น การทดน้ำและส่งน้ำ
ได้แก่การสร้างฝายหรือเขื่อนระบายน้ำ เพื่อทดน้ำให้ไหลเข้าเหมืองหรือ คลองไปสู่ส่วนที่เพาะปลูกของ
เกษตรกร งานเกี่ยวกับการเก็บกักน้ำ ได้แก่ การสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ หรือในบางท้องถิ่นสร้างอ่าง
พวง เพื่อเก็บกักน้ำที่มีมากเกินไปในบางเวลา ซึ่งอาจทำให้เกิดอุทกภัยได้ เมื่อถึงเวลาขาดแคลนน้ำจะปล่อย
น้ำจากอ่างเก็บน้ำลงมาให้เพียงพอแก่การเพาะปลูก อุปโภค บริโภคและกิจการอื่น ๆ นอกจากนี้ ยังมีการ
สร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก เพื่อสนับสนุนโครงการตามพระราชดำริอื่น ๆ เช่น โครงการพัฒนาชาวเขา
โครงการประมง เป็นต้น
เปิดพื้นที่ราบลุ่มเป็นที่ทำมาหากินของราษฎรโดยปลอดภัยจากน้ำท่วม และการจัดสรรที่ดินที่แห้ง เนื่อง
จากมีการระบายน้ำ โดยให้กรรมสิทธิ์ในที่ดินเป็นสหกรณ์การเกษตรเป็นส่วนรวม ในการรักษาต้นน้ำ
ลำธารก็ได้สร้างฝายเก็บกักน้ำขนาดเล็กเป็นชั้น ๆ ในบริเวณต้นน้ำต่าง ๆ ตลอดจนในด้านบรรเทาอุทกภัย
ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททรงมีพระราชดำริให้สร้างคันดินกั้นตามริมฝั่งแม่น้ำป้องกันมิให้น้ำล้นตลิ่งเข้าไป
ท่วมพื้นที่ดินสองฝั่งน้ำ เป็นต้น
อำนวยประโยชน์แก่ราษฎรในท้องถิ่นต่าง ๆ ทุกภาคของประเทศ ให้ราษฎรได้มีน้ำใช้เพื่ออุปโภค บริโภค
อย่างสมบูรณ์ และเพื่อการเกษตรในเนื้อที่ประมาณถึง 1,480,000 ไร่ ในจำนวนโครงการดังกล่าว เป็นงาน
ชลประทานขนาดกลางและขนาดเล็กที่สร้างเสร็จแล้วในปีพุทธศักราช 2520 รวม 50 โครงการ อยู่ในภาค
เหนือ 44 โครงการ ภาคกลาง 3 โครงการ และภาคใต้ 3 โครงการ รวมเป็นเนื้อที่ทั้งสิ้น 70,050 ไร่
โครงการที่เป็นประโยชน์แก่การอุปโภค บริโภค และการเกษตรรวมเป็นเนื้อที่ทั้งสิ้น 228,455 ไร่
ประโยชน์แก่การอุปโภค บริโภค เก็บกักน้ำ ป้องกันอุทกภัยและการเกษตร ซึ่งเป็นโครงการขนาดใหญ่
3 โครงการ โครงการขนาดกลาง 26 โครงการ และโครงการขนาดเล็ก 44 โครงการ รวมเนื้อที่ทั้งสิ้น
1,181,355 ไร่
ขึ้นเป็นอย่างยิ่งเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรความก้าวหน้าและทรงติดตามผลงานอย่างใกล้ชิด
ตลอดเวลาในระหว่างการก่อสร้าง ยังความปลื้มปิติและเป็นกำลังใจแก่ผู้ปฏิบัติงานเป็นอย่างมาก เมื่อ
งาน ก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้ว ก็ยังได้เสด็จพระราชดำเนินอีกครั้งหนึ่ง เพื่อทรงตรวจดูความเรียบร้อย
และทรงสอบถามราษฎรถึงผลที่ได้รับจากงานชลประทานนั้น
ย่อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณตราบชั่วชีวิตว่า การที่พสกนิกรของพระองค์รอดพ้นจาก ความทุกข์ยาก
ความอดอยาก ความแห้งแล้งกันดารน้ำ ได้มีโอกาสประกอบอาชีพอย่างมั่นคง มีรายได้ เพียงพอแก่การ
ครองชีพอย่างมีความสุขตามฐานะ ก็ด้วยพระบารมีปกเกล้าปกกระหม่อมที่ได้พระราชทานงานชลประทาน
ตามพระราชดำรินั่นเอง
ประทานตามพระราชดำริย่อมแสดงให้เห็นการแก้ไขปัญหาการขาดน้ำด้วยการสร้างงานชลประทานทั้ง
ระยะสั้นและระยะยาวให้ทันความต้องการของราษฎร และแสดงถึงการเลือกใช้งานชลประทานในรูปแบบ
ต่าง ๆ เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของท้องถิ่น และปัญหาที่กำลังเกิดขึ้น จึงเป็นตัวอย่างและแบบอย่าง
ในเรื่องความคิดริเริ่มในการศึกษาและค้นคว้าวิจัย ทั้งในด้านวิศวกรรมชลประทานและเกษตรชลประทาน
เพื่อให้การใช้น้ำชลประทานบังเกิดประโยชน์มากที่สุดแก่ประชาชนชาวไทย
ด้านการชลประทานอันยังประโยชน์แก่พสกนิกรให้ได้รับความผาสุก ความสมบูรณ์ในการดำรงชีพ และ
การอาชีพอย่างใหญ่หลวง และเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อวิชาการวิศวกรรมชลประทานสภามหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์จึงเห็นสมควรอย่างยิ่งที่จะทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาวิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
สาขาวิศวกรรมชลประทาน แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติสืบไป
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
คำสดุดีเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ฯ
วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (เศรษฐศาสตร์สหกรณ์)
ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ลงมติอนุมัติให้ทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (เศรษฐศาสตร์สหกรณ์)แด่
ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในฐานะที่ทรงมีพระปรีชาสามารถลึกซึ้ง ในการที่ได้พระราชทานพระราชดำริ
เกี่ยวกับการสหกรณ์ ให้ประชาชนทุกท้องที่ที่มีโครงการช่วยเหลือตาม พระราชประสงค์ได้รวมกลุ่มกัน
ดำเนินธุรกิจในรูปของหมู่บ้านสหกรณ์ตามหลักวิธีการสหกรณ์ ทำมาหากินได้ดีขึ้น อยู่ร่วมกันด้วยความไว้
วางใจซึ่งกันและกันและมีความผาสุกร่มเย็นโดยทั่วถึง ทั้งได้ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจในด้านอื่น ๆ
เกี่ยวกับการสหกรณ์นานาประการ ยังประโยชน์แก่พสกนิกรให้ได้รับความสมบูรณ์ในการประกอบอาชีพ
และมีความสุขในการดำรงชีพอย่างใหญ่หลวง
เป็นล้นพ้น ทรงถือเป็นพระราชกรณียกิจสำคัญอย่างหนึ่ง ที่จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎร
ในท้องถิ่นต่าง ๆ เสมอมา เพื่อสอดส่องดูแลทุกข์สุขความเป็นอยู่ และการทำมาหาเลี้ยงชีพของประชาชน เมื่อทรงพบปัญหาขัดข้อง ก็ทรงพิจารณาวินิจฉัยถึงสาเหตุ เพื่อทรงช่วยเหลือ เรื่องใดรีบด่วน ก็ทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯให้ดำเนินการช่วยเหลือทันที เรื่องใดเกี่ยวข้องด้วยวิชาการ ซึ่งต้องพิจารณาโดยละเอียดก็พระราช
ทานพระราชดำริเป็นแนวทางให้หน่วยราชการและบุคคลที่เกี่ยวข้องนำไปพิจารณาปฏิบัติ
ชาญของพระองค์เอง เกี่ยวกับการพัฒนางานสหกรณ์ที่สมบูรณ์แบบและหวังผลสำเร็จได้ บนรากฐานของ
การช่วยตนเอง และช่วยซึ่งกันและกัน ตามหลักและวิธีการสหกรณ์ที่แท้จริง ทั้งเหมาะสมกับสภาพความ
เป็นอยู่ความเป็นอยู่ทางเศรษฐกิจ จารีตประเพณี และวัฒนธรรมของประชาชนชาวไทยอีกด้วย
ละอองธุลีพระบาท ปรากฎเด่นชัดในโครงการจัดสหกรณ์ตามพระราชประสงค์ในลักษณะหมู่บ้านสหกรณ์
ซึ่งทำหน้าที่ทั้งในด้านการจัดสหกรณ์การเกษตร และเป็นศูนย์พัฒนาชนบท เพื่อเป็นตัวอย่างสำหรับเกษตรกร
ทั่วไปเริ่มด้วยการจัดตั้งสหกรณ์ต่าง ๆ ในจังหวัดเพชรบุรี เป็นปฐม ต่อมาให้จัดให้มีขึ้นอีกหลายโครงการทั่ว
ทุกภาคของประเทศไทย โครงการเหล่านี้อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานของกระทรวงและรัฐวิสาหกิจ
ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และได้พัฒนาเป็นสหกรณ์การเกษตรที่มั่นคงในที่สุด อันได้แก่สหกรณ์กลัดหลวง จังหวัด
ประจวบคีรีขันธ์ สหกรณ์ ทุ่งลุยลาย จังหวัดชัยภูมิ สหกรณ์โป่งกระทิง จังหวัดราชบุรี สหกรณ์โนนดินแดง
อำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ สหกรณ์ทุ่งลิปะสะโง จังหวัดปัตตานี สหกรณ์สันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่
และสหกรณ์ห้วยสัตว์ใหญ่ จังหวัดเพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ ทั้งนี้วิธีการตามพระราชดำริ ดังกล่าวได้
กลายเป็นแบบฉบับสำหรับการจัดสหกรณ์ที่ดินให้เกษตรกรยากจนไม่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองได้เข้ามา
อาศัยประกอบอาชีพ และดำเนินธุรกิจร่วมกันตามแบบสหกรณ์ในประเทศไทย โดยใช้หลักและวิธีการ
สหกรณ์แก้ไขปัญหาต่าง ๆ ของสมาชิก เริ่มตั้งแต่การผลิตจนถึงการส่งผลิตผลไปจำหน่าย ทั้งเป็นแหล่งให้
การศึกษา ส่งเสริม เผยแพร่ และสาธิตการใช้เทคโนโลยีทางการเกษตรแก่เกษตรกรอีกด้วย
ในนิคมของกรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงมหาดไทย เพื่อราษฎรจักได้ใช้วิธีการสหกรณ์ช่วยตนเอง
และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เพื่อเพิ่มรายได้และปรับปรุงฐานะทางเศรษฐกิจ และมาตรฐานการครองชีพ
ให้ดีขึ้น สำหรับประชาราษฎรผู้ประกอบอาชีพในด้านการเลี้ยงสัตว์ ก็ได้ทรงสนพระทัยอย่างเอกอุ ได้พระ
ราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับวิธีการแก้ไขปัญหาในการประกอบอาชีพ ยังผลให้บรรดาสมาชิกสหกรณ์สามารถ
ดำเนินการผลิตและการตลาดอย่างได้ผลดีและแพร่หลายดังปรากฎในกิจการของสหกรณ์โคนมเป็นอาทิ
นอกจากนั้น ได้พระราชทานที่ดินส่วนพระองค์ ให้ทางราชการนำไปจัดสรรให้ราษฏรใช้ทำการเกษตร ตาม
วิธีการสหกรณ์ใช้ที่ดิน ตามนโยบายการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมส่วนหนึ่งด้วย อันนับเป็นพระมหากรุณา
ธิคุณอย่างล้นเหลือแก่พสกนิกรหาที่เปรียบมิได้
ที่ทำให้การสหกรณ์หลายแห่งไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควร ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงประจักษ์ว่า การจัดสหกรณ์
ให้สำเร็จสมความมุ่งหมายในกลุ่มประชาราษฎรนั้น จักต้องให้ผู้เป็นสมาชิกสหกรณ์เหล่านั้น ได้มีส่วนจริงจัง
ในการบริหารงาน รับผิดชอบกิจการงานของสหกรณ์ตามหลักประชาธิปไตย อันจะสามารถสร้างความเลื่อมใส
ศรัทธาในวิธีการสหกรณ์ และเป็นรากฐานของการพัฒนาสหกรณ์นั้น ๆ ต่อไปในภายหน้าในการจัดสหกรณ์
ตามโครงการดังกล่าว จึงได้ทรงสนพระทัยในการที่จะพระราชทานการศึกษาอบรมทางสหกรณ์แก่บรรดา
กรรมการและสมาชิกสหกรณ์อย่างใกล้ชิด ตั้งแต่ในวาระแรก และในระหว่างที่ได้เสด็จพระราชดำเนินไป
เยี่ยมเยียนสหกรณ์เหล่านั้นในวาระต่าง ๆ มาเป็นเนืองนิตย์ ทั้งได้พระราชทานพระราชดำริแก่พนักงาน
และเจ้าหน้าที่ทั้งหลาย ให้ช่วยกันหมั่นอบรมฝึกปรือบรรดากรรมการและสมาชิกทั้งปวงให้มีความเข้าใจ
ในสิทธิและหน้าที่ของตน ในฐานะเป็นกรรมการสมาชิกสหกรณ์เพื่อจะสามารถจัดกิจการงานของตนเอง
และพัฒนางานสหกรณ์ของตนให้มั่นคงยิ่ง ๆ ขึ้นไป ตามหลักและวิธีการสหกรณ์
หลักการของสหกรณ์ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทจึงมักจะได้ทรงเน้นถึงหลักการของสหกรณ์ให้ฟังเสมอ ๆ
ว่าสหกรณ์คือการทำงานร่วมกันด้วยความไว้เนื้อเชื่อใจกัน และทุกฝ่ายทุกคนที่อยู่ในเครืองานของงาน
เกษตรกรรมทั้งหมดไม่ว่าผู้เป็นเกษตรกร นักวิชาการ ผู้ขาย และผู้ขนส่งผลิตผล จะต้องทำงานด้วย
ความเข้าใจ และไว้ใจกัน การดำเนินงานของสหกรณ์จึงจะราบรื่น เจริญ และบรรลุเป้าหมายด้วยดีได้
สหกรณ์ผลิตได้นั้น ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทได้ทรงแนะนำส่งเสริม ทั้งทรงมีพระราชอุตสาหะคิดค้น
ทดลองให้เป็นแบบอย่างด้วยพระองค์เอง เพื่อให้สมาชิกสหกรณ์ได้รู้จัก วิธีการออมทรัพย์เพื่อเป็นทุน
การจัดหาน้ำและการบำรุงดิน การใช้พันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ที่ดี เหมาะสมและมีผลิตผล คุณภาพสูง
การใช้เครื่องมือและวิธีการที่จะช่วยทุ่นแรงและประหยัด การเก็บรักษาพืชผลและผลิตผล การแปรรูป
พืชผลและผลิตผลของสมาชิกเพื่อจำหน่าย ตลอดจนการจัดธนาคารข้าว รวมทั้งการเริ่มงานธนาคาร
แรงงานสัตว์ คือ ธนาคารโค กระบือ และการเชื่อมประสานงานฝ่ายต่าง ๆ ของสหกรณ์ เพื่อบริการแก่
สมาชิกในรูปสหกรณ์อเนกประสงค์ ซึ่งทำธุรกิจหลายอย่างที่จำเป็นตามความต้องการของสมาชิก ยังผล
ให้สมาชิกสหกรณ์ได้รับ ความสะดวกในการประกอบอาชีพและ มีรายได้จากผลิตผลของตนสูงขึ้น อัน
เป็นที่ประจักษ์แก่เกษตรกรและพสกนิกรโดยทั่วไป แนวพระราชดำรินี้ ได้ก่อให้เกิดการริเริ่มการจัดตั้ง
ธนาคารปุ๋ยของธนาคารยารักษาโรคกันขึ้น
อำนวยให้สมาชิกสหกรณ์และบุคคลในครัวเรือนได้ใช้เวลาว่างและแรงงานที่มีอยู่ให้เป็นประโยชน์ยิ่งขึ้น
ด้วยการประกอบหัตถกรรมต่าง ๆ ในครอบครัวเพื่อเพิ่มพูนรายได้ทั้งยังทรงสนพระทัยอย่างยิ่งยวด
ในการจัดให้สมาชิกและบุตรหลานของสมาชิกสหกรณ์ได้มีโอกาสและสถานที่ศึกษาเล่าเรียนอย่างทั่วถึง
รวมทั้งการจัดสร้างวัด สุขศาลา สถานีอนามัย และอื่น ๆ ในหมู่บ้านสหกรณ์เพื่อให้สมาชิกสหกรณ์และ
ครอบครัวสามารถดำรงชีวิตอยู่ด้วยความมั่นคง ปลอดภัย พร้อมด้วยมีการศึกษา มีศีลธรรม และ
วัฒนธรรมเป็นพลเมืองดีของชาติสืบไปชั่วลูกหลาน พระมหากรุณาธิคุณ เหล่านี้หาที่สุดมิได้ ซึ่งได้ปรากฏ
เป็นที่แซ่ซ้องสาธุการในหมู่สมาชิกสหกรณ์และเกษตรกรทั้งหลายทั่วทุกถิ่น
เป็นที่ประจักษ์เด่นชัดแก่บรรดาพสกนิกรชาวไทย ทั้งปรากฏเป็นพระเกียรติคุณเกริกก้องไปในนานาประเทศ
เป็นก้าวใหม่ของการจัดสหกรณ์ เป็นการวางรากฐานและแบบอย่างของการพัฒนาสหกรณ์การเกษตรที่ทัน
สมัยและเหมาะสมกับสภาพความเป็นอยู่ของเกษตรกรไทย ทั้งเป็นการเพิ่มพลังสร้างเสริมขวัญให้แก่การ
พัฒนาขบวนการสหกรณ์ในประเทศไทยในยุครัตนโกสินทร์สมโภชให้เจริญรุดหน้าทัดเทียมกับประเทศอื่นที่
มีความก้าวหน้าในด้านงานสหกรณ์
อเนกอนันต์ใน ด้านการสหกรณ์อันยังประโยชน์อย่างใหญ่หลวงแก่พสกนิกร ในการประกอบอาชีพและ
การดำรงชีพ ด้วยความสมบูรณ์พูนสุข ทั้งยังเป็นประโยชน์ยิ่งต่อความก้าวหน้าของ วิทยาการสาขา
เศรษฐศาสตร์สหกรณ์สภามหาวิทยาลัยจึงเห็นสมควรอย่างยิ่งที่จะ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญา
วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเศรษฐศาสตร์สหกรณ์ แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท เพื่อเป็นการ
เฉลิมพระเกียรติให้ปรากฏสืบไป
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
คำประกาศสดุดีเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ฯ
ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ดนตรี)
ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ลงมติอนุมัติให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายปริญญาศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาดนตรี
แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ในฐานะที่ทรงเป็นเอตทัคคะในการดนตรี กล่าวคือนอกจากจะทรงพระปรีชา
สามารถในหลักวิชาการดนตรีทั้งสากลและไทยอย่างลึกซึ้งกว้างขวางแล้วใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทยัง
ทรงเป็นนักดนตรีที่เชี่ยวชาญการบรรเลงเครื่องดนตรีเกือบทุกชนิด ทรงเป็นนักประพันธ์เพลง นักแยก
และเรียบเรียงเสียงประสานที่ทรงพระปรีชาสามารถอย่างสูง
ละอองธุลีพระบาททรงมีพระราชนิยมในทางศิลปะและดนตรีเป็นอย่างมากโดยเฉพาะการพระราชนิพนธ์
เพลงและการทรงดนตรี เมื่อทรงว่างจากพระราชกรณียกิจ ด้วยเหตุที่ทรงสนพระราชหฤทัยอย่างแท้จริง
ทรงศึกษาดนตรีและทรงได้รับการฝึกหัดถวายบทเรียนตามแบบฉบับการศึกษาวิชาดนตรีอย่างแท้จริงมา
ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ ผนวกกับพระอัจฉริยภาพทางด้านศิลปะในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทถึงมีผลให้
ทรงมีพระปรีชาสามารถรอบรู้ทางด้านดนตรีและทรงสามารถบรรเลงเครื่องดนตรีได้เกือบทุกชนิดและโดย
เหตุที่ทรงมีพระราชหฤทัยโปรดที่จะทรงดนตรีแบบแจ๊สและเครื่องเป่าต่าง ๆ จึงทรงชำนาญการบรรเลง
เครื่องดนตรีประเภทนี้เป็นพิเศษ และทรงได้รับการถวายการยกย่องว่าทรงเป่าโซปราโนแซกโซโฟน
ได้ดีที่สุดในประเทศไทย
สนับสนุนให้ผู้ที่เล่นดนตรีรวบรวมผู้สมัครใจ โดยไม่แบ่งแยกระดับความสามารถรวบรวมกันตั้งเป็นวงดนตรี
ที่เรียกว่า “วงลายคราม” ในสมัยแรก ๆนับเป็นการส่งเสริมกำลังใจแก่นักดนตรีทั้งหลายและเป็นการขยาย
ผลงานให้แพร่หลายต่อไปด้วย และในด้านดนตรีสำหรับประชาชนก็ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระ
หม่อมให้สถานีวิทยุ อ.ส.พระราชวังดุสิตจัดให้มีการแสดงดนตรีสำหรับประชาชนขึ้นที่สวนอัมพรเป็นประจำ
ในบ่ายวันพุธในบ่ายวันพุธ และเช้าวันอาทิตย์ก่อนที่จะมีสถานีวิทยุโทรทัศน์เกิดขึ้น มีการบรรเลงดนตรีไทย
และดนตรีสากลทุกประเภทของวงดุริยางค์ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ กรมประชาสัมพันธ์
และวงเอกชนโดยผลัดเปลี่ยนกันมาร่วมแสดงให้ประชาชนได้ชม ต่อมาก็ได้โปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมนักดนตรี
จัดตั้งเป็น “วง อ.ส. วันศุกร์” นอกจากนี้ยังได้ทรงสร้างวงแตรวงสหายพัฒนา”โดยรวมจากผู้ที่ปฏิบัติราชการ
ใกล้ชิดกับใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทในการตามเสด็จฯ ไปพัฒนาชนบทในภูมิภาคต่าง ๆ เป็นประจำ เช่น คณะ
แพทย์ ราชองครักษ์เจ้าหน้าที่หน่วย รักษาความปลอดภัย นักเกษตรในพระราชสำนัก และข้าราชบริพารซึ่ง
ส่วนใหญ่ไม่เคยเล่นดนตรีมาก่อนแต่จากการที่ได้รับพระราชทานการฝึกสอนและด้วยกลวิธีการสอนพิเศษ
ในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาททำให้วงดนตรีสหายพัฒนาสามารถบรรเลงเพลงได้ดี นับเป็นการช่วยเสริมงาน
พัฒนาชนบทอีกทางหนึ่ง
เมื่อมีพระราชวโรกาสก็เคยเสด็จฯ ไปทรงดนตรี ณ มหาวิทยาลัยต่าง ๆ และวิทยาลัยบางแห่งเป็นการ
ส่วนพระองค์ ทำให้นิสิตนักศึกษามีโอกาสเฝ้าชมพระบารมีอย่างใกล้ชิดนอกจากนี้ยังได้พระราชทานโอกาส
ให้นักดนตรีนักเรียนโรงเรียนวชิราวุธฯ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าฯ โรงเรียนนายเรือ โรงเรียน
นายเรืออากาศ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ มหาวิทยาลัยต่าง ๆ และวิทยาลัยพยาบาล เป็นต้น มาแสดงออก
อากาศ ในวันศุกร์บ่าย ณ ห้องส่งสถานีวิทยุ อ.ส. บางครั้งก็ทรงดนตรีร่วมด้วย นับเป็นการพัฒนาวงดนตรี
สากลของไทยให้ก้าวหน้าอีกทางหนึ่งด้วย
การประพันธ์เพลงไว้มากเป็นจำนวนถึง 43 เพลง มีทั้งเพลงบรรเลงเพลงขับร้องและเพลงประกอบการ
แสดงมีท่วงทำนองหลากหลายมิได้จำกัดอยู่แต่ในแบบใดแบบหนึ่งทรงพระราชนิพนธ์คำร้องไว้ทั้งภาษาไทย
และภาษาอังกฤษ เพลงพระราชนิพนธ์ทุกเพลงเป็นที่ซาบซึ้งประทับใจของพสกนิกรเป็นอันมากเพราะนอก
จากจะมีความไพเราะอย่างวิเศษแล้ว ยังเป็นเพลงที่มีคติประโยชน์นานัปการอีกด้วย
ดังจะเห็นได้ว่าพระปรีชาสามารถด้านการดนตรีในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทไม่เพียงแต่จะสร้างความประทับใจ
ให้แก่พสกนิกรชาวไทยเท่านั้น แต่ยังเป็นที่ชื่นชม นิยมยกย่องของชาวต่างประเทศอีกด้วย ดังจะเห็นได้จาก
การที่วงดนตรีและคณะละครชั้นนำของต่างประเทศได้อัญเชิญเพลงพระราชนิพนธ์ไปบรรเลงในโอกาสต่าง ๆ
และสถาบันการดนตรีและศิลปะอันเก่าแก่และมีชื่อเสียงแห่งกรุงเวียนนาได้ทูลเกล้าถวายปริญญาสมาชิก
กิตติมศักดิ์อันดับที่ 23 แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท เมื่อปีพุทธศักราช 2507 โดยที่ทรงเป็นชาวเอเชียแต่เพียง
พระองค์เดียวที่ทรงได้รับการถวายพระเกียรติเช่นนี้ นับเป็นเรื่องที่พสกนิกรชาวไทยทุกคน ภาคภูมิใจ
เป็นอย่างยิ่ง
ดนตรีไทยอันเป็นมรดกทางศิลปะของชาติ ทรงเห็นว่าวิชาดนตรีไทยอาศัยการถ่ายทอดสืบต่อกันมาด้วย
ความทรงจำเป็นพื้น เป็นการสมควรที่จะรวบรวมเพลงที่เป็นหลักไว้มิให้เสื่อมสูญและผันแปรไปจากหลักเดิม
โดยบันทึกโน้ตเพลงไว้ให้ถูกต้องแล้วจัดพิมพ์ขึ้นไว้เป็นหลักฐาน ซึ่งยังมิได้มีการจัดทำอย่างครบถ้วนสมบูรณ์
แบบมาแต่ก่อน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานข้อแนะนำในการเรียบเรียงและแก้ไขตำราเดิม
ให้พระเจนดุริยางค์และกรมศิลปากรรับไปดำเนินการจัดทำและจัดพิมพ์ฉบับใหม่ขึ้นเพื่อใช้เป็นแบบเรียน
จนถึงปัจจุบันนี้ ทั้งยังทรงสละพระราชทรัพย์ในการจัดพิมพ์ด้วยการครั้งนี้นอกจากจะเป็นการรักษาศิลปะ
ดนตรีไทยไว้แล้ว ยังเป็นการเผยแผ่วิชาดนตรีไทยออกไปในหมู่ประชาชนให้เป็นที่รู้จักกันแพร่หลายยิ่งขึ้น
อีกด้วย นอกจากนี้ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทยังทรงริเริ่มให้มีการวิจัยเกี่ยวกับดนตรีไทยในด้านปัญหา
ความแตกต่างระหว่างบันไดเสียงของเครื่องดนตรีไทยต่างๆ อันเป็นประโยชน์ยิ่งต่อวิชาการดนตรีไทยในปัจจุบัน
เป็นนักดนตรี และนักประพันธ์เพลง กอปรกับทั้งยังมีพระคุณูปการต่อวงการดนตรีในประเทศไทย
อย่างมหาศาลในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ดังได้กราบบังคมทูลพระกรุณาแล้ว สภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ที่จะทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญาศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาดนตรีแด่ใต้ฝ่าละอองธุลี
พระบาทเพื่อเป็น การเฉลิมพระเกียรติให้ปรากฏสืบไป
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
คำประกาศสดุดีเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ฯ
วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
สาขาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
พุทธศักราช 2533 ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต
กิตติมศักดิ์ สาขาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท โดยเหตุ
ที่ทรงเปี่ยมด้วยพระปรีชาสามารถในการประยุกต์หลักวิชาเศรษฐศาสตร์ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อมเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติ และประชาชนเป็นส่วนรวม
พระราชอัธยาศัย และพระราชจริยาวัตรอันงดงาม บริสุทธิ์ มั่นคงในทศพิธราชธรรม และทรงพระเมตตาแก่
พสกนิกรทุกเพศทุกวัย ทุกอาชีพโดยถ้วนหน้า เป็นเหตุสำคัญให้เกิดสามัคคีธรรมในชาติ และความมั่นคง
สวัสดีในบ้านเมืองตลอดมาช้านาน
ไปทั่วทุกหนแห่งในแผ่นดินไทย เพื่อทรงเยี่ยมเยียนศึกษาปัญหาที่ราษฎรประสบอยู่ และแสวงหาทาง
แก้ไขปัญหาทั้งหมดนั้นให้คลี่คลายลงด้วยดี เพื่อให้ทุกคนมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
ของราษฎรไทยส่วนใหญ่มีพื้นฐานขึ้นอยู่กับการเกษตร มีความผูกพันอย่างใกล้ชิดกับทรัพยากรธรรมชาติ
อันได้แก่ ที่ดิน ป่าไม้ และแหล่งน้ำ แต่ในขณะเดียวกันทรัพยากรธรรมชาติเหล่านั้น มิได้ใช้ให้เกิดประโยชน์
สูงสุด ทั้งขาดการอนุรักษ์อย่างเพียงพอ จึงทำให้เกิดการเสื่อมสลายจนหมดสภาพไปในที่สุด และที่สำคัญ
ได้ก่อให้เกิดผลกระทบแก่ราษฎรในพื้นที่รอบข้างต่อเนื่องออกไปมากมาย นอกจากนี้ยังทรงพบว่า ทั้ง ๆ ที่
ธรรมชาติได้เอื้ออำนวยทรัพยากรสำคัญบางอย่าง เช่น น้ำ ให้อย่างล้นเหลือในแต่ละปี ก็มิได้มีการกักเก็บ
มาใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ตามความต้องการของราษฎรก่อให้เกิดปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภค
บริโภคและการผลิตในบางท้องที่
ต้องเหมาะสม เพื่อดำเนินการแก้ไข บางส่วนปรากฏให้เห็นในรูปของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
อาทิโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาต่าง ๆ ซึ่งมีจุดหมายหลักที่จะนำผลการศึกษาวิจัยไปใช้ให้เกิดประโยชน์
แก่ราษฎรที่ประสบปัญหา พระมหากรุณาธิคุณในส่วนนี้ย่อมเป็นที่ซาบซึ้งในหมู่พสกนิกรไทยอย่างชัดแจ้ง
ซึ่งได้ดำเนินติดต่อกันมาเป็นเวลากว่าสามทศวรรษแล้วนั้น ยังเป็นที่ประจักษ์และยอมรับจากนานาประเทศ
ด้วย ดังจะเห็นได้จากการที่มูลนิธิรามอนแมกไซไซแห่งประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นองค์กรที่มีชื่อเสียงระดับ
นานาประเทศในการเชิดชูยกย่องบุคคล หรือคณะบุคคลซึ่งสร้างความดีให้แก่สังคม ได้ตัดสินให้มอบรางวัล
แก่โครงการหลวง ซึ่งอยู่ภายใต้พระราชดำริในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทในปี พ.ศ. 2531และโครงการสิ่งแวด
ล้อมแห่งสหประชาชาติ ซึ่งมีหน้าที่ดำเนินการให้เกิดการดูแลรักษาและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของโลก
ได้จัดทำหนังสือชื่อ Sustainable Development of Natural Resources : A Study of the Concepts
and Applications of His Majesty the King of Thailand ขึ้นเมื่อเดือนธันวาคม พุทธศักราช 2531
เพื่อเทิดพระเกียรติในผลงานทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นอกจากจะอำนวยประโยชน์ให้แก่ราษฎรในการเพิ่มพูนความเป็นอยู่ให้ดีขึ้นแล้ว
ยังถูกต้องและสอดคล้องกับหลักการของวิชาเศรษฐศาสตร์เป็นอย่างดียิ่งและสามารถนำไปใช้เป็นแบบอย่าง
ในการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและรับผิดชอบได้ อีกทั้งสามารถนำไปใช้เป็นบทเรียนในสาขาวิชา
เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมในระดับอุดมศึกษาและที่สูงกว่าได้อย่างดียิ่ง
โครงการศูนย์ศึกษาและพัฒนาห้วยทราย อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี นั้น ได้ประสบผลสำเร็จอย่างสูงใน
ด้านการลดปัญหาการบุกรุกทำลายป่า การป้องกันไฟป่า และการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม
ด้วยการแสวงหาแนวทางและ วิธีการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการปลูกป่าที่เรียบง่ายประหยัดเหมาะสม กับราษฎร
ที่สามารถนำไปปฏิบัติได้ด้วยตนเอง ตลอดจนเป็นการช่วยลดปัญหาการชะล้างพังทลายของดินอีกประการ
หนึ่งด้วย
ประหยัดลดการสูญเปล่าและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาและอนุรักษ์ทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ด้วยวิธีการที่เป็นพระราชดำริทั้งสิ้น จนกล่าวได้ว่าโครงการต่าง ๆ ซึ่งได้บันดาลให้พื้นที่ที่เคยแห้งแล้งจนไม่
สามารถใช้ประโยชน์ได้นั้น บัดนี้ได้เกิดความชุ่มชื้นทวีขึ้นจากต้นไม่นานาพรรณ ดินเริ่มเปลี่ยนสภาพกลับ
มีอินทรียวัตถุพอที่จะใช้ประโยชน์ได้ต่อไปอีกวิวัฒนาการอันเห็นเป็นรูปธรรมชัดเจนเหล่านี้ล้วนเกิดแต่
พระราชดำริในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทในการพัฒนาและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ภูเขาที่เคยมีรายได้สูงจากการปลูกพืชเสพติด ได้มีรายได้สูงทัดเทียมกับที่เคยได้รับมาก่อน อันเป็นการชี้ชวน
ให้ชาวไทยภูเขาเปลี่ยนพฤติกรรมจากการปลูกพืชเสพติดไปเป็นการปลูกพืชเศรษฐกิจที่มีรายได้สูงด้วยความ
สมัครใจก็เป็นปฏิบัติการที่เป็นไปตามหลักการสำคัญยิ่งของทฤษฎีเศรษฐศาสตร์สวัสดิการในส่วนที่ว่าด้วยการชดเชย
ชัด ในพระราชดำริเกี่ยวกับ การใช้บึงมักกะสันและบึงพระราม 9 ในใจกลางกรุงเทพมหานครการที่ทรงมี
พระราชดำริ ให้ใช้บึงมักกะสันและบึงพระราม 9 เป็นที่รับน้ำเสียและฟอกก่อนที่จะระบายต่อไปยังแหล่งน้ำ
ธรรมชาติอื่น ๆ ในลักษณะเป็นไตซึ่งช่วยซักฟอกของเสียบางส่วนในร่างกายมนุษย์นั้นนับเป็นพระมหากรุณา
ธิคุณแก่ราษฎรชาวกรุงเทพมหานครเป็นล้นพ้น เพราะเป็นการนำทรัพยากรธรรมชาติคือพื้นที่เป็นบึงซึ่งมีอยู่
ไม่มากในเขตกรุงเทพมหานคร มาใช้ให้เกิดประโยชน์เพิ่มขึ้นจากที่เคยเป็นอยู่ ในด้านการลดระดับภาวะมล
พิษของน้ำเสียก่อนที่จะระบายต่อไปยังแหล่งน้ำธรรมชาติ อันได้แก่ ลำคลอง และแม่น้ำเจ้าพระยา ในที่สุดนั้น
ก็ย่อมจะมีผลแก้ไขคุณภาพของน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาให้ดีขึ้น อันเป็นการบรรเทาความเดือดร้อนของราษฎร
ที่เคยได้รับผลกระทบนั้น กิจกรรมดังกล่าวจึงเป็นการช่วยลดผลกระทบภายนอก ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของ
การเกิดปัญหาภาวะมลพิษเมื่อพิจารณาจากหลักการของวิชาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ดังได้ทรงศึกษาพิจารณาปัญหาต่าง ๆ ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยใกล้ชิด ละเอียด
ถี่ถ้วน ตลอดจนทรงแนะนำวิธีการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่เรียบง่ายประหยัด ราษฎรสามารถนำไปปฏิบัติใช้ได้
โดยถูกต้องตามหลักทฤษฎีทาง เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สภามหาวิทยาลัย
เกษตรศาสตร์ จึงได้มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต
กิตติมศักดิ์สาขาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมแด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเป็นการ
สนองพระมหากรุณาเชิดชู พระปัญญาสามารถและ เป็นเกียรติประวัติอันสูงส่งแก่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ยั่งยืนไปตลอดกาลนาน
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
คำประกาศสดุดีเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ฯ
วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
(ส่งเสริมการเกษตร)
ขอเดชะ ฝ่าละอองธุลีพระบาทปกเกล้าปกกระหม่อม
ได้มีมติเป็นเอกฉันท์ขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์
สาขาส่งเสริมการเกษตร แด่ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทในฐานะที่มีพระมหากรุณาธิคุณล้นพ้นประมาณต่อ
พสกนิกรชาวไทยโดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อพสกนิกร ที่เป็นเกษตรกรในท้องถิ่น ห่างไกลทุรกันดารทั่ว
พระราชอาณาจักรยังพสกนิกรเหล่านั้นให้มีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีความร่มเย็นผาสุกทั่วหน้า
ทานความช่วยเหลือ บรรทุกข์เข็ญของเกษตรกร ในทุกภูมิภาคของประเทศ ด้วยพระวิริยะอุตสาหะ ตลอด
ระยะเวลาถ้วนห้าทศวรรษที่ผ่านมา ได้แสดงให้เห็นถึงพระปรีชาสามารถและพระอัจฉริยภาพในด้านการ
ส่งเสริมการเกษตรอย่างแท้จริง ทรงยิ่งด้วยพระวิจารณญาณทั้งในด้านทฤษฎีและด้านปฏิบัติอันเป็นผลจาก
การทรงศึกษาค้นคว้าและ ทดลองด้วยพระองค์เอง จนเป็นที่ถ่องแท้แก่พระราชหฤทัยว่าเป็นทฤษฎีที่ใช้ได้
และเป็นการปฏิบัติที่ก่อให้เกิดผลดี จึงพระราชทานเผยแพร่ความรู้และเทคโนโลยีนั้น ๆไปสู่เกษตรกร
หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ความรู้และเทคโนโลยีนั้นแพร่หลายไปสู่ปวงพสกนิกรที่ทรงอาทรห่วงใย
อย่างกว้างขวางสืบไป
ในลักษณะให้การศึกษาแก่พสกนิกร เพื่อให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ในเบื้องต้นและพัฒนาไปสู่การสร้าง
ความเจริญให้แก่ชีวิตและครอบครัวเป็นลำดับถัดไป จนถึงสามารถช่วยเหลือสังคมและชุมชนของตนได้
ในที่สุด ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราโชวาทพระราชดำรัสเป็นการตรัสเตือนปวง
พสกนิกรให้เกิดจิตสำนึกในการเป็นเจ้าของร่วมกันในทรัพยากรท้องถิ่นและรวมกันในการพัฒนาทรัพยากร
นั้นให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนของตนนับเป็นการพระราชทานแบบอย่างของการพัฒนาท้องถิ่นในวิถี
ทางที่ถูกต้องและเหมาะสมอย่างวิเศษยิ่ง
ทั้งวิธีโดยตรงและโดยอ้อม โดยตรง ได้แก่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานข้อแนะนำเกษตรกร
ตลอดจนเจ้าหน้าที่ด้วยพระองค์เอง โดยอ้อม ได้แก่ การเผยแพร่ความรู้สู่เกษตรกร โดยมีโครงการตาม
พระราชดำริที่กระจายอยู่ในภาคต่าง ๆ ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเผยแพร่ความรู้ ทั้งภาคทฤษฎีและ
ภาคปฏิบัติไปสู่เกษตรกรทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ โครงการตามพระราชดำริต่าง ๆ จึงเป็นเสมือนห้อง
เรียนขนาดใหญ่ที่ทุกคน ไม่ว่าจะเป็นชาวไทยหรือชาวต่างประเทศ สามารถเข้าไปแสวงหาความรู้ได้อย่างไม่รู้
จบสิ้นดังที่ปรากฏอยู่ทุกวันนี้
ทั้งด้านพืช ปศุสัตว์ การประมง ทรัพยากรธรรมชาติ ป่าไม้ และสหกรณ์การเกษตร ทั้งนี้เพื่อผลประโยชน์
ของประชาชนที่จะได้อยู่ดี กินดี มีสุข โดยทั่วกัน ดังจะขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตสรรมากล่าวพอ
เป็นสังเขปดังนี้
เรื่องโคนมและมีพระวิจารณาญาณเห็นการณ์ไกล ทรงอุทิศทุ่มเทเพื่อการนี้จึงน้อมเกล้าฯ ถวายฟาร์มโคนมตัวอย่าง
ในนามของฟาร์มโคนมไทยเดนมาร์ค ที่อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี ซึ่งเปิดดำเนินการเมื่อ พ.ศ. 2504
ส่วนในจังหวัดอื่น ๆ เช่น ในจังหวัดราชบุรีและใกล้เคียง ผู้เลี้ยงได้นำแบบอย่างของกิจการโรงนมผงสวนดุสิต
มาจัดตั้งที่หนองโพ อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งในการนี้ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน
พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ให้เป็นทุนในการก่อสร้างบริษัทผลิตภัณฑ์นมหนองโพราชบุรี จำกัด และทรงรับ
ไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ ตั้งแต่วันที่ 9 มีนาคม 2519 และต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน
พระบรมราชานุมัติให้โอนกิจการของบริษัทฯ ให้กับสหกรณ์และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้สหกรณ์นี้อยู่
ในพระบรมราชูปถัมภ์
ความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ โดยทรงพระราชดำริให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จัดตั้งโครงการค้นคว้าทดลอง
การทำฝนเทียมจากเมฆบนท้องฟ้าเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2512 ณ บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และได้
ทรงร่วมในกิจกรรมทดลองดังกล่าวนี้ด้วยพระวิริยะอุตสาหะอย่างแรงกล้า ทั้งทางตรงและทางอ้อมบางครั้ง
ทรงรับอำนวยการสาธิตด้วยพระองค์เอง โดยทรงกำหนดสนามบินบ่อฝ้าย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ให้เป็น
ฐานปฏิบัติการทั้งได้ทรงสรุปกรรมวิธีฝนหลวงเป็น 3 ขั้นตอนคือ ขั้นก่อกวน ขั้นเลี้ยงให้อ้วน และขั้นโจมตี
ผลจากโครงการฝนหลวงสามารถลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจได้ใน 40 - 63 จังหวัดต่อปีและยังผลให้
ประเทศสมาชิกอาเซียนยอมรับและมอบให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางของการทำฝนเทียมในเขตร้อนของ
ภูมิภาคอาเซียนด้วย
ดำรินี้ก็ได้แพร่หลายไปอย่างกว้างขวางในเวลาต่อมา ยังผลให้มีแหล่งอาหารสำรองในหมู่บ้าน และเป็นการ
รักษาผลประโยชน์ของราษฎรในหมู่บ้านไปพร้อมกัน อันเป็นผลเนื่องมาจากการโอนรายได้จากคนรวยไป
ช่วยคนจนในหมู่บ้านทำให้ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน ทั้งเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างสมานสามัคคีและ
การร่วมมือกันของชุมชน ในการเรียนรู้ปัญหาและช่วยกันแก้ไขทั้งผลที่ได้เพิ่มพูนขึ้นจากการดำเนินกิจการ
ธนาคารข้าวยังเกื้อกูลต่อการพัฒนาท้องถิ่นของตนอีกส่วนหนึ่งด้วย
กระบือ ไว้ใช้งาน โดยการเช่าหรือเช่าซื้อในราคาถูก หรือผ่อนส่งระยะยาวกับส่วนราชการหรือสถาบันเอกชน
พัฒนาการเลี้ยงสัตว์ทุกรูปแบบ รวมทั้งปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นทุ่งหญ้าสาธารณะของชุมชนสำหรับใช้เลี้ยงสัตว์
ร่วมกัน ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด นอกจากนี้ได้พระราชทานความช่วยเหลือแก่เกษตรกรยากจนในเรื่อง
ของสัตว์พันธุ์ดี และพืชอาหารสัตว์
เป็นหลายประเภท เป็นต้นว่า
ทำกิน รวมทั้งควรเร่งรีบสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก เพื่อเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปพร้อมกันด้วย โดย
ทรงเน้นที่จะให้ราษฎรได้มีส่วนร่วมทำงานกับรัฐบาล พร้อมทั้งช่วยเหลือเกื้อกูลกันเองในสังคมของตน และ
ช่วยกันดูแลสิ่งก่อสร้างเหล่านั้นต่อไป ด้วยความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน
ชักน้ำจากเหนือฝายไปสู่พื้นที่โดยการใช้วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น ไม้ไผ่ เพื่อกระจายน้ำจากฝายไปสร้าง
ความชุ่มชื้นงอกงามให้แก่ป่าไม้ อันจะยังผลให้ป้องกันไฟป่าฤดูแล้งได้อีกทางหนึ่งด้วยแม้การระบายน้ำออก
จากพื้นที่ลุ่มเพื่อช่วยให้การเพาะปลูกได้ผลดีในหลายพื้นที่ ก็เป็นผลมาจากพระราชดำริที่ได้ทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯ พระราชทาน
พื้นที่ 1 ใน 3 เป็นที่กักเก็บน้ำ เลี้ยงปลาและใช้กับพืชสวน พืชผักโดยเฉพาะในฤดูแล้งได้เป็นอย่างดี เป็น
วิธีการที่ก่อให้เกิดการประมงในครัวเรือนขึ้นในภาคอีสาน ตลอดจนถึงการปลูกไม้ผล ไม้ดอกและพืชผัก
อย่างได้ผลรวมทั้งก่อให้เกิดระบบการทำฟาร์มขนาดเล็กที่สามารถพึ่งพาตนเองได้
ในศูนย์ศึกษาการวิจัย การพัฒนาต่าง ๆ เพื่อพัฒนาการประมงให้เหมาะสมกับลักษณะภูมิประเทศทรงเน้น
เป็นพิเศษในการใช้แหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น ห้วย หนอง คลอง บึง ให้เป็นแหล่งขยายพันธุ์ปลา และส่งเสริม
ให้มิให้สูญโดยเฉพาะเกษตรกรใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำนั้นได้ ทั้งสนพระราชหฤทัยต่อการรักษาพันธุ์ปลา
บางชนิดไว้ ปลาในสกุล Pangasianodon Gigas ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งเดิมเชื่อกันว่า มีอยู่เฉพาะในแม่น้ำโขง
เท่านั้น นอกจากนี้ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แนะนำให้ศึกษาทดลองในการใช้ปลาบางชนิดช่วยกำจัด
น้ำเสียว่าจะเป็นไปได้เพียงไรนับว่าได้ก่อให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาอาชีพและความเป็นอยู่ของประชาชน
เป็นอย่างยิ่งช่วยให้ราษฎรได้มีอาหารโปรตีนจากปลาบริโภคอย่างทั่วถึง เกษตรกรได้รับการถ่ายทอดความรู้
จากเจ้าหน้าที่ราชการในเรื่องการเพาะเลี้ยงสัตว์และหลักการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ
ส่วนพระองค์และพระปรีชาสามารถในการสร้างสรรค์แนวพระราชดำริและวิธีการที่จะปฏิบัติให้บรรลุผล
ตามสภาพความเป็นจริงและตามเงื่อนไขทางเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปรไปอย่างรวดเร็ว
ว่าเป็นกลุ่มชนที่มีความสำคัญต่อการที่จะพิทักษ์รักษาต้นน้ำ ลำธาร อันเป็นที่มาของแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร
ทั้งปวงของประเทศชาติ จึงทรงพระราชวิริยะอุตสาหะเสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมเยียนและพระราชทาน
ความช่วยเหลือโดยทรงแนะนำให้รู้จักใช้ความรู้และเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเกษตรพร้อมทั้งทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯให้หน่วยราชการที่เกี่ยวข้องนำพืชพันธุ์เศรษฐกิจราคาดี และเหมาะสมกับภูมิประเทศไปแจกจ่าย
เพื่อช่วยให้รู้จักทำการเกษตรที่ถูกต้องเหมาะสมและได้ผลดี ช่วยให้กลุ่มชนเหล่านั้นมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี
ทั้งเป็นการเกื้อกูลต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และป่าไม้ นับเป็นการช่วยสงวนรักษาและส่งเสริม
ทรัพยากรอันมีค่าของประเทศชาติให้คงสภาพที่ดีอยู่สืบไป
การพัฒนางานสหกรณ์ที่สมบูรณ์แบบและหวังผลสำเร็จได้บนรากฐานของการช่วยตนเองและช่วยเหลือ
ซึ่งกันและกัน ตามหลักและวิธีการสหกรณ์ที่แท้จริง ทั้งเหมาะสมกับสภาพความเป็นอยู่ทางเศรษฐกิจ
จารีตประเพณีและวัฒนธรรมของประชาชนชาวไทย พระราชกรณียกิจอันสำคัญยิ่งประการหนึ่งเกี่ยวกับ
การพัฒนางานสหกรณ์ก็คือ โครงการจัดสหกรณ์ตามพระราชประสงค์ในลักษณะหมู่บ้านสหกรณ์ซึ่งทำ
หน้าที่ทั้งในด้านการจัดสหกรณ์การเกษตรและเป็นศูนย์พัฒนาชนบท เพื่อเป็นตัวอย่างสำหรับเกษตรกรทั่วไป
ซึ่งได้ทรงพระราชกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดขึ้นในจังหวัดเพชรบุรีเป็นครั้งแรก แล้วขยายไปสู่ทั่วทุกภาคของ
ประเทศในเวลาต่อมา
และธรรมชาติมีความแปรปรวนอยู่เสมอ เกษตรกรจึงมิควรพึ่งพาอยู่กับการเกษตรเพียงอย่างเดียว
ควรมีการจัดทำอุตสาหกรรมในครัวเรือนร่วมไปด้วย รวมทั้งการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติเพื่อเป็นรากฐาน
ของการพัฒนาประเทศระยะยาว เพื่อให้ทรัพยากรเหล่านั้นอยู่ใน สภาพที่จะอำนวยผลต่อการเพิ่ม
ประสิทธิภาพการผลิตได้มากที่สุดในขณะเดียวกัน ก็จะต้องหาทางช่วยลดต้นทุนการประกอบอาชีพด้าน
การเกษตรให้น้อยลงทั้งนี้โดยการอาศัยพึ่งพิงธรรมชาติและอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างมีความสมดุลเป็นสำคัญ
แสดงถึงพระปรีชาสามารถในด้านการส่งเสริมการเกษตร และพัฒนาการเกษตรให้เป็นต้นแบบเพื่อการถ่าย
ทอดเทคโนโลยีทางการเกษตรแก่ปวงเกษตรกรแล้ว ยังทรงแสดงให้เห็นถึงน้ำพระราชหฤทัยที่เปี่ยมล้นไป
ด้วยพระเมตตาและเอื้ออาทรห่วงใยต่อทุกข์สุขของปวงประชาโดยถ้วนหน้า ทำให้เกษตรกรเป็นอันมากทั่ว
ทุกภูมิภาคของประเทศพ้นทุกข์เข็ญ เย็นศิระเพราะพระบริบาลโดยแท้ และยังปลุกจิตสำนึกให้ประชาชน
มีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อชุมชนมีบทบาทช่วยกันพิทักษ์รักษาทรัพยากรธรรมชาติอันมีค่าของประเทศให้
คงไว้ตลอดกาลนาน ด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณดังกล่าวข้างต้น สภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงเห็นชอบเป็นเอกฉันท์ ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อม ถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต
กิตติมศักดิ์(ส่งเสริมการเกษตร) เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติให้เป็นที่ปรากฏสืบไป
| ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ |
