ศูนย์ทรัพยากรพลังงาน

      ศูนย์ทรัพยากรพลังงาน (Energy  Resource Center , ERC) เป็นศูนย์ที่สร้างขึ้นโดยบริษัท Southern California Gas ในย่านดาวนีย์ มลรัฐแคลิฟอร์เนีย ในพื้นที่ขนาด 44,572 ตารางฟุต โดยครอบคลุมตัวอาคารที่มีพื้นที่ใช้สอย 8,500 ตารางฟุต ประกอบด้วยห้องแสดงนิทรรศการ 12 ห้อง ที่สามารถจุคนได้ถึง 700 คน ศูนย์แห่งนี้ได้รับยกย่องจากหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริกา (U.S. EPA) ให้เป็นอาคาร "Energy Star" ซึ่งเป็นอาคารแบบจำลองของเทคโนโลยีขั้นสูงในการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับการรักษาสิ่งแวดล้อม

บทบาทและภาระกิจของศูนย์ทรัพยากรพลังงาน

        ทางบริษัท Southern California Gas ได้กำหนดภารกิจของศูนย์ที่สร้างขึ้นไว้อย่างขัดเจนว่า เพื่อให้การบริการและสนับสนุนแนวคิดในลักษณะ "One stop idea shop" หรือเป็นศูนย์รวมของการขายแนวคิดเพื่อลูกค้าในกลุ่มต่าง ๆ ได้ พบกับแนวทางการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่าและมีประสิทธิภาพสูงสุด รวมทั้งเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม กลุ่มเป้าหมายของศูนย์ ERC ประกอบด้วย

        เป้าหมายของศูนย์ คือหน่วยงานที่ให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับพลังงานโดยการนำสนอโปรแกรมและบริการให้แก่ผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ เพื่อจะนำแนวทางการใช้เทคโนโลยีที่มันสมัยประหยัดพลังงานไปช่วย ในการดำเนินการธุรกิจในการเริ่มดำเนินการกับเทคโนโลยี ประหยัดพลังงานเหล่านี้ นอกจากนี้ศูนย์ ฯ ยังให้บริการด้านการออกแบบโครงสร้างอาคารประหยัดพลังงาน ในแง่การให้แสงสว่าง การทำความเย็น ด้วยรูปแบบด้านสถาปัตยกรรมประหยัดพลังงาน รวมทั้งการใช้วัสดุต่าง ๆ ในอาคารอย่างมีประสิทธิภาพ

อาคารรีไซเคิล

       สิ่งแรกที่ดึงดูดความสนใจของผู้ที่มาเยี่ยมชมคือตัวอาคารอนุรักษ์ทรัพยากร เนื่องมาจากอาคารนี้สร้างขึ้นแทนที่อาคารพลังงานหลังเก่าที่สร้างไว้เมื่อปี พ.ศ. 2506 โดยยังคงสภาพโครงสร้างเดิม บางส่วนที่จำเป็นไว้หรือเคลื่อนย้ายออกเพื่อนำมาติดตั้งหรือรีไซเคิลในช่วงการก่อสร้างอาคารศูนย์หลังนี้ วัสดุที่นำกลับมาใช้ใหม่ ได้แก่ คอนกรีต วัสดุหลังคา พื้นยางมะตอย ชิ้นส่วนโลหะ เพดานเซรามิค พื้นไม้ และเครื่องมือในระบบไฟฟ้าและเครื่องกล ในภาพรวมกล่าวไว้ว่ากว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของวัสดุก่อสร้าง การตบแต่งภายใน รวมทั้งการแสดงในห้องนิทรรศการต่าง ๆ ของอาคารแห่งนี้มาจากวัสดุใช้แล้วหรือรีไซเคิลและมีบางส่วนจากทรัพยากรทดแทนได้ (Renerable Resource) วัสดุรีไซเคิลเหล่านี้นอกจากจะมาจากอาคารหลังเดิมของบริษัทแล้ว ได้รับความร่วมมือมาจาก L.A. County Sheriff's Department ได้แก่ โลหะ กระจก ชิ้นส่วนพลาสติกห้องน้ำ โลหะจากอาวุธเก่า วัสดุจากโรงถ่ายภาพยนต์ อลูมิเนียมจากเครื่องบิน เป็นต้น และเพื่อแสดงเจตนารมย์ที่ชัดเจนของศูนย์ ฯ ต่อการอนุรักษ์ทรัพยากร การใช้ไม้ในอาคารมิได้มีการใช้ไม้ใหม่เลยแต่จะเป็นเศษไม้ที่ได้จาก Banana Replublic Warehouse และนำมาปรับปรุงดัดแปลงเพื่อใช้ใหม่ในอาคารแห่งนี้
        นอกเหนือจากการใช้วัสดุรีไซเคิลในการก่อสร้างและตกแต่งภายในแล้ว การใช้น้ำของศูนย์แห่งนี้พัฒนาสอดคล้องกับแนวความคิด ในการอนุรักษ์พลังงาน ได้แก่ การใช้อุปกรณ์ประหยัดน้ำในห้องน้ำโดยอุปกรณ์ที่เรียกว่า Ultralow flus toilet ซึ่งใช้น้ำในการชำระล้าง โถส้วมเพียงครึ่งหนึ่งของโถส้วมทั่วไป และการจัดภูมิสถาปัตย์ภายนอกอาคารก็เลือกใช้ต้นไม้ท้องถิ่นประเภทต้องการน้ำน้อยตามสภาวะของพื้นที่ด้านใต้ของมลรัฐที่ค่อนข้างขาดแคลนน้ำ ประกอบกับการใช้วิธีรดน้ำต้นไม้โดยการใช้น้ำหยดซึ่งเป็นการประหยัดน้ำ

ใช้พลังงานอย่างมีประโยชน์สูงสุด

        ในสหรัฐอเมริกา พลังงาน  1 ใน 3 ของพลังงานทั้งหมดที่ใช้ในประเทศใช้อยู่ในส่วนของอาคาร และ  2 ใน 3 ของไฟฟ้าที่ใช้ในอาคารทั้งประเทศมีค่าสูงมากกว่า 110 พันล้านเหรียญสหรัฐ ในทศวรรษนี้แนวคิดการจัดการพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อแทนที่การสร้างโรงงานผลิตไฟฟ้าแห่งใหม่จึงเป็นที่ยอมรับมากยิ่งขึ้น เพราะนอกจากจะเป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าแล้ว ยังช่วยลดปัญหามลพิษจากการดำเนินการของโรงไฟฟ้าอีกด้วย การพัฒนาเครื่องใช้ไฟฟ้า หลอดไฟ เครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่องปรับอากาศ เครื่องทำความร้อนและเครื่องระบายอากาศ ที่ประหยัดไฟ จึงเป็นแนวทางที่สำคัญของเทคโนโลยีด้านพลังงาน
        ศูนย์พัฒนาพลังงานแห่งนี้ดำเนินงานตามแนวคิดในลักษณะนี้ร่วมกับการประยุกต์ของการออกแบบอาคาร ให้สอดคล้องกับแนวทางการใช้พลังงานให้ได้ประโยชน์สูงสุด ร่วมกับการใช้พื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ สิ่งเหล่านี้ทำได้โดยการจัดการระบบร่วมกันระหว่างการใช้แสงสว่าง ระบบปรับอากาศทั้งให้ความร้อนความเย็น ระบบการถ่ายเทอากาศ และการจัดการพลังงานในภาพรวม โดยการออกแบบอาคารให้เทคโนโลยีเหล่านี้ทำงานร่วมกันและเน้นการใช้แสงสว่างจากธรรมชาติมากที่สุด รวมไปถึงการควบคุมคุณภาพอากาศในอาคารให้ปราศจากมลพิษต่าง ๆ เทคนิคที่ใช้เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว ได้แก่
 


คุณภาพอากาศภายในอาคาร

        คุณลักษณะเด่นอีกประการหนึ่งของศูนย์ ฯ คือ การสร้างคุณภาพอากาศที่มีภายในอาคารเพื่อตอบสนองต่อสุขภาพของคนทำงานสำนักงาน ซึ่งทางองค์การอนามัยโลกเรียกว่า โรคสำนักงาน หรือ Sick buildings sysdrome ซึ่งผู้ป่วยจะมีอาการอ่อนพลีย เฉื่อยชา โดยไม่ทราบสาเหตุ ปัจจัยที่สำคัญทำให้เกิดอาการดังกล่าวมาจากคุณภาพอากาศที่มีมลพิษ ทั้งจาก เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา สาร VOCs (Volatile Organic Compounds) และมลพิษตัวอื่น ๆ มลพิษเหล่านี้มาจาก เครื่องตกแต่งสำนักงาน สีที่ทา พรม เป็นต้น ประกอบกับการขาดการถ่ายเทอากาศที่ดี จึงก่อให้เกิดภาวะมลพิษในอาคาร มีผลการศึกษาของ  U.S. EPA เปิดเผยว่า อากาศที่เราหายใจภายในอาคารบางแห่งสกปรกกว่าอากาศภายในสถานที่ธรรมชาติถึง 100 เท่า และยังมีการศึกษาที่ยืนยันว่าในอาคารที่มีคุณภาพอากาศภายในสะอาดส่งผลให้พนักงานมีการทำงานที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าอาคารที่มีอากาศภายในที่มีมลพิษฟุ้งกระจายอยู่อาคารศูนย์แห่งนี้จึงเลือกใช้เฟอร์นิเจอร์สำนักงานที่ปราศจากมลพิษ ได้แก่ การใช้สีภายในที่เป็นระบบ Water base ซึ่งไม่มีการเจือปนของสาร VOCs การใช้น้ำยาขัดพื้นที่ปราศจากสารพิษ รวมไปถึงพรมต่าง ๆ  นอกจากนี้ ในอาคารได้ติดตั้ง Sensor Monitor Equipment เพื่อทำการตรวจวัดคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศภายในอาคาร รวมทั้งมีระบบการบำรุงรักษาเครื่องกรองอากาศอย่างสม่ำเสมอ


ที่มา : รวบรวมจาก  จันทรา  ทองคำเภา  วารสารสิ่งแวดล้อม ปีที่ 3 ฉบับที่ 12 ประจำเดือน มกราคม - มีนาคม  2542