ป่าฝน

ป่าเขียวชะอุ่ม ในเขตร้อนชื้นที่มีปริมาณฝนตกต่อปีมากกว่า 2,000 มิลลิเมตร และมีฤดูแล้งที่สั้นกว่า 2 เดือนในแต่ละปี นั้นคือ ป่าที่มีชื่อเรียกว่า ป่าฝน คำว่า "ป่าฝน"ได้ถูกนิยามขึ้นไว้เป็นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1898 โดยนักพฤกษศาสตร์ชาวเยอรมันชื่อ ชิมซอร์ เขาได้กำหนด ความหมายของคำว่า "ป่าฝน" ไว้ว่า หมายถึง เขตป่าที่เติบโตในสภาพที่มีความชื้นคงที่ ซึ่งจะเกิด ขึ้นในที่ๆ มีปริมาณฝนตกต่อปี มากกว่า 2,000 มิลลิเมตร หรือ เท่ากับ 80 นิ้ว
เขตป่าฝนโดยทั่วไป จะพบตามภูมิภาคของโลกทั้งในเขตอบอุ่นและเขตร้อน แต่เขตป่าที่รู้จักกัน มากที่สุดคือ เขตป่าฝน บริเวณแนวรอบเส้นศูนย์สูตร
โลกของป่าฝนจะครอบคลุมพื้นที่ ที่อยู่ในดินที่ลึกลงไป ประมาณ 1 เมตรและมีอาณาเขตที่สูงขึ้นไป จากพื้นดิน ประมาณ 60 เมตร
ในเขตป่าฝน เรือนยอดของต้นไม้ จะถูกปิดด้วยกิ่ง ก้าน ใบ และเรือนยอดของไม้ใหญ่ โดยจะมี ช่องว่าง ไม่มากนักระหว่างไม้ยืนต้นแต่ละต้น
ในทางพฤกษศาสตร์ ได้แบ่งเขตป่าฝนออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ตามความสูงคือ
1. เขตป่าฝนพื้นที่ต่ำ
2. เขตป่าฝนบนภูเขา
เขตป่าฝนของโลก เป็นเขตป่าไม้ที่มีความอุดมสมบูรณ์มากที่สุด ในบรรดาเขตป่าไม้ทั้งหมดในโลกโดย มีชั้นเรือนยอดที่ปกคลุมผืนป่า อยู่สูงจากพื้นดิน ขึ้นไปมากกว่า 45 เมตร ในชั้นเรือนยอด ที่แผ่ปกคลุมพื้นที่ปกคลุมพื้นที่ป่านั้นจะประกอบ ด้วยพันธ์พืชนานาชนิดที่ขึ้นอยู่เคียงกัน และจะมีไม้ยืนต้นบางชนิด ที่มีความสามารถเป็นพิเศษที่ชูเรือนยอด โผล่ขึ้นไป เหนือเรือนยอดที่แผ่ปกคลุมอยู่โดย มีความสูง ถึง 60 เมตร ไม้ยืนต้นใบกว้าง ที่มีความสูงที่สุดของป่าฝนที่ได้รับการบันทึกไว้ ก็คือ พันธุ์ไม้ที่มีชื่อเรียกว่า คุมพาสเซีย เอเซลซา ที่เกิดอยู่ในป่าฝน ในซาราวัคซึ่งมีความสูงถึงกว่า 83 เมตร
เขตป่าฝนบนภูเขา จะเกิดอยู่ในพื้นที่ภูเขาที่อยู่ในระดับความสูงตั้งแต่ 900 เมตร หรือเท่ากับ 3,000 ฟุต ซึ่งพันธุ์พืชที่พบมักจะแตกต่าง กับพันธุ์พืชที่อยู่ต่ำไปข้างล่าง
ในเขตป่าฝนบนภูเขา มักจะมีหมอกปกคลุมอยู่เหนือชั้น เรือนยอด ของป่าและนี่เองที่เป็นที่มาของชื่อที่เรียกกันว่า ป่าหมอก ในเขตป่าฝน ที่มีหมอกปกคุมอยู่เหนือเรือนป่านี้ ระดับแสงภาย ในป่าจะถูกลดลงอย่างมาก และใบพืชจะมีน้ำไหลซึมออกมาเป็นหยดน้ำ และระเหยไปในอากาศ เขตป่าฝนในพื้นที่ต่ำก็คือ ป่าดงดิบที่ดูน่าสพึงกลัวนั้นเป็นโลกของ ป่าที่เร้นลับ ร้อนและ ชื้นและเต็มไปด้วยเถาวัลย์ที่ห้อยระโยงระยาง
เขตป่าฝนพื้นที่ต่ำ มีดินที่มีการระบายที่ดีความทึบของป่าที่ชื้นปกคลุมหนาแน่นได้ทำหน้าที่ ป้องกันแสงแดดอันร้อนแรง ไม่ให้ส่องถึงบริเวณพื้นล่างของป่า และยังเก็บความ ชื้นไว้ด้วย ตามบริเวณริมธารน้ำ และบริเวณที่โล่งในป่า
ลักษณะทั่วไปของเขตป่าฝนพื้นที่ต่ำ ต้นไม้ส่วนใหญ่จะมี รากอวบใหญ่และมีฝอยลม ห้อย ระย้าลงมาจากกิ่งไม้ชั้นบนสุด มีลักษณะเป็น เส้นที่บางเบาเหมือนเครา
ลำต้นของต้นไม้และพื้นป่าจะปกคลุมไปด้วยตะไคร่น้ำ สีเขียวสด และมีน้ำซึมซับอยู่ตลอดเวลาเฟิร์นและพืชอาศัยมีอยู่ดาษดื่นทั่วทั้งป่า
นักพฤกษศาสตร์ ได้แบ่งแยกเขตป่าฝนพื้นที่ต่ำ ออกเป็นชนิดต่างๆ ถึง 40 ชนิด ตามความ แตกต่างของปริมาณฝนที่ตกความอุดมสมบูรณ์ของดินและการระบาย
ในภูมิภาค ที่มีฝนตกมาก และแผ่กระจายไปเกือบตลอดปี เขตป่าฝน พื้นทีต่ำจะเขียวตลอดปี ต้นไม้ยืนต้นส่วนใหญ่จะไม่ผลัดใบเลย
เขตป่าฝน คือถิ่นกำเนิด และเจริญเติบโตของไม้เนื้อแข็งชนิดดี และตามลำต้นของไม้ยืนต้นต่างๆ จะมีไม้เลื้อยและเถาวัลย์ระโยงระยางลงมา ตลอดทั้งป่า
พื้นในเขตป่าฝนส่วนมาก มักมีดอกที่เต็มไปด้วยสีสัน เพื่อดึงดูดนก และแมลง ที่ทำหน้าที่ผสมเกสรจำนวนพันธุ์พืชกว่า 1,400 ชนิด ในเขตป่าฝนที่มีคุณสมบัติในการต่อต้านมะเร็ง และผลผลิตของป่าฝนอีกหลายชนิด ที่มีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมเวชภัณฑ์
ในปัจจุบันโดยเฉลี่ยแล้ว 1 ใน 4 ของยาที่ซื้อจากร้านขายยาจะมีส่วนผสม ที่ได้ มาจากพันธุ์พืชของเขตป่าฝน ในโลกนี้มีประชากรกว่า 1,000 ล้านคน ที่ต้องพึ่งพาอาศัยน้ำ จากป่าฝน สำหรับดื่มกิน และทำการเพาะปลูก หากไม่มีการปกป้องป่าฝนไว้ให้ดีแล้ว จะเกิดภาวะฝนตกหนัก เกิดน้ำท่วม และแผ่นดินถล่มได้ พืชและสัตว์ในเขตป่าฝน มีชีวิตอยู่ได้ด้วยคาร์บอนเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตประเภทอื่น เมื่อเขตป่าฝนเป็นที่ผสมผสานของ ชีวิตต่างๆ ก็จะเป็นแหล่ง รวมของคาร์บอน จำนวนมากด้วย เมื่อมี การเผาไหม้ คาร์บอน ก็จะถูกปล่อยออกสู่อากาศ เป็นคาร์บอนไดออกไซด์ ที่เป็น สาเหตุทำให้โลกร้อนขึ้น
วิธีการในระยะสั้น วิธีเดียวที่จะลดระดับความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ในบรรยากาศ ก็คือการ ปลูกต้นไม้ให้มากขึ้น ขณะที่ต้นไม้เติบโต มันก็ดูดซับก๊าซคาร์บอน ไดออกไซด์ และรวมเอาคาร์บอนไว้ในเซลของมันเมื่อต้นไม้โตเต็มที่ มันก็จะได้ดุลย์กับบรรยากาศและสร้างความ ร่มเย็นให้โลกได้ตลอดไป



ที่มา : รวบรวมจาก โลกของเราตอน "ป่าฝน" ฝ่ายพัฒนาและผลิตสื่อ กองส่งเสริมและเผยแพร่ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม