Samarium
(Sm)
ซาแมเรียม

เลขอะตอม 62 เป็นธาตุที่ 5 ของหมู่ธาตุแลนทานอยด์ (หลัง Pm)
ซึ่งเป็นหมู่ย่อยของหมู่ III B ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 150.35 amu
จุดหลอมเหลว 1072 ํc
จุดเดือด 1900 ํc
ความหนาแน่น 7.536 g/cc
เลขออกซิเดชันสามัญ +3

การค้นพบ

ในปี ค.ศ. 1879 Boisbaudran สามารถสกัด "samaria" จาก didymia (แปลว่าพี่น้องฝาแฝดซึ่งเป็นออกไซด์ผสมของธาตุแลนทานอยด์สกัด จาก anthana โดย Mosander ในปี ค.ศ. 1841) ที่ได้สกัดเอาซีเรียม (Ce) และแลนทานัม (La) ออกไปแล้ว และสามารถบอกว่าเป็นออกไซด์ของธาตุใหม่โดยการศึกษาสเปกตรัมของมัน (ตามความจริงแล้ว "samaria" ที่ Boisbaudran สกัดได้เป็นของผสมของออกไซด์ของ 2 ธาตุ คือ ซาแมเรียม (Sm) และยูโรเพียม (Eu) ซึ่ง Demarcay สามารถแยกออกจากกันและกันได้ในปี ค.ศ. 1901)

ชื่อของธาตุนี้ได้มาจากแร่ sarmarskite ซึ่งเป็นชื่อของข้าราชการเหมืองแร่ของรุสเซียคนหนึ่ง คือ พันเอก Samarski

การใช้ประโยชน์

ซาแมเรียมเป็นธาตุที่ยังมีการใช้ประโยชน์ไม่มากนัก แต่ก็มีการใช้บ้าง เช่น ใช้เป็นตัวกรองของกระจก optical (optical glass filters) เนื่องจากโลหะนี้มีค่า thermal neutron absorption cross section (สูงมาก (5600 barns) จึงใช้เป็นแท่งควบคุม (control rod) ในเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ซาแมเรียมออกไซด์ (Sm2O3) ใช้เป็นตัวเร่งสำหรับปฏิกิริยาบางประเภท เช่น ปฏิกิริยาดีไฮเดรชันของ ไพรมารีอัลกอฮอล์เป็นอัลดีไฮด์และคีโตน เป็นต้น นอกจากนี้แล้วบางสารประกอบของซาแมเรียมอาจใช้เป็น phosphor activators และ thermionic emitters เป็นต้น
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ