Antimony
(Sb)
พลวง

เลขอะตอม 51 เป็นธาตุที่ 1 ของหมู่ VA ในตารางธาตุ จัดเป็นกึ่งโลหะ
น้ำหนักอะตอม 121.75 amu
จุดหลอมเหลว 63.05 ํc
จุดเดือด (โดยประมาณ) 1635 ํc
ความหนาแน่น (จากการคำนวณ) 6.697 g/cc muj 26 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ +5, +3, 0 และ -3

พลวงในรูปของซัลไฟต์ (Sb2S3) เป็นที่รู้จักกันตั้งแต่สมัยโบราณ คนโบราณใช้เป็นเครื่องสำอางและยา
ชื่อของธาตุนี้มาจากคำลาติน antimonium

แหล่งที่พบ

มีกระจายทั่วไป เปลือกโลกของเรามี Sb ปริมาณ 1 กรัมต่อตันของของแข็ง (น้อยกว่า Ar ซึ่งมี 5 กรัมต่อตันของของแข็ง)
ที่พบบนเปลือกโลกส่วนใหญ่อยู่ในรูปของสารประกอบ พบเป็นโลหะอิสระก็มีบ้างแต่น้อยมาก
แร่ที่มี Sb เป็นองค์ประกอบมีมากกว่า 100 ชนิด แต่ที่สำคัญที่สุดได้แก่ แร่ stibnite ซึ่งมีแอนติโมนี ไตรซัลไฟด์ (antimony trisulfide, (Sb2S3)) เป็นองค์ประกอบหลัก แต่ก็มีน้อยทั้งปริมาณและแหล่งที่พบ ประเทศที่พบแหล่งแร่ stibnite ได้แก่ โบลิเวีย (Bolivia) อัลจิเรีย (Algeria) จีน แมกซิโก เปรู และยูโกสลาเวีย เป็นต้น

การใช้ประโยชน์

1. ใช้ผสมกับโลหะ พลวงในรูปของธาตุอิสระ ไม่มีสมบัติดีพอที่จะนำไปใช้เป็นประโยชน์ได้ ดังนั้นพลวงส่วนใหญ่ใช้ผสมกับโลหะอื่น เชน ผสมกับตะกั่ว ทำให้ของผสมที่ได้มีสมบัติแข็งและเหนียวขึ้น และสมบัติการต่อต้านการสึกกร่อนก็ดีขึ้นด้วย นอกจากนี้ยังใช้ผสมกับดีบุก ได้ britannia metal pewter เป็นต้น
2. ใช้เป็นกึ่งตัวนำ (semiconductor) และอื่น ๆ

ความเป็นพิษ

พลวงในรูปของของแข็งไม่เป็นพิษ แต่ไอเป็นพิษ สารประกอบสวนใหญ่เป็นพิษ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง SbH3 เป็นแก๊สพิษอย่างแรง ดังนั้นการใช้พลวงและสารประกอบของพลวงควรจะทำในที่ ๆ มีการถายเทของอากาศเป็นอย่างดี
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ