Ruthenium
(Ru)
รูทีเนียม

เลขอะตอม 44 เป็นธาตุแรกในคาบที่ 5 ของธาตุในหมู่ VIII ในตารางธาตุ
จัดเป็นโลหะหนึ่งในตระกูลแพลทินัม
น้ำหนักอะตอม 101.07 amu
จุดหลอมเหลว 2310 ํc
จุดเดือด (โดยประมาณ) 4119 ํc
ความหนาแน่น (จากการคำนวณ) 12.45 g/cc ที่ 20 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8

การค้นพบ

รูทีเนียมเป็นธาตุสุดท้ายของธาตุในตระกูลแพลทินัมที่ได้รับการค้นพบ Berzelius และ Osann ในปี ค.ศ. 1872 ได้พยายามศึกษาเศษตะกอนที่เหลือจากการนำแพลทินัมที่ไม่บริสุทธิ์ที่ได้จากเทือกแขา Ural (ในสหภาพโซเวียต) มาละลายใน aqua regia. Berzelius ไม่พบมีธาตุใหม่ แต่ Osann คิดว่าเขาได้พบธาตุใหม่ 3 ธาตุในเศษตะกอนนั้น เขาตั้งชื่อธาตุใหม่ธาตุหนึ่ง (ในจำนวน 3 ธาตุ) ว่า ruthenium จาก Ruthenia ซึ่งเป็นชื่อลาตินของ Russia (รุสเซีย)

ในปี ค.ศ. 1844 K.K. Klaus ที่มหาวิทยาลัย Kazan สามารถชี้ให้เห็นว่ารูทีเนียมออกไซด์ของ Osann ที่แท้แล้วมีความบริสุทธิ์ต่ำมาก และเขาสามารถสกัดรูทีเนียมที่มีความบริสุทธิ์สูงได้ 6 กรัม จากเศษ ตะกอนที่ไม่ละลายใน aqua regia ในปัจจุบันเป็นที่ยอมรับกันว่า Klaus เป็นผู้ค้นพบธาตุรูทีเนียมนี้

การใช้ประโยชน์

เนื่องจากรูทีเนียมเป็นโลหะที่หายากและเตรียมยากจึงมีราคาแพง (ทำนองเดียวกับโลหะในตระกูลแพลทินัมอื่น ๆ) แต่ก็เป็นโลหะที่มีประโยชน์เพราะความเฉื่อยต่อปฏิกิริยา และสมบัติเชิงกลและทางกายภาพที่มีเยี่ยมของมัน การใช้ประโยชน์ของรูทีเนียมพอสรุปได้ดังนี้

1. ใช้เจือกับแพลทีนัม (Pt) และแพลเลเดียม (Pd) โลหะเจือที่ได้ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องไฟฟ้าโดยใช้ทำ electrical contact ใช้ทำเครื่องประดับที่มีราคาแพง ใช้อุดฟัน และทำปลายแหลมของปากกา เข็มในเครื่องเล่นจากเสียง ฯลฯ
2. ใช้เครือบผิวโลหะอื่น ๆ เช่น Ag, Cu, หรือ Ni ทำให้โลหะเหล่านี้แข็งขึ้น

ความเป็นพิษ

โลหะรูทีเนียม ไม่ปรากฎเป็นพิษ
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ