Palladium
(Pd)
แพลเลเดียม

เลขอะตอม 46 เป็นธาตุที่ 3 ของคาบที่ 5 ในหมู่ VIII ของตารางธาตุ เป็นธาตุหนึ่ง
ของธาตุในตระกูลแพลทินัม จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 106.4 amu
จุดหลอมเหลว 1552 ํc
จุดเดือด 2747 ํc
ความหนาแน่น (จากการคำนวณ) 12.02 g/cc ที่ 20 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ +2, +3, +4

การค้นพบ

จากความพยายามในการสกัดและทำให้ได้มาซึ่งโลหะแพลทินัมบริสุทธิ์ Wollaston (ชาวอังกฤษ) ได้ค้นพบธาตุแพลเลเดียมในปี ค.ศ. 1803 (และธาตุโรเดียม, Rh ในปี ค.ศ. 1804) จากการศึกษาสารละลายที่เหลือหลังแพลทินัมส่วนใหญ่ถูกสกัดออกไปหมดแล้ว เขาสกัดแพลเลเดียมในรูปของตะกอนสีเหลืองเมื่อเติมเมอร์คิวรัสไซยาไนด์ (HgCN) กับสารละลายที่เหลือนี้ และได้โลหะนี้ในรูปของโลหะสีขาวเมื่อนำตะกอนสีเหลืองนี้ไปล้างและเผา

Wollaston ตั้งชื่อธาตุที่เขาค้นพบว่า palladium จาก Pallas ดาวเคราะห์ใหม่ซึ่งเพิ่งค้นพบในสมัยนั้น

การใช้ประโยชน์

1. เกินกว่ากึ่งหนึ่งของโลหะ Pd ที่สกัดได้ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมเครื่องไฟฟ้าและโทรคมนาคม (telecommunication) โดยใช้ในรูปของโลหะเจือกับทองแดงและเงินใช้ทำ contact ใน electrical relays หรือ automatic switch gear
2. ใช้ในอุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันโดยใช้เป็นตัวเร่ง (catalyst) สำหรับกระบวนการ cracking และ reforming เศษส่วนของน้ำมันที่กลั่นได้เพื่อเพิ่มเลขออกเทนของน้ำมัน และทำให้ได้เศษส่วนที่ เป็นอะโรเมติกเพิ่มขึ้นด้วย
3. ใช้ในอุตสาหกรรมการเตรียมเคมีภัณฑ์และเภสัชภัณฑ์ โดยใช้เป็นตัวเร่งสำหรับปฏิกิริยาเติมไฮโดรเจน (hydrogenation) และปฏิกิริยาการดึงเอาไฮโดรเจนออก (dehydrogenation)
4. แพลเลเดียมในรูปของโลหะเจือใช้ในการอุดฟัน
5. แพลเลเดียมในรูปของโลหะเจือกับยูทีเนียม (Ru) หรือโรเดียม (Rh) ใช้เป็นเครื่องประดับ ในกรณีเกิดโลหะเจือกับทองคำได้ทองขาว (white gold) เหมาะสำหรับทำเครื่องประดับเช่นกัน

ความเป็นพิษ

แพลเลเดียมไม่ปรากฎเป็นพิษ
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ