Holmium
(Ho)
โฮลเมียม

เลขอะตอม 67 เป็นธาตุที่ 10 ของหมู่ธาตุแลนทานอยด์ (หลัง Dy)
ซึ่งเป็นหมู่ย่อยของหมู่ III B ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 164.93 amu
จุดหลอมเหลว 1470 ํc
จุดเดือด 2720 ํc
ความหนาแน่น 8.78 g/cc
เลขออกซิเดชันสามัญ +3

การค้นพบ

ธาตุนี้ค้นพบใน erbia โดย J.L. Soret และ D. Delafontaine ในปี ค.ศ. 1878 จากการศึกษาสเปกตรัมของมัน Soret ตั้งชื่อธาตุใหม่นี้ว่า X

ในปี ค.ศ. 1879 P.T. Cleve สามารถแสดงให้เห็นว่า erbia ที่สกัดได้โดย Marignac ที่แท้จริงแล้วเป็นของผสมของออกไซด์อย่างน้อย 3 ชนิด ได้แก่ ออกไซด์ของเออร์เบียม (Er), โฮลเมียม (Ho) และทูเลียม ( TM ) เขาตั้งชื่อหนึ่งในบรรดาออกไซด์ 3 ชนิดนี้ว่า holmia ตามกรุง Stockholm ซึ่งเป็นเมืองที่เขาเกิด ต่อมาเขาได้พบว่าสเปกตรัมของ holmia เหมือนกับธาตุ X ที่ค้นพบโดย Soret และ Delafontaine

ในปี ค.ศ. 1886 L. de Boisbaudran พบว่า holmia ที่สกัดโดย Cleve มี dysprosia ผสมอยู่ด้วย จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1911 O. Homberg และนักวิทยาศาสตร์คนอื่น ๆ ก็สามารถสกัด holmia ที่มีความบริสุทธิ์ค่อนข้างสูงได้ แต่ก็ยังถือว่ามีความบริสุทธิ์ไม่สูงพอตามมาตรฐานปัจจุบัน

ในปี ค.ศ. 1934 W. Klemm และ H. Bommer สามารถเตรียมธาตุนี้ในรูปธาตุอิสระได้โดย รีดิวซ์ anhydrous chloride ของธาตุนี้ด้วยไอของโพแทสเซียม

การใช้ประโยชน์

โฮลเมียมใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมไม่มากแต่เนื่องจากธาตุนี้มีสมบัติความเป็นแม่เหล็ก และพฤติกรรมการเกิดโลหะเจือที่น่าสนใจมาก จึงได้มีการศึกษาค้นคว้าวิจัย เกี่ยวกับสมบัติเหล่านี้ในห้องปฏิบัติการ ได้มีการใช้โลหะนี้เป็นตัว "getter" ในหลอดสูญญากาศด้วย

ความเป็นพิษ

โฮลเมียมในรูปโลหะอิสระไม่ปรากฏเป็นพิษแต่เกลือที่ละลายได้บางตัวเป็นพิษต่อร่างกาย
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ