Gadolinium
(Gd)
แกโดลิเนียม

เลขอะตอม 64 เป็นธาตุที่ 7 ของหมู่ธาตุแลนทานอยด์ (หลัง Eu)
ซึ่งเป็นหมู่ย่อยของหมู่ธาตุ III B ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 157.25 amu
จุดหลอมเหลว 1312 ํc
จุดเดือด 3000 ํc
ความหนาแน่น 7.886 g/cc
เลขออกซิเดชันสามัญ +3

การค้นพบ

เป็นที่ยอมรับกันว่าธาตุแกโดลิเนียมค้นพบโดย Marignac นักเคมีชาวสวิสในปี ค.ศ. 1880 เขาสามารถสกัดธาตุนี้จาก yttria ของ Mosander ต่อมาในปี ค.ศ. 1885 Boisbaudran ก็สามารถสกัดธาตุนี้ได้เช่นกัน (การค้นพบเป็นอิสระจากการค้นพบของ Marignac) จาก "didymia" ของ Mosander (didymia แปลว่าพี่น้องฝาแฝด ซึ่งเป็นออกไซด์ผสมของธาตุแลนทานอยด์ สกัดได้จาก lanthana โดย Mosander ในปี ค.ศ. 1841) ซึ่งออกไซด์ของซีเรียมและแลนทานัมได้ถูกสกัดออกไปแล้ว

ชื่อของธาตุนี้ตั้งตาม Gadolin นักเคมีชาวสวิสเพื่อเป็นเกียรติ์แก่นักเคมีผู้นี้

การใช้ประโยชน์

โลหะแกโดลิเนียมมีศักย์เอื้ออำนวยให้นำไปใช้ประโยชน์ได้หลายประการ แต่เนื่องจากโลหะนี้ค่อนข้างจะหายากและมีราคาแพง การใช้ประโยชน์จึงมีขีดจำกัด เมื่อเปรียบเทียบกับโลหะแลนทานอยด์อื่น ๆ ที่หาได้ง่ายกว่าและมีราคาถูกกว่า เช่น แลนทานัมและซีเรียม ประโยชน์บางประการของแกโดลิเนียมมีดังนี้

1. เนื่องจากธาตุนี้มี thermal neutron absorption cross section สูงมาก (46,000 barns) จึงใช้ประโยชน์ในนิวเคลียร์เท็คโนโลยี โดยใช้เป็นตัวดูดนิวตรอน หรือเป็นตัวกำบัง (shielding)

2. แกโดลิเนียมใช้ประโยชน์มากที่สุดโดยใช้เป็นโลหะแทนอิตเทรียมในโลหะเจือ Y-Fe

3. อื่น ๆ เช่น เป็นตัวกรองไมโครเวฟ (microwave filters, phosphor activators ตัวเร่ง และเป็นตัวขจัด (เรียกว่า scavenger) ออกซิเจนในการผลิตโลหะไทเทเนียม

ความเป็นพิษ

ความเป็นพิษของโลหะนี้ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างละเอียด แต่โลหะนี้ในรูปผงอาจติดไฟโดยตนเองได้
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ