Calcium
(Ca)
แคลเซียม

เลขอะตอม 20 เป็นธาตุที่ 3 ของหมู่ IIA ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 40.08 amu
จุดหลอมเหลว 851 ํc
จุดเดือด 1482 ํc
ความหนาแน่น 1.54 g/cc ที่ 20 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ +2

ชื่อธาตุ calcium มาจากคำลาติน calx แปลว่าปูนดิบ (lime) วิชาเคมีสมัยก่อน เรียกสารที่มีสมบัติอโลหะทุกชนิดที่ไม่ละลายน้ำและไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงโดยการเผาว่า earth. ปูนดิบ (lime) และ magnesia แสดงปฏิกิริยาของด่าง จึงเรียกสารทั้งสองว่า alkaline earths ปัจจุบันนี้คำว่า alkaline earths หมายถึงธาตุที่อยู่ในหมู่ IIA ของตารางธาตุ แคลเซียมเป็นธาตุใหม่ IIA ที่ใช้ประโยชน์มากที่สุด และใช้ในปริมาณมากที่สุดด้วย

การค้นพบ

แคลเซียมพร้อมทั้งสตรอนเซียม (Sr) และแบเรียม (Ba) เตรียมได้เป็นครั้งแรกโดย Davy ในปี ค.ศ. 1808 จากการนำเกลือคลอไรด์เหลวมาแยกสลายด้วยไฟฟ้า (electrolysis)

แหล่งที่พบ ไม่พบในรูปของธาตุอิสระ แคลเซียมในรูปของสารประกอบมีกระจายมั่วไป โลหะแคลเซียมมีปริมาณมากเป็นลำดับ 5 ของธาตุทั้งหมดในเปลือกโลกของเรา (3.64 %)

การใช้ประโยชน์

แคลเซียมเป็นโลหะที่มีราคาถูกที่สุดในบรรดาโลหะในหมู่ IIA แต่แพงกว่า Na มาก อย่างไรก็ตาม Ca ก็ใช้ประโยชน์มากมาย เช่น
1. ใช้ทำโลหะเจือกับ Al, Pb และ Cu
2. ใช้ในอุตสาหกรรมถลุงโลหะ โดยการเกิดไนไตรด์ (nitrides) และคาร์ไบด์ (carbides) กับแร่ที่มี N และ C เป็นองค์ประกอบ
3. เป็นตัวออกซิไดซ์สำหรับโลหะเจือหลายชนิด เช่น Cr-Ni, Fe-Ni, Ni-Co, Ni-Co-Fe
4. เป็นตัวรีดิวซ์ในการเตรียมโลหะ Be, Cr, Ha และโลหะ rare earths
5. ประโยชน์อื่น ๆ เช่น ใช้ดูดน้ำออกจากน้ำมัน แยกไนโตรเจนจากอาร์กอน เป็นต้น

ความเป็นพิษ

แคลเซียมไม่เป็นพิษ เป็นธาตุจำเป็นสำหรับสิ่งมีชีวิตอันตรายจาก Ca อาจเกิดขึ้นได้เมื่อเผาหรือสัมผัสกับตัวออกซิไดซ์แก่ เพราะเกิดไฟไหม้และระเบิดได้
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ