Bismuth
(Bi)
บิสมัท

เลขอะตอม 83 เป็นธาตุที่ 5 ของหมู่ VIA ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะ
น้ำหนักอะตอม 208.98 amu
จุดหลอมเหลว 21.3 cc/mol
จุดเดือด (โดยประมาณ) 1560 ํc
ความหนาแน่น (จากการคำนวณ) 9.8 g/cc ที่ 20 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ + 3, + 5

เป็นธาตุเดียวเท่านั้นในหมู่ VIA ที่มีสมบัติเป็นโลหะ

การค้นพบ

ผู้ค้นพบ รู้จักโดยชาวตะวันออก กรีกและโรมัน ตั้งแต่สมัยโบราณ แต่หลักฐานไม่เด่นชัด

ศตวรรษที่ 15 Basil Valentine เรียกธาตุนี้ว่า wismut ปลายศตวรรษที่ 16 Georgus Agricola เปลี่ยนชื่อ wismuth ไปเป็น bisemutum ซึ่งเป็นชื่อลาติน

กลางศตวรรษที่ 18 J. Pott, C. Geoffrey และ T. Bergman ได้ทำการศึกษาธาตุนี้อย่างจริงจัง จนแน่ใจว่าเป็นธาตุที่มีสมบัติเป็นโลหะธาตุหนึ่ง

การใช้ประโยชน์

ใช้ในรูปของสารประกอบ

1. ใช้ในอุตสาหกรรมเภสัชภัณฑ์ สารประกอบของบิสมัทหลายชนิดมีสมบัติรักษาโรคได้ จึงใช้ทำยารักษาโรคเช่น ยารักษา indigestion ยารักษาโรค syphilis, gastric spasms และ dyspepsia
2. อุตสาหกรรมคอสเมติกส์ (cosmetics) ที่ใช้มากได้แก่ บิสมัทออกซิคลอไรด์ ใช้เป็นส่วนผสมของลิปสติก (lipstick) น้ำยาทาเล็บ, eye shadow ฯลฯ
3. อุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์ เช่น อุตสาหกรรมพลาสติก การผลิตเมทานอล
4. ใช้ทำโลหะเจือที่มีจุดหลอมเหลวต่ำ เรียกว่า "fusible alloys"
5. อื่น ๆ เช่น ใช้ผสมกับโลหะ เคลือบผิว Se ทำแม่เหล็กถาวร และทำกึ่งตัวนำ (semiconductors) เป็นต้น

ความเป็นพิษ

เป็นโลหะหนักที่มีพิษต่ำที่สุดตัวหนึ่งแต่เป็นพิษบ้างถ้ารับประทานเข้าไปมาก บิสมัทในรูปของผงติดไฟง่าย
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ