พจนานุกรมคำศัพท์

พจนานุกรมคำศัพท์

malpighiam tubule

ท่อมัลปีเกียน : ท่อเล็กๆ จำนวนมากที่ยื่นออกมาบริเวณตอนปลายทางเดินอาหารของแมลงและอาร์โธรปอดบางชนิด ทำหน้าที่ในการขับถ่ายของเสีย

มอลเตส : เอนไซม์ที่ลำไส้เล็กสร้างขึ้นสำหรับย่อยน้ำตาลมอลโตสให้เป็นกลูโคส

มอลโตส : น้ำตาลโมเลกุลคู่ชนิดหนึ่ง เกิดจากน้ำตาลโมเลกุลเดี่ยวคือ กลูโคส 2 โมเลกุลมาเรียงต่อกัน น้ำตาลชนิดนี้พบในเมล็ดข้าวบาเลย์ ข้าวโพด

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม : สัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง ตัวเมียมีต่อมน้ำนมสำหรับเลี้ยงลูกอ่อน เช่น ช้าง คน ปลาวาฬ ปลาโลมา ค้างคาว เป็นต้น

mammary gland

ต่อมน้ำนม : ต่อมสำหรับผลิตน้ำนมในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม

mechanical digestion

การย่อยเชิงกล : กระบวนการย่อยอาหารขั้นแรกที่ทำให้อาหารชิ้นใหญ่มีขนาดเล็ก ลงพอที่เอนไซม์จะทำการย่อยได้ทั่วถึง เช่น การเคี้ยว การบดในกระเพาะ เป็นต้น

เมดุลลา : เนื้อเยื่อชั้นในของอวัยวะภายในของสัตว์ชั้นถัดจากคอร์เทกซ์เข้าไป

medulla oblongata

เมดุลลาออบลองกาตา : ส่วนล่างสุดของสมองส่วนท้ายซึ่งติดต่อกับไขสันหลัง ทำหน้าที่ เป็นศูนย์ควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในบางชนิด เช่น ปอด หัวใจ เป็นต้น

megaloblastic anemia

เมกะโลบลาสติกแอนีเมีย : โรคโลหิตจางชนิดหนึ่ง เกิดขึ้นเนื่องจากร่างกายขาดกรดโฟลิกทำให้เม็ดเลือดแดงมีขนาดโตขึ้นผิดปกติ ผู้ป่วยจะมีอาการลิ้นอักเสบ

เมกะสปอร์ : เซลที่เกิดจากเมกะสปอร์มาเธอร์เซล ซึ่งจะเจริญไปเป็นแกมีโตไฟต์ ที่สร้างเซลไข่ขึ้นภายใน

megaspore mother cell

เมกะสปอร์มาเธอร์เซล : เซลภายในโอวูลของพืช เป็นเซลที่จะสร้างเมกะสปอร์

ไมโอซิส : การแบ่งเซลเพื่อสร้างเซลสืบพันธุ์โดยการลดจำนวนโครโมโซมจาก เซลดิปลอยด์ (2n) ไปเป็นเซลแฮปลอยด์ (n)

เมลานิน : รงควัตถุสีน้ำตาลแก่หรือดำ ซึ่งปรากฏให้เห็นเป็นสีอยู่ในเนื้อเยื่อของสัตว์ เช่น ผิวหนัง เส้นผม เป็นต้น

melanocyte stimulating hormone (MSH)

ฮอร์โมนกระตุ้นเมลาโนไซต์ : ฮอร์โมนที่สร้างจากต่อมใต้สมองส่วนกลาง ในสัตว์เลือดเย็นฮอร์โมนนี้จะทำให้รงควัตถุภายในเซลกระจายทั่วเซลทำให้สีตัวเข้มขึ้น

เมลาโตนิน : ฮอร์โมนที่สร้างจากต่อมไพเนียลมีหน้าที่ควบคุมความเข้มของเมลานิน ในสัตว์เลือดเย็นนอกจากนั้นยังพบว่าฮอร์โมนนี้มีส่วนในการยับยั้งอวัยวะที่เกี่ยวกับการสืบ พันธุ์ของสัตว์ชั้นสูงไม่ให้เจริญเร็วกว่าที่ควร

เยื่อ : สิ่งที่มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ มีรูขนาดเล็กมาก ส่วนมากยอมให้สารซึ่งมีอนุภาค เล็กๆ เท่านั้นซึมผ่าน

menstrual cycle

รอบระดู, รอบประจำเดือน : ระยะเวลาครบรอบแต่ละครั้งที่ผนังชั้นในของมดลูกหลุด ออก แล้วถูกขับออกมาทางช่องคลอดในกรณีที่ไม่มีการปฏิสนธิ เกิดขึ้นกับสัตว์เลี้ยงลูก ด้วยน้ำนม ในสัตว์ต่างชนิดกันจะมีรอบประจำเดือนไม่เท่ากัน คนมีรอบประจำเดือน ประมาณ 28 วัน

menstruation

การมีระดู, การมีประจำเดือน : การที่ผนังชั้นในของมดลูกหลุดออก แล้วถูกขับออกมา ทางช่องคลอด เนื่องจากไม่มีการปฏิสนธิ

เนื้อเยื่อเจริญ : กลุ่มเซลที่สามารถแบ่งตัวเองเพิ่มจำนวนเซลได้ เพื่อสร้างความเจริญเติบโตให้แก่พืช มักพบตามยอดและปลายรากของพืช

messenger RNA (mRNA)

อาร์เอนเอนำรหัส : อาร์เอนเอที่ถูกสร้างขึ้นจากดีเอนเอเพื่อนำเอารหัสในการสร้าง โปรตีน ออกมาสร้างโปรตีนที่ไซโตปลาสซึม

เมตาโบลิซึม : การเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่เกิดขึ้นในสิ่งมีชีวิต และมีผลต่อการดำรงชีพ ของสิ่งมีชีวิต

metamorphosis

เมตามอร์โฟซิส : กระบวนการเจริญเติบโตของสัตว์บางชนิดที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง ลักษณะไปเป็นขั้น ๆ จากตัวอ่อนจนถึงตัวโตเต็มวัย เช่น การเจริญเติบโตของตัวไหมซึ่ง เปลี่ยนแปลงจากไข่เป็นหนอน (ตัวอ่อน) ดักแด้ และตัวโตเต็มวัยตามลำดับ

เมตาเฟส : ระยะหนึ่งของการแบ่งเซลถัดจากโปรเฟสเป็นระยะที่โครดมโซมเคลื่อนไป เรียงตัวตามแนวกึ่งกลางของเซล

microorganism

จุลินทรีย์ : สิ่งที่มีชีวิตที่มีขนาดเล็กมากดูด้วยตาเปล่าไม่เห็น เช่น แบคทีเรีย เห็ดรา บางชนิด ไวรัส โปรโตซัวต่างๆ

ไมโคไปล์ : ช่องขนาดเล็กที่เปลือกหุ้มโอวูล เป็นทางสำหรับหลอดละอองเรณูยื่น เข้าไปภายในโอวูล หลังจากปฏิสนธิ และโอวูลกลายเป็นเมล็ดพืชแล้ว ช่องนี้ก็ยังคงมีอยู่ ทำหน้าที่เป็นทางผ่านของน้ำและอากาศเข้าสู่เมล็ด และเป็นทางให้ส่วนของเอมบริโอ งอกผ่านเปลือกหุ้มเมล็ดออกมา

ไมโครสปอร์ : สปอร์ขนาดเล็กซึ่งจะเจริญไปเป็นแกมีโตไฟต์ที่สร้างเซลสืบพันธุ์เพศผู้ ในพืชดอก เรียกว่า ละอองเรณู

microtubule

ไมโครทูบูล : หลอดเล็กๆ ที่เรียงติดกันเป็นคู่ๆ อยู่ภายในเซลช่วยให้เซลคงรูปร่าง อยู่ได้ มักพบเป็นแกนในแฟลกเจลลัม และซิเลีย

ไมโครวิลไล : เยื่อหุ้มเซลที่ยื่นออกมาเพื่อเพิ่มพื้นที่ผิวในการดูดซึม พบที่ผนังด้านใน ของลำไส้เล็ก

ไมโครเวฟ : คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่มีความยาวคลื่นระหว่างอินฟราเรดและคลื่นวิทยุ (ดู electromagnetic spectrum ประกอบ)

เส้นกลางใบ : เส้นใบเส้นใหญ่ที่ต่อจากก้านใบไปจนถึงปลายใบ ภายในประกอบด้วย ไซเลมและโฟลเอม

การอพยพ : การเคลื่อนย้ายสถานที่อยู่อาศัยของสัตว์จากแหล่งหนึ่งไปยังอีก แหล่งหนึ่ง

มิลลิปิด : สัตว์พวกหนึ่งในไฟลัม อาร์โธรโปดา ลำตัวกลมยาว เป็นปล้องมีขาปล้องละ 2 คู่ เช่น กิ้งกือ

โรคมินามาตะ : โรคที่เกิดจากพิษปรอทที่สะสมในร่างกาย ทำอันตรายต่อระบบประสาท และกล้ามเนื้อ ถ้าสะสมไว้ในปริมาณมากก็จะทำให้ตายได้ พบครั้งแรกที่เมืองมินามาตะใน ประเทศญี่ปุ่น

mineral salts

เกลือแร่ : สารอาหารประเภทที่ไม่ให้พลังงานแต่มีความจำเป็นสำหรับกระบสนการ เมตาโบลิซึมในร่างกาย เช่น เกลือของโซเดียม โพแทสเซียม แคลเซียม เป็นต้น

mineralocorticoid

มีเนอราโลคอร์ติคอยด์ : กลุ่มโฮร์โมนที่สร้างจากอะดรีนัลคอร์เทกซ์ของต่อมหมวกไต ประกอบด้วยฮอร์โมนที่สำคัญ 2 ชนิด คือ อัลโดสเตอโรน และ ดีออกซิคอร์ติโคสเตอโรน มีหน้าที่ควบคุมดุลของน้ำและเกลือแร่ในร่างกาย

minimal medium

อาหารขั้นต่ำ : อาหารที่ใช้เลี้ยงจุลินทรีย์ ประกอบด้วนสารต่างๆ น้อยชนิดที่สุดที่ จุลินทรีย์จะสามารถเจริญเติบโตได้

mitochondria

ไมโตคอนเดรีย : ออร์แกเนลของเซลอย่างหนึ่งมีขนาดเล็กมาก มีอยู่ในไซโตปลาสซึม ของเซลเกือบทุกชนิด เป็นแหล่งผลิตพลังงานที่สำคัญให้แก่เซล

mitochondrion

ไมโตคอนเดรียน : คำเอกพจน์ของ mitochondria

ไมโตซิส : การแบ่งเซลของเซลร่างกายเพื่อเพิ่มจำนวนเซลโดยเซลที่ได้ใหม่แต่ละเซลจะ มีจำนวนโครโมโซมเท่าเซลเดิม

mitotic spindle

ไมโตติกสปินเดิล : เส้นใยที่เชื่อมโยงระหว่างขั้วเซลกับไคเนโตคอร์ของแต่ละโครโมโซม ระหว่างการแบ่งเซลเกิดขึ้นในระยะโปรเฟสของการแบ่งเซล

mixed fertilizer

ปุ๋ยผสม : ปุ๋ยเคมีที่ได้จากการผสมแร่ธาตุอาหารหลักของพืชตามอัตราส่วนต่างๆ กัน เช่น ปุ๋ยแอมโมเนียมฟอสเฟต มีธาตุไนโตรเจนและฟอสฟอรัสเป็นองค์ประกอบ

มอลลัสก์ : สัตว์ในไฟลัมมอลลัสกา มีลำตัวอ่อนนิ่ม ไม่มีข้อปล้อง รูปร่างค่อนข้างสั้น มีกล้ามเนื้อด้านหน้าท้องทำหน้าที่เป็นขาเดิน เช่น หอยต่างๆ ปลาหมึก เป็นต้น

monocotyledon [monocot]

พืชใบเลี้ยงเดี่ยว : พืชที่มีใบเลี้ยง 1 ใบในระยะเอมบริโอ เป็นพืชที่มีลำต้นเป็นปล้อง เส้นใบขนานกัน กลุ่มท่อลำเลียงกระจายอยู่ทั่วไป และไม่มีระบบรากแก้ว เช่น หญ้า กล้วย อ้อย เป็นต้น

monohybrid corss

การผสมลักษณะเดียว : การผสมระหว่างพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์เพื่อศึกษาการถ่ายทอด ลักษณะทางพันธุกรรม โดยพิจารณาลักษณะที่ต้องการผสมเพียงลักษณะเดียว เช่น ผสมหนู สีดำกับหนูสีขาวโดยพิจารณาลักษณะสีขนของหนูเท่านั้น

monosaccharide

น้ำตาลโมเลกุลเดี่ยว : สารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นสารโมเลกุล เดี่ยว เช่น กลูโคส ฟรุกโตส กาแลกโตส เป็นต้น แต่ละชนิดมีสูตรโครสร้างแตกต่างกันไป

ผีเสื้อกลางคืน : แมลงพวกหนึ่งในออร์เดอร์เลผิดอปเตอรา ส่วนใหญ่ออกหากินกลางคืน ตัวอ่อนเป็นศัตรูที่สำคัญของพืช

motor neuron

เซลประสาทนำคำสั่ง : เซลประสาที่พบในรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลัง ทำหน้าที่ นำกระแสประสาทไปยังหน่วยปฏิบัติงาน

multiple allele

มัลติเปิลอัลลีล : ยีนที่มีมากกว่า 2 ยีน ที่แสดงลักษณะเดียวกัน

multipolar neuron

เซลประสาทหลายขั้ว : เซลประสาทที่มีใยประสาทออกจากตัวเซลมากกว่า 2 เส้น เช่น เซลประสาทนำคำสั่ง เป็นต้น

มิวเตชัน : การเปลี่ยนแปลงของยีนซึ่งเป็นผลให้ยีโนไทป์แตกต่างไปจากที่เคย เป็นอยู่

ภาวะที่ต้องพึ่งพา : สภาพความสัมพันธ์แบบหนึ่งของการอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิต 2 ชนิด ที่ต่างฝ่ายต่างได้รับประโยชน์จากการดำรงชีวิตร่วมกัน ถ้าขาดฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งก็ไม่สามารถ จะดำรงชีวิตอยู่ได้ เช่น ไลเคนส์ ซึ่งเป็นการอยู่ร่วมกันของสาหร่ายและรา เป็นต้น

ไมซีเลียม : กลุ่มของไฮฟาซึ่งเป็นเส้นใยของเห็นรา

myelin sheath

เยื่อไมอีลิน : เยื่อบางๆ ที่ล้อมรอบแอกซอนอยู่ เกิดจากเยื่อหุ้มเซลชวาน

ไมโอซิน : โปรตีนชิดหนึ่ง พบในเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อลาย เป็นตัวช่วยให้กล้ามเนื้อหด ตัวได้

โรคมิกซิดีมา : โรคที่เกิดจากร่างกายขาดฮอร์โมนไธรอกซินในระยะโตเต็มตัวแล้ว อาการสำหรับของโรคือ อ่อนแอ จิตใจหดหู่ ความคิดเชื่องช้า อ้วนง่ายแม้กินอาหารน้อย