พจนานุกรมคำศัพท์

facultative bacteria

แบคทีเรียแฟคัลเตตีฟ : แบคทีเรียที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ทั้งในที่ ที่มีออกซิเจนและไม่มีออกซิเจน


fallopian tube
ปีกมดลูก ท่อนำไข่ : หลอดปลายเปิดซึ่งปลายข้างหนึ่งมีลักษณะคล้าย ปากแตรอยู่ใกล้ๆ รังไข่และปลายอีกข้างหนึ่งต่อกับมดลูกภายในหลอด ประกอบด้วยกล้ามเนื้อและซีเลียที่จะช่วยนำไข่จากรังไข่มายังมดลูก


family
แฟมิลี : ลำดับหนึ่งในทางจัดหมวดหมู่ของสิ่งมีชีวิต


far-sightedness [presbyopia]
สายตายาวแบบคนสูงอายุ : สายตาของผู้สูงอายุซึ่งกล้ามเนื้อตาหรือเลนส์ตาขาดความยืดหยุ่นไม่สามารถปรับเลนส์ตาให้โค้งนูนได้ปกติตามต้องการ จึงมองดูวัตถุระยะใกล้ไม่ ชัดเจน (ตาคนปกติจะมองเห็นวัตถุได้ชัดเจนในระยะใกล้สุด 25 ซม.) แต่มองดูวัตถุระยะไกลได้เหมือนคนปกติ


fat
ไขมัน : เอสเทอร์ชนิดหนึ่งที่เกิดจากกรดไขมันกับกลีเซอรอล มีสถานะเป็นของแข็งที่อุณหภูมิห้องเป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อสิ่งมีชีวิตจำพวกสัตว์


feather
ขนนก : ขนของสัตว์พวกนกซึ่งมีลักษณะเป็นแผง เช่น ขนเป็ด ขนไก่ ขนนกต่างๆ


feces
อุจจาระ : กากอาหารรวมทั้งของเสียที่ถูกขับออกมาจากระบบ ทางเดินอาหาร


fermentation
การหมัก : กระบวนการที่สารอินทรีย์เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี โดยอาศัยการทำงานของจุลินทรีย์ (เช่น ยีสต์ แบคทีเรีย เป็นต้น) หรือเอนไซม์ เช่น การหมักแป้ง น้ำตาลโดยใช้ยีสต์จะได้เอธานอล


fern
เฟิร์น : พืชพวกหนึ่งในดิวิชันเทรคีโอไฟตา มีราก ลำต้น และใบอย่างแท้จริง ไม่มีดอกและเมล็ดสืบพันธุ์โดยการสร้างสปอร์


fertility
ภาวะเจริญพันธุ์ : ภาวะที่สิ่งมีชีวิตสามารถสืบพันธุ์ได้


fertilization
การปฏิสนธิ : กระบวนการที่เซลสืบพันธุ์เพศผู้และเซลสืบพันธุ์เพศ เมียผสมกัน เกิดเป็นไซโกต


fertilizer
ปุ๋ย : สารซึ่งประกอบด้วยแร่ธาตุที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช


fetus
ฟิตัส : เอมบริโอของคนและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ระยะที่มีอวัยวะต่างๆ ครบถ้วนแล้ว แต่ยังอยู่ในท้องแม่


fibrin
ไฟบริน : สารที่มีลักษณะเป็นเส้นใยเหนียวพบในเลือด ช่วย ในการแข็งตัวของเลือดเมื่อเกิดบาดแผล โดยไฟบรินจะประสานกัน เป็นร่างแหอุดรอยฉีกขาดของเส้นเลือดตรงบริเวณปากแผล


fibrinogen
ไฟบริโนเจน : โปรตีนชนิดหนึ่งในน้ำเลือด ซึ่งจะถูกเปลี่ยนให้เป็น ไฟบริน เพื่อช่วยในการแข็งตัวของเลือด


filament
ก้านชูอับละอองเรณู : ส่วนหนึ่งของเกสรตัวผู้ของพืชดอก ลักษณะเป็นก้านยาวมีอับละอองเรณูติดอยู่ตรงส่วนปลาย


flagellate
แฟลกเจลเลต : โปรโตซัวที่มีแฟลกเจลลัมใช้ในการเคลื่อนที่ เช่น ยูกลีนา เป็นต้น


flagellum
แฟลกเจลลัม : อวัยวะที่เป็นเส้นยาวยื่นออกไปจากเซล มักจะมี 1-2 เส้น ใช้ในการเคลื่อนที่ของโปรโตซัวหรือเซลบางชนิด


flame cell
เซลเฟลม : เซลที่ทำหน้าที่ขับถ่ายของเสียออกจากเนื้อเยื่อโดย อาศัยการโบกของซิเลีย เช่น เซลเฟลมของพลานาเรียเป็นต้น


flatworm
หนอนตัวแบน : สัตว์ในไฟลัมเพลธีเฮลมินธิส มีลักษณะลำตัวแบนยาว เช่น พลานาเรีย พยาธิใบไม้


flexor muscle
กล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ : กล้ามเนื้อที่ทำให้ส่วนของร่างกายงอเข้ามาได้ เช่น การงอพับข้อศอก เป็นผลมาจากการทำงานของกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์


fipper
ฟลิปเปอร์ : ระยางชนิดหนึ่งมีลักษณะคล้ายใบพาย ใช้สำหรับว่ายน้ำของสัตว์น้ำบางชนิด เช่น แมวน้ำ สิงโตทะเล เป็นต้น


folic acid
กรดโฟลิก : วิตะมินชนิดหนึ่งในกลุ่มของวิตะมินบีรวม เป็นผลึกสีเหลือง ละลายในน้ำได้เล็กน้อย ถ้าขาดวิตะมินชนิดนี้ จะทำให้เซลเม็ดเลือดแดงไม่เจริญเต็มที่ เป็นโรคโลหิตจางชนิดหนึ่ง


foliose lichen
โฟลิโอสไลเคน : ไลเคนที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ตามซอกหินที่มีดิน และความชื้นน้อย


follicle
ฟอลลิเกิล : กลุ่มเซลที่เรียงตัวกันมีลักษณะคล้ายถุง (ดู graafian follicle ประกอบ)


follicle stage
ระยะก่อนตกไข่ : ระยะเวลาที่เริ่มนับตั้งแต่ประจำเดือนหยุดไปจนถึง มีการตกไข่ (สำหรับคนจะกินเวลาประมาณ 13-15 วัน)


follicle stimulating hormone
ฮอร์โมนกระตุ้นฟอลลิเกิล (เอฟเอสเอช) : ฮอร์โมนโกนาโดโทรฟิน ชนิดหนึ่ง สร้างจากต่อมใต้สมองส่วนหน้าในเพศหญิง ทำหน้าที่กระตุ้น ไข่ในรังไข่ให้เติบโตจนถึงขั้นก่อนตกไข่ สำหรับเพศชาย ฮอร์โมนนี้จะช่วย กระตุ้นการเจริญเติบโตของอัณฑะและการสร้างตัวอสุจิ


follicular cell
เซลฟอลิเกิล : เซลที่รวมตัวกันเป็นฟอลลิเกิล


food chain
ห่วงโซ่อาหาร : ความสัมพันธ์ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศน์หนึ่งๆ ที่มีการถ่ายทอดพลังงานจากผู้ผลิตถึงผู้บริโภคระดับต่างๆ โดยการกิน ต่อกันเป็นทอดๆ ดังแผนภาพ ข้าว --> แมลง-->นก-->คน


food web
สายใยอาหาร : ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศน์หนึ่งๆ ที่มีการถ่ายทอดพลังงานที่ประกอบด้วยหลายห่วงโซ่อาหาร ดังแผนภาพ


formaniniferan
ฟอรามินิเฟอรัน : โปรโตซัวพวกหนึ่ง อาศัยอยู่ในน้ำทะเล โครงร่าง เป็นสารประกอบพวกแคลเซียมเป็นส่วนใหญ่ เมื่อตายจะทับถมอยู่ใต้ ทะเลกลายเป็นหินตะกอน


fossil
ซากดึกดำบรรพ์ของสิ่งมีชีวิต : รูปรอยหรือซากของสิ่งมีชีวิตที่ถูกทับถม มาเป็นเวลาอันยาวนานมักจะพบในหินตะกอน


fovea
โฟเวีย : แอ่งเล็กๆ อยู่ตรงกลางของจุดดวงเหลือง ซึ่งมีเซลประสาท ตาที่มีความไวต่อแสงอยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก


fungi, fungus
(พหูพจน์), เห็ดรา : โปรติสต์พวกหนึ่งมีทั้งเซลเดียวและหลายเซล มักมีโครงสร้างเป็นเส้นใยที่เรียกว่าไฮฟา ไม่มีคลอโรฟิล ดำรงชีวิต ได้โดยได้รับอาหารจากการย่อยสลายสารอินทรีย์


fungi imperfecti
เห็ดราอิมเปอร์เฟกไต : เห็ดราพวกหนึ่งในไฟลัมยูไมโคโฟตา ที่มีการสืบพันธุ์เฉพาะแบบไม่อาศัยเพศ


fungicide
ยาฆ่าเห็ดรา : สารเคมีที่ใช้ฆ่าหรือทำลายเห็ดรา


fungus
เห็ดรา : คำเอกพจน์ของ fungi


fur
ขน, ขนสัตว์ : ดู hair