ตะไคร้

ตะไคร้ Lemon Grass
Cymbopogon citratus(DC.)Stapf
GRAMINEAE
ชื่ออื่น จะไคร ไคร

ไม้ล้มลุก อายุหลายปี สูง ๐.๗๕ - ๑.๒ เมตร แตกเป็นกอเหง้าไต้ดินมีกลิ่นเฉพาะ ข้อและปล้องสั้นมาก กาบใบสีขาวนวลหรือขาวปนม่วง ยาวและหนาหุ้มข้อและปล้องไว้แน่น ใบเดี่ยวเรียงสลับ กว้าง ๑-๒ ซม. ยาว ๗๐-๑๐๐ ซม. แผ่นใบและขอบใบสากและคม ออกดอกยาก

ส่วนที่ใช้
ทั้งต้น หัว ใบ ราก

สรรพคุณ
ทั้งต้นใช้เป็นยารักษาโรคหืด แก้ปวดท้อง ขับปัสสาวะ และแก้อหิวาตกโรค หรือทำเป็นยาทาแก้ปวดก็ได้ และยังใช้รวมกับสมุนไพรชนิดอื่นรักษาได้ เช่น บำรุงธาตุ เจริญอาหาร และขับเหงื่อ
โคนกาบใบและลำต้นทั้งสดและแห้งมีน้ำมันหอมระเหย ตำรายาไทยใช้เป็นยาขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อแน่นจุกเสียดใช้ลำต้นแก่สดประมาณ ๑ กำมือ (๔๐-๕๐ กรัม) ทุบพอแหลกต้มน้ำพอเดือดหรือชงน้ำ ดื่มวันละ 3 ครั้งก่อนอาหารนอกจากนี้ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการขัดเบาหรือปัสสาวะไม่คล่อง โดยผู้ป่วยต้องไม่มีอาการบวมที่แขนและขา พบว่าน้ำมันตะไคร้มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อราและแบคทีเรีย

ที่มา : หนังสือ "สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน" เล่ม ๕

โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด้จพระเจ้าอยู่หัว,
หนังสือ "สมุนไพรสวนสิรีรุกขชาติ" หน้า ๙๕ โดย คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล,
เอกสาร "โรงน้ำผลไม้สวนจิตรลดา" โดย โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา