ซี-ไฟโคไซยานีน

ซี-ไฟโคไชยานิน เป็นรงควัตถุประกอบสีน้ำเงิน ซึ่งจัดอยู่ในพวกรงควัตถุประกอบ ประเภทไฟโคบิลิน (phycobilin) รงควัตถุประกอบประเภทนี้แบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยได้อีกคือ ซี-แอลโลไฟโคไซยานิน (c-allophycocyanin) และ ซี-ไฟโคอิริทริน (c-phycoerythrin) (การมีอักษรซีนำหน้าเป็นการชี้ว่าเป็นรงควัตถุที่อยู่ในสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน) ไฟโคบิลินมีไนโตรเจนเป็นส่วนประกอบของโครงสร้าง ละลายได้ดีในน้ำ ไฟโคบิลินแต่ละชนิดจะอยู่รวมกับโปรตีนอย่างใกล้ชิดมาก กลายเป็นสารประกอบเชิงซ้อนเรียกว่า ไฟโคบิลิโปรตีน ในสาหร่ายเกลียวทอง ซี-ไฟโคไซยานินจะอยู่รวมกับไฟโคบิลิโปรตีนชนิดอื่น ๆ (ที่สำคัญคือ ซี-แอลโลไฟโคไซยานิน) กลายเป็นสารประกอบเชิงซ้อนที่มีขนาดโมเลกุลใหญ่ขึ้น เรียกว่า ไฟโคบิลิซัม (phycobilisomes) ซึ่งจะเกาะอยู่บนผิวด้านนอกของไทลาคอยด์ (thylakoid) ภายในไทลาคอยด์มีคลอโรฟิลด์เอบรรจุอยู่ ไฟโคบิลิซัมทำหน้าที่รับพลังงานรังสีจากแสงแล้วส่งให้แก่คลอโรฟิลล์เอ จากการที่ทำหน้าที่เป็นรคงวัตถุประกอบ ทำให้ไฟโคบิลิซัมมีปริมาณลดลง เมื่อความเข้มแสงเพิ่มขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับรายงานของ Myers และ Kratz ที่พบว่า ไฟโคไซยานินจะมีปริมาณมากขึ้นเมื่อมีแสงจำกัด นอกจากนี้ในสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน ไฟโคไซยานินยังเป็นแหล่งสะสมไนโตรเจน ซึ่งจะทำหน้าที่ให้ธาตุไนโตรเจนแก่เซลล์สาหร่ายในยามที่ขาดแคลนธาตุอาหารไนโตรเจน

ในการสกัดไฟโคไซยานินมวลของสาหร่ายเกลียวทองจะถูกแยกออกเป็น 2 ส่วน ส่วนหนึ่งคือ ไฟโคไซยานินที่ใช้เป็นสีผสมอาหาร และตัวบ่งชี้ทางชีวะ ส่วนที่เหลือจะเป็นส่วนที่มีโปรตีนสูง ใช้เป็นอาหารของสัตว์น้ำ ไฟโคไซยานินที่ใช้เป็นตัวบ่งชี้ทางชีวะจะเป็นไฟโคไซยานินบริสุทธิ์ หรือเกรดวิเคราะห์ (reagent grade) การเป็นตัวบ่งชี้ทางชีวะคือ เป็นตัวสืบค้นทางชีวเคมีในเรื่องการตรวจสอบภูมิคุ้มกันโรค การใช้กล้องจุลทรรศน์และการวัดเซลล์ ทั้งนี้เนื่องจากไฟโคไซยานินมีคุณสมบัติเรืองแสงได้ ประเทศที่มีการผลิตไฟโคไซยานินบริสุทธิ์มากกว่าประเทศอื่น ๆ คือ ประเทศอเมริกา จากข้อมูลของ Legault, Grysole และ Associes, Inc. ได้รายงานราคาขายของไฟโคไซยานินที่สกัดจากสาหร่ายเกลียวทองดังนี้คือ ไฟโคไซยานินที่ทำเป็นระดับอาหาร (ใช้เป็นสีผสมอาหาร) ซึ่งมีปริมาณ ๒๐% ของน้ำหนักแห้ง มีราคาขาย ๑๓๐ ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม ส่วนไฟโคไซยานินที่เป็นเกรดวิเคราะห์มีปริมาณ ๗% ของน้ำหนักแห้ง มีราคาขาย ๑,๐๐๐-๕,๐๐๐ ดอลลาร์สหรัฐต่อกิโลกรัม

ที่มา : จากหนังสือวิทยานิพนธ์ "ผลของระดับความเข้มข้นต่างๆ ของไนโตรเจนและฟอสฟอรัสในสูตรอาหาร Zarrouk ต่อการเลี้ยงสาหร่ายเกลียวทอง" โดย สุมาลี ดุลยอนุกิจ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์