โคลิฟอร์มแบคทีเรีย

โคลิฟอร์มแบคทีเรีย เป็นแบคทีเรียชี้แนะ(Bacteriological indicator) ซึ่งถ้าตรวจพบในน้ำ ก็แสดงว่าน้ำนั้นน่าจะไม่ปลอดภัย คืออาจมีเชื้อโรคอยู่ในน้ำ

คุณสมบัติของแบคทีเรียชี้แนะ ที่ดีมีดังนี้
๑. เมื่อพบแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคอยู่ในน้ำ จะต้องพบแบคทีเรียชี้แนะอยู่ในน้ำด้วย
๒. มีจำนวนแปรผันตามจำนวนของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรค
๓. สามารถอยู่ในน้ำได้นานกว่าแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรค
๔. ไม่ควรมีในน้ำบริสุทธิ์
๕. วิธีการตรวจวิเคราะห์ไม่ยุ่งยาก

โคลิฟอร์มแบ่งตามแหล่งที่มา ได้เป็น 2 ชนิด คือ
๑. ฟีคัลโคลิฟอร์ม (Fecal Coliform) พวกนี้อาศัยอยู่ในลำไส้ของคน และสัตว์เลือดอุ่น ถูกขับถ่ายออกมากับอุจจาระ เมื่อเกิดการระบาดของโรคระบบทางเดินอาหาร จะพบแบคทีเรียชี้แนะชนิดนี้ ได้แก่ อี.โค.ไล (E.coli)
๒. นันฟีคัลโคลิฟอร์ม (Non-fecal coliform) พวกนี้อาศัยอยู่ในดิน และ พืชมีอันตรายน้อยกว่าพวกแรก ใช้เป็นแบคทีเรียชี้แนะถึงความไม่สะอาดของน้ำได้ เช่น เอ. แอโรจิเนส (A. aerogenes)

คุณสมบัติของโคลิฟอร์มแบคทีเรีย มีดังนี้ คือ
๑. รูปร่างเป็นท่อนเล็ก ๆ (rod shape) ไม่มีสปอร์ (non-spore forming)
๒. ย้อมสีแกรมสีแกรไม่ติด เป็นพวกแกรมลบ (gram negative)
๓. สามารถย่อยพวกแล็กโทส (lactose) ให้เกิดกรดและก๊าซ เมื่อเอาไปอบที่อุณหภูมิ ๓๕ ํซ. เวลา ๒๔ ชั่วโมง หรือ ๔๘ ชั่วโมง
๔. สามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพที่มีอากาศ (aerobic) และไม่มีอากาศ (anaerobic) จึงนับแบคทีเรียพวกนี้เป็นแฟคคัลเตตีฟ (facultative anaerobes)
๕. สามารถทำให้เกิดก๊าซจากอาหารเหลวบริลเลียนกรีนแล็กโทส ไบล์บรอธ (Briliant Green Lactose Bile broth) ที่อุณหภูมิ ๓๕ ํ ซ. ภายในเวลา ๔๘ ชั่วโมง หรือเร็วกว่านั้น
๖. สามารถเจริญเติบโตในอาหารแข็ง อีเอ็มบี (EMB, Eosine Methylene Blue Agar) ที่ ๓๕ ํซ. ในเวลา ๒๔ ชั่วโมง

ที่มา : เทคนิคการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำด้านแบคทีเรีย โดย นายวีระชัย โชควิญญู