เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (brown plant hopper) มีชื่อวิทยาศาสตร์ Nilaparvata lugens เป็นแมลงที่มีปากแทงดูด ชอบดูดกินน้ำเลี้ยงจากกาบใบของต้นข้าว ตัวสีน้ำตาลและสามารถทำลายต้นข้าวในทุกระยะของการเจริญเติบโตให้เสียหายได้ เช่น ระยะต้นกล้า ระยะแตกกอ ระยะออกรวง ตั้งแต่ตัวอ่อนจนถึงตัวแก่สามารถทำลายต้นข้าวได้อย่างรุนแรง ต้นข้าวที่ถูกแมลงนี้ทำลายจะมีอาการเหี่ยวแล้วแห้งเป็นสีน้ำตาลแก่ ซึ่งอาจมีคราบของเชื้อราสีดำเกาะติดอยู่กับต้นข้าวด้วย ต้นกล้าและต้นข้าวที่กำลังแตกกอที่ถูกทำลายจะแห้งตาย ต้นข้าวที่ออกรวงแล้วจะมีเมล็ดไม่สมบูรณ์ และมีน้ำหนักเบา ล้มง่าย ลักษณะกลุ่มของต้นข้าวที่ถูกแมลงเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลทำลาย เรียกว่า "hopper burn" แมลงชนิดนี้ชอบดูดกินน้ำเลี้ยงและอาศัยอยู่บนต้นข้าวที่แตกกอมาก ต้นไม่สูงมาก เช่น พันธุ์ กข. ๑ และจะระบาดรุนแรงมากในระหว่างเดือนที่มีอากาศร้อนและความชื้นค่อนข้างสูง เช่น เดือนพฤษภาคม มิถุนายน และกรกฎาคม
การป้องกันและกำจัด
๑. จุดตะเกียงล่อให้ตัวแก่มาเล่นไฟ แล้วจับทำลาย
๒. ใช้สารเคมีพวกคาร์บาเมทพ่นลงบนต้นข้าวที่ถูกแมลงนี้ทำลาย เพื่อให้ถูกตัวแมลงตาย ยาต่าง ๆ ที่ใช้ได้ผล เช่น Furadan และมิพซิน
๓. ปลูกด้วยพันธุ์ข้าวที่ต้านทานแมลงเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เช่น กข. ๔ กข.


ที่มา : จากหนังสือ "ความรู้เรื่องข้าว" โดย ดร. ประพาส วีระแพทย์ สาขาคัดพันธุ์ต้านทานศัตรูข้าว กองการข้าว กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์