โรคใบจุดสีน้ำตาล
โรคใบจุดสีน้ำตาล (brown spot disease) โรคนี้ระบาดรุนแรงในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ของดินเลว โดยเฉพาะในบางท้องที่ในภาคกลางและภาคใต้เกิดจากเชื้อราชื่อ Helminthosporium oryzae เมล็ดสืบพันธุ์ (conidia) ของเชื้อรานี้ปลิวไปได้กับลม และเมื่อตกลงบนดอกข้าวหรือเมล็ดข้าวที่ยังไม่แก่ เมล็ดสืบพันธุ์ก็จะงอกเข้าทำลายเมล็ดข้าว ทำให้เมล็ดข้าวเป็นรอยด่างดำ นอกจากนี้เชื้อราก็ยังสามารถเข้าทำลายแป้งของเมล็ดด้วย ดังนั้น เมล็ดที่ถูกเชื้อราเข้าทำลายจะมีคุณภาพไม่ดี น้ำหนักเบา เอาไปสีจะหักมาก เชื้อราจะติดอยู่กับเมล็ดข้าวจนถึงเวลาตกกล้า เมื่อเอาเมล็ดที่มีเชื้อราไปตกกล้า เชื้อราที่ติดมาก็จะเจริญเติบโต และขยายพันธุ์แล้วเข้าทำลายต้นกล้า ทำให้ใบของต้นกล้ามีจุดสีน้ำตาลคล้ายรูปไข่ขนาดของจุดประมาณ ๕ x ๒ มิลลิเมตร นอกจากนี้ เชื้อโรคนี้ที่ปลิวมากับลมก็สามารถทำให้ต้นข้าวในระยะแตกกอมีจุดดังกล่าวที่ใบด้วย ดังนั้นเชื้อราจึงแพร่กระจายไปได้โดยเมล็ดพันธุ์และโดยลม
การป้องกันกำจัดโรคใบจุดสีน้ำตาลทำได้โดยวิธีต่าง ๆ ดังนี้
๑. ปลูกด้วยพันธุ์ที่ต้านทาน
๒. ใช้สารเคมีคลุกเมล็ดก่อนปลูก เช่น การคลุกเมล็ดพันธุ์ด้วย Ceresan หรือ Dithane M 45 ในอัตรา ๐.๒๕ - ๐.๓๐% โดยน้ำหนัก
๓. ใช้สารเคมีกำจัดเชื้อราผสมน้ำแล้วพ่น


ที่มา : จากหนังสือ "ความรู้เรื่องข้าว" โดย ดร. ประพาส วีระแพทย์ สาขาคัดพันธุ์ต้านทานศัตรูข้าว กองการข้าว กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์