โรคขอบใบแห้ง
โรคขอบใบแห้ง (bacterial leaf blight disease) โรคนี้ระบาดทั่วไปในประเทศไทย โดยเฉพาะท้องที่ที่อยู่ใกล้ถนน และที่ลุ่มซึ่งมีน้ำขัง เป็นเวลานาน เกิดจากเชื้อบัคเตรี ชื่อ Xanthomonas oryzae เข้าทำลายต้นข้าวทางแผลที่ใบ หรือราก เชื้อโรคนี้จะทำให้ ต้นข้าวที่อยู่ในระยะแตกกอ และออกรวงเกิดเป็นโรคอย่างรุนแรง โดยทำให้ใบของข้าวในระยะแตกกอและใบธงของข้าวในระยะออกรวง เกิดเป็นแผลช้ำสีเทา ปกติแผลโรคจะเริ่มจากขอบและปลายใบแล้วขยายลงไปที่ข้อต่อของใบ แทบทุกใบของพันธุ์ข้าวที่ไม่มีความต้านทาน จะเป็นโรคจนแห้งตายไปทั้งใบ นอกจากนี้ เชื้อโรคก็อาจทำให้ต้นข้าวหลังปักดำใหม่ ๆ แห้งและตายไปทั้งต้น ซึ่งเรียกว่า Kresek ภายในของต้นที่แห้งตายเพราะ Kresek จะมีของเหลวสีเหลือง และมีกลิ่นเน่าของบัคเตรีด้วย โรคนี้จะเป็นรุนแรงมากยิ่งขึ้นถ้าใส่ปุ๋ยไนโตรเจนมากขึ้น
การป้องกันและกำจัดมีหลายวิธี ดังนี้
๑. ปลูกด้วยพันธุ์ข้าวที่ต้านทานโรค
๒. ไม่ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนในอัตราสูงมากเกินไป
๓. ใช้สารเคมีพ่นลงบนต้นข้าว เช่น Phenazine-๕-Oxide โดยผสมน้ำแล้วพ่นในระยะที่ต้นข้าวแตกกอเต็มที่ และในระยะที่ข้าวออกรวง


ที่มา : จากหนังสือ "ความรู้เรื่องข้าว" โดย ดร. ประพาส วีระแพทย์ สาขาคัดพันธุ์ต้านทานศัตรูข้าว กองการข้าว กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์