การถางป่า
งานที่ต้องปฏิบัติเป็นอับดับแรก สำหรับการเตรียมพื้นที่ปลูกสร้างสวนป่าต่อจากการสำรวจเบื้องต้น ได้แก่ การถางป่า ซึ่งมักจะเริ่มดำเนินการในราวเดือน มกราคม และเสร็จสิ้นประมาณเดือน มีนาคม
การถางป่า สามารถทำได้โดยใช้แรงคน เครื่องมือกล และสารเคมี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดวัชพืช สภาพพื้นที่ และความพร้อมของผู้ดำเนินงาน ซึ่งเราสามารถแบ่งออกได้เป็น ๓ วิธีคือ

๑. โดยใช้แรงงาน
การถางป่าโดยวิธีใช้แรงงาน เป็นวิธีที่ใช้ปฏิบัติกันอยู่เป็นส่วนมากทั้งในอดีตและปัจจุบัน เป็นวิธีที่ค่อนข้างประหยัดเมื่อเทียบกับวิธีอื่น ๆ ค่าใช้จ่ายในการถางป่า โดยวิธีใช้คนงานเฉลี่ยประมาณ ๓ คนต่อไร่ ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดวัชพืช สภาพพื้นที่ และสภาพป่าด้วย
คำแนะนำสำหรับการถางป่าโดยใช้คนงาน ถ้าสภาพป่าเป็นป่าไผ่และวัชพืชใบกว้าง ควรถางและตัดตอพยายามให้ชิดดิน และล้มไปทางเดียวกัน เมื่อถางป่าเสร็จแล้วควรเหยียบให้กิ่งไม้ เศษไม้ ปลายไม้ราบไปตามพื้นดิน ซึ่งจะทำให้เวลาจุดไฟเผาริบ จะเกิดการเผาไหม้ เศษไม้ ปลายไม้ กิ่งไม้ ดีและไม่ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการเก็บริบมาก
ในป่าที่มีไม้ต่ำขนาดจำนวนมาก และมีเส้นรอบวงโตเกินกว่า ๘๐ ซม. ควรทำการโค่นล้มไม้ต่ำขนาดก่อนการถางป่าอย่างน้อย ๒ เดือน และเมื่อล้มไม้ต่ำขนาดลงแล้ว ควรใช้เลื่อยยนต์ตัดทอนกิ่งไม้ เศษไม้ ปลายไม้ ลงให้หมด เพื่อจะช่วยให้กิ่งไม้ เศษไม้ต่าง ๆ รวมทั้งลำต้นของไม้ต่ำขนาดไหม้หมดในเวลาจุดไฟเผาริบ และไม่ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายเก็บริบในภายหลัง
สำหรับไม้ต่ำขนาดที่มีขนาดเส้นรอบวงเล็กกว่า ๘๐ ซม. และมีจำนวนไม่มากนัก อาจจะทำการโค่นล้มพร้อมกับการถางป่าได้ แต่เมื่อล้มแล้วควรตัดทอนปลายไม้ กิ่งไม้ มารวมไว้กับลำต้นจะช่วยทำให้การเผาไหม้ในเวลาเก็บริบดีขึ้น และไม่ต้องเสียเวลาเก็บริบมากในภายหลังเช่นเดียวกัน

๒. โดยใช้เครื่องจักรกล
ในปัจจุบัน การเตรียมพื้นที่เพื่อทำการเกษตร มักใช้เครื่องมือกลเป็นส่วนใหญ่ วิธีเตรียมพื้นที่โดยใช้เครื่องมือกล เป็นวิธีที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงกว่าการเตรียมพื้นที่โดยใช้แรงคน อย่างไรก็ตาม สำหรับการเตรียมพื้นที่เพื่อทำการเกษตรขนาดใหญ่ ที่ต้องการผลตอบแทนที่แน่นอน มักนิยมใช้เครื่องมือกลแทนการใช้แรงคน แม้ว่าจะเสียค่าใช้จ่ายต่อเนื้อที่ในระยะเริ่มต้นสูงมากกว่าก็ตาม ทั้งนี้เพราะเครื่องมือกลจะทำงานได้เรียบร้อย รวดเร็วกว่า และมีผลดีต่อเนื่องในเรื่องการบำรุงรักษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการป้องกันไฟป่าในหน้าแล้ง
การเตรียมพื้นที่เพื่อการปลูกสร้างสวนป่านั้น ได้มีการนำเครื่องมือกล เช่น รถแทร็กเตอร์ตีนตะขาบ และรถแทร็กเตอร์ล้อยางมาใช้กันบ้างเหมือนกัน แต่ยังไม่แพร่หลายนัก สภาพพื้นที่ที่จะใช้เครื่องมือกลเข้าดำเนินการ ควรเป็นพื้นที่ค่อนข้างราบ ไม่เป็นภูเขาสูงชันเกินไป และในบริเวณพื้นที่ไม่ควรมีไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ หรือไม้ต่ำขนาดหนาแน่น เพราะจะเป็นอุปสรรคในการใช้เครื่องมือกลเข้าทำงาน การเตรียมพื้นที่โดยใช้เครื่องมือกลนี้ เราสามารถเตรียมพื้นที่เริ่มตั้งแต่การถางป่า ล้มไม้ต่ำขนาด เก็บริบ โดยไม่ต้องใช้คนงานดำเนินการแต่อย่างใด โดยใช้รถแทร็กเตอร์ตีนตะขาบเข้าทำการเกรดพื้นที่ และโค่นล้มไม้ในบริเวณแล้วดันต้นไม้ เศษไม้ ปลายไม้ เข้ามารวมกอง และทำการเผาริบ หลังจากนั้นเราอาจจะใช้รถแทร็กเตอร์ล้อยางเข้าไถพรวนซ้ำอีก ๑-๒ ครั้ง สำหรับงานที่ต้องการความเรียบร้อย เช่น การทำสวนยางพาราหรือการเกษตร แต่สำหรับการเตรียมพื้นที่เพื่อการปลูกสร้างสวนป่านั้น ไม่มีความจำเป็นต้องการความละเอียดมากนัก เพียงใช้รถแทร็กเตอร์ตีนตะขาบปราบพื้นที่แล้ว ทำการจุดไฟ เผาริบเสร็จ ก็เป็นการเพียงพอ
สำหรับในสภาพพื้นที่เป็นหญ้าคาล้วน ๆ การใช้รถแทร็กเตอร์ล้อยางเข้าไถพรวนเพื่อเตรียมพื้นที่นิยมใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เพราะสามารถทำได้สะดวกและรวดเร็ว แต่มีข้อเสียที่ว่า หญ้าคาจะไม่ตาย และแตกยอดขึ้นมาใหม่ได้ อีกในเวลาต่อมา

๓. โดยใช้สารเคมี
สำหรับการเตรียมพื้นที่ในพื้นที่ซึ่งมีสภาพเป็นหญ้าคาล้วน ๆ นั้น มีวิธีการที่ได้ผลดีที่ขอแนะนำคือ การใช้สารเคมี วิธีใช้สารเคมีปราบหญ้าคานี้ ได้เคยทำการทดลองแล้ว ปรากฏว่า หญ้าคาจะถูกกำจัดหมดไป และมีวัชพืชชนิดอื่น เช่น สาบเสือ และแมงลักป่าขึ้นมาแทนที่ ซึ่งวัชพืชที่ขึ้นมาแทนที่ดังกล่าว ง่ายต่อการกำจัด และยังมีประโยชน์ช่วยควบคุมผิวดิน เพิ่มความชื้นในดินอีกด้วย


ที่มา : จากหนังสือ "การปลูกสร้างสวนป่า(Reforestation)" โดย มณฑี โพธิ์ทั