โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา


(สไลด์ 8 ภาพ)
แก้วขวัญ วัชโรทัย 1

โดยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จฯ เยี่ยมราษฎรในทั่วทุกภาคของประเทศ และได้ทรงทราบถึงปัญหาต่าง ๆ ที่สร้างความเดือดร้อนให้กับพสกนิกรของพระองค์ โดยเฉพาะทางด้านการเกษตร จึงมีพระราชดำริที่จะแก้ไขปัญหาเหล่านั้น โดยใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งในบริเวณพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน เป็นที่ตั้งของโครงการส่วนพระองค์เกี่ยวกับการเกษตร สวนจิตรลดา คล้ายกับจำลองความเป็นอยู่ และการประกอบอาชีพของราษฎรจากภาคต่าง ๆ ทั่วประเทศ มาอยู่ในบริเวณพระราชฐานที่ประทับ เพื่อจะได้ทดลองหาวิธีแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ให้ถูกต้องและตรงจุดด้วยพระองค์เอง

วัตถุประสงค์ในการดำเนินงาน
  1. เป็นโครงการทดลอง
  2. เป็นโครงการตัวอย่าง
  3. เป็นโครงการซึ่งไม่หวังผลกำไรตอบแทน

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา

แบ่งเป็น 2 แบบ คือ
1. โครงการแบบไม่ใช่ธุรกิจ
2. โครงการแบบกึ่งธุรกิจ
1. โครงการแบบไม่ใช่ธุรกิจ เป็นโครงการที่สนองแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเกี่ยวกับการพัฒนา ประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร ทรงให้ความสำคัญกับการเพิ่มพูนคุณภาพชีวิตของเกษตรกรในระยะยาวโดยมีแนวทางที่สำคัญคือ การทำให้เกษตรกรสามารถพึ่งตนเองได้ ทางด้านอาหาร และสนับสนุนให้มีรายได้เพิ่มขึ้นนอกเหนือจากภาคการเกษตร อีกทั้งเน้นการพัฒนา และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติด้วย ตัวอย่างโครงการนี้ได้แก่

ป่าไม้สาธิต (พ.ศ.2503) ฤดูร้อนเกือบทุกปี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯ แปรพระราชฐานไปประทับ ณ พระราชวังไกลกังวล จ.ประจวบคีรีขันธ์ เมื่อผ่าน อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี สองข้างทางมีต้นยางปลูกอยู่มากมาย ทรงมีพระราชดำริ จะสงวนบริเวณป่ายางนี้ไว้ เพื่อเป็นสวนสาธารณะ แต่ไม่สามารถดำเนินการจัดถวายได้ เพราะมีราษฎรมาทำสวนทำไร่ บริเวณนั้นมาก จึงได้ทรงทดลองเพาะต้นยางด้วยพระองค์เองในกระถาง และได้ทรงปลูกต้นยางนั้นในแปลงป่าไม้สาธิต

นาข้าวทดลอง (พ.ศ.2504) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กรมการข้าวจัดทำนาข้าวทดลองปลูกข้าวพันธุ์ต่าง ๆ ทรงขับควายเหล็ก และทรงหว่านข้าวด้วยพระองค์เอง พระราชทานให้ใช้ในพระราชพิธีพืชมงคล จรดพระนังคัลแรกนาขวัญ และแจกให้กับเกษตรกร โดยใส่ในถุงเล็ก ๆ

ปลานิล (พ.ศ.2508) พระเจ้าจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น ขณะดำรงพระยศเป็นมกุฎ ราชกุมาร ได้ทูลเกล้าฯ ถวายพันธุ์ปลา Tilapia nilotica 50 ตัว ทรงเลี้ยงไว้ในบ่อปลาบริเวณ สวนจิตรลดา และได้พระราชทานชื่อปลาพันธุ์นี้ว่า "ปลานิล" กับทรงพระราชทาน พันธุ์ป
การผลิตแก๊สชีวภาพ (พ.ศ.2521) กรมอนามัย และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลจัดทำการผลิตแก๊ส จากมูลโคสำหรับเป็นเชื้อเพลิงหุงต้มในโรงโคนม และเพื่อสาธิตประโยชน์ของการใช้วัสดุเหลือใช้จากโรงโคนม

ห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ (พ.ศ.2526) สร้างขึ้นเพื่อสำหรับตรวจสอบคุณภาพของผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ผลิตจาก โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา

ห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช (พ.ศ.2528) เพื่อขยายพันธุ์ไม้ โดยคำนึงถึงพันธุ์ไม้ดีที่มีอยู่ในพระราชฐานหลายชนิด ให้ได้จำนวนมาก และระยะเวลารวดเร็ว เช่น ต้นสมอ สมัยรัชกาลที่ 5 ดอกพุด ขนุน สาเก และกระเบา

โครงการบำบัดน้ำเสีย (พ.ศ.2528) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ทดลองปลูกผักตบชวาเพื่อใช้กำจัดน้ำเสีย ในบริเวณ สวนจิตรลดาโดยใช้ผักตบชวาที่ดูดน้ำสกปรกแต่ไม่มีโลหะหนักทำปุ๋ยหมักและผักตบชวาที่มีโลหะหนักปน ไปอัดผสมกับแกลบบด ทำเป็นเชื้อเพลิงแท่ง ต่อมา พ.ศ.2537 ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดทำโครงการเพื่อบำบัดน้ำเสียให้เป็นน้ำสะอาด สามารถ บริโภคได้

สาหร่ายเกลียวทอง (พ.ศ.2529)โดยศึกษาการนำน้ำกากมูลหมักจากการผลิตแก๊สชีวภาพมาทดลองเลี้ยงสาหร่าย เกลียวทอง และนำสาหร่ายเกลียวทองผลิตเป็นอาหารปลา

2. โครงการกึ่งธุรกิจ เป็นโครงการที่มีการจัดผลิตภัณฑ์ออกจำหน่าย ในราคาย่อมเยา ในรูปแบบที่ไม่หวังผลกำไร แต่มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนบริโภคสินค้าที่ผลิตได้ในประเทศไทย ซึ่งมีคุณภาพและราคาไม่แพง โครงการเหล่านี้ได้แก่

โรงโคนมสวนจิตรลดา (พ.ศ.2505) ได้มีผู้น้อมเกล้าฯ ถวายโคเพศเมีย 5 ตัว เพศผู้ 1 ตัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดเลี้ยงโคนมร่วมกับกรมปศุสัตว์ จำหน่ายนมสดแก่สมาชิกของโรงโคนม กับพระราชทานลูกโคเพศผู้เป็นโคพันธุ์พระราชทาน

โรงนมผงสวนดุสิต (พ.ศ.2512) เกิดภาวะนมดิบล้นตลาด สมาชิกผู้เลี้ยงโคนม ทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาให้ทรงช่วยเหลือ จึงได้ทรงจัดตั้งโรงงานนมผงขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา พระราชทานชื่อว่า "โรงนมผงสวนดุสิต"

ศูนย์รวมนมสวนจิตรลดา (พ.ศ.2512-2513) การผลิตนมผงตอนแรก ประสบอุปสรรคและการขายขาดทุนอยู่เนือง ๆ จึงตั้ง "ศูนย์รวมนม" ขึ้นเพื่อนำเงินมาสนับสนุนโรงนมผง โดยผลิตนมพาสเจอร์ไรส์ และโฮโมจิไนส์ จำหน่ายให้แก่สมาชิกของโรงโคนม โรงเรียนต่าง ๆ และผู้ที่สนใจรับนมไป จำหน่าย

โรงสีข้าวตัวอย่างสวนจิตรลดา (พ.ศ.2514) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตั้งโรงสีข้าวและสร้างยุ้งฉางเก็บข้าวเปลือก แบบต่าง ๆ ขึ้น เนื่องจากมีผู้น้อมเกล้าฯ ถวายเครื่องสีข้าว สีได้ชั่วโมงละ 1 เกวียน

โรงบดแกลบ (พ.ศ.2520) แกลบจากโรงสีข้าวนำมาบดและอัดเป็นเชื้อเพลิงแท่ง จากนั้นนำแท่งแกลบอัดมาเผาเป็นถ่าน จำหน่ายและได้รับความสนใจพอควร

โรงนมเม็ดสวนดุสิต (พ.ศ.2527) ได้ปรับปรุงการทำนมเม็ดขึ้นใหม่ หลังจากเคยทดลองทำครั้งแรกปี พ.ศ.2512 ซึ่งช่วยการจำหน่ายนมผงของโครงการฯ คล่องตัวขึ้นและได้รับความนิยมอย่างมาก ปัจจุบันผลิตนมเม็ดรสนม รสช็อคโกแลต และรสกาแฟ

โรงกลั่นแอลกอฮอล์(พ.ศ.2529)เป็นโครงการค้นคว้าน้ำมันเชื้อเพลิงตามพระราชดำริและเพื่อสนับสนุนให้มีการปลูกอ้อย มากขึ้น อันจะนำรายได้มาสู่เกษตรกร โดยทำการผลิตแอลกอฮอล์ 95% จากอ้อยและกากน้ำตาล และนำมาทำแอลกอฮอล์แข็ง นอกจากนี้ยังทดลองหาข้อมูล ในอัตราส่วนต่าง ๆ ในการผสมแอลกอฮอล์ 95% กับน้ำมันเบนซินธรรมดาเป็นแก๊สโซฮอล์ อันเป็นเชื้อเพลิงชนิดใหม่

โรงเนยแข็ง (พ.ศ.2530) เป็นโครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการผลิตเนยแข็งเพื่อการค้นคว้าทดลองและส่งเสริม แนะนำเป็นอาชีพ ทำการผลิตเนยแข็งเกาดา เชดดา โพรเซส นอกจากนี้ยังผลิตเนยสด นมปราศจากไขมัน นมเปรี้ยว ไอศครีม และนมข้นหวานบรรจุหลอด

โรงเพาะเห็ด (พ.ศ.2531) ทำการเพาะเห็ดชนิดต่าง ๆ โดยใช้เศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เป็นวัสดุดิบเครื่องปลูก เช่น เห็ดฟาง เห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม และเห็ดหลินจือ เป็นต้น นอกจากนี้ยังนำเอาเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร หลังจากที่ได้ เก็บผลผลิตเห็ดแล้ว ทำเป็นปุ๋ยหมักอีกด้วย

โรงกระดาษสาเฉลิมพระเกียรติ (พ.ศ.2534) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างเพื่อการศึกษา วิจัย และพัฒนาการผลิต กระดาษสาแบบครบวงจร ตลอดจนเป็นการส่งเสริมแนะนำอาชีพให้กับประชาชนผู้สนใจ

โรงน้ำผลไม้บรรจุกระป๋อง (พ.ศ.2535) เพื่อเป็นโรงงานต้นแบบและครบวงจรของการผลิตน้ำผลไม้ ซึ่งได้จัดทำไปแล้วคือ การผลิตน้ำผลไม้เข้มข้น น้ำผลไม้พาสเจอร์ไรส์ และน้ำผลไม้บรรจุกระป๋อง ให้เกษตรกร และผู้ที่สนใจ เข้ามาศึกษานำความรู้ ในการผลิตน้ำผลไม้แต่ละชนิดไป ใช้ประโยชน์ต่อไป

ในการดำเนินงานของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดานั้น ได้เน้นให้เห็นถึงการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และปัจจัย ทางการเกษตรที่มีอยู่ มาใช้สอยอย่างประหยัด และให้ได้ประโยชน์สูงสุดด้วยขั้นตอนการผลิตที่ทำได้ไม่ยากนัก ทั้งอาศัยความเจริญ ทางด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการศึกษา ค้นคว้า และทดลอง เพื่อรวบรวมข้อมูล และผลที่ได้จากการทดลอง ไปเผยแพร่ เพื่อเป็นตัวอย่างสำหรับเกษตรกร และผู้สนใจในโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา นี้


1 โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา