พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานทฤษฎีใหม่ เพื่อเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรที่ประสบความยากลำบากจากการขาดแคลนน้ำ ทฤษฎีนี้ใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการที่ดินและน้ำ แก่เกษตรกรในที่ดินขนาดเล็ก โดยแบ่งที่ดินเป็น ๔ ส่วน ตามอัตรา ๓๐: ๓๐: ๓๐:๑๐ ซึ่งหมายถึง
๑. พื้นที่ส่วนที่หนึ่ง ประมาณร้อยละ ๓๐ ขุดสระเก็บกักน้ำ เพื่อใช้เก็บกักน้ำในฤดูฝนและใช้เสริมการปลูกพืชในฤดูแล้ง ตลอดจนการเลี้ยงสัตว์น้ำและพืชน้ำต่าง ๆ 
๒. พื้นที่ส่วนที่สอง ประมาณร้อยละ ๓๐ ให้ปลูกข้าวในฤดูฝน เพื่อใช้เป็นอาหารประจำวันสำหรับครอบครัวให้เพียงพอตลอดปี เป็นการตัดค่าใช้จ่ายและสามารถพึ่งตนเองได้
๓. พื้นที่ส่วนที่สาม ประมาณร้อย ๓๐ ให้ปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชผัก สมุนไพร พืชไร่ ฯลฯ เพื่อใช้เป็นอาหารประจำวัน หากเหลือบริโภคก็นำไปจำหน่าย
๔. พื้นที่ส่วนที่สี่ ประมาณร้อยละ๑๐ เป็นที่อยู่อาศัย เลี้ยงสัตว์ ถนนหนทางและโรงเรือนอื่น ๆ 
อัตราส่วนดังกล่าวเป็นสูตรที่ใช้หลักโดยประมาณเท่านั้น สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสม
แนวทางในการปฏิบัติ ใช้ระบบการผลิตแบบเศรษฐกิจพอเพียงที่เกษตรกรสามารถเลี้ยงตัวเองได้ในระดับที่ประหยัดก่อน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯได้มีพระราชดำรัสเมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ ณ ศาลาดุสิดาลัย มีความตอนหนึ่ง ดังนี้
"…การทำทฤษฎีใหม่นี้มิใช่ของง่าย ๆ แล้วแต่ที่ แล้วแต่โอกาส และแล้วแต่งบประมาณ เพราะว่าเดี๋ยวนี้ประชาชน ทราบถึงทฤษฎีใหม่นี้กว้างขวางและแต่ละคนก็อยากได้ ให้ทางราชการขุดสระแล้วช่วย แต่มันไม่ใช่สิ่งง่ายนัก บางแห่งขุดแล้วไม่มีน้ำ แม้จะมีฝนน้ำก็อยู่ไม่ได้ เพราะว่ามันรั่ว หรือบางทีก็เป็นที่ที่รับน้ำไม่ได้ ทฤษฎีใหม่นี้จึงต้องมีพื้นที่ที่เหมาะสมด้วย…ฉะนั้น การที่ปฏิบัติตามทฤษฎีใหม่หรืออีกนัยหนึ่ง ปฏิบัติเพื่อหาน้ำให้แก่ราษฎร เป็นสิ่งที่ไม่ใช่ง่ายต้องช่วยกันทำ…"
พื้นที่ที่จะทำการเกษตรตามทฤษฎีใหม่ได้นั้น  จะต้องมีน้ำ หากขาดน้ำหรือมีน้ำแต่กักเก็บไว้ใช้ตลอดปีไม่ได้ ก็ทำไม่ได้ นอกจากมีน้ำแล้วต้องทำนาปลูกข้าวเป็นหลัก จะเห็นได้ว่าพื้นที่ปลูกพืชนั้น  กำหนดให้ทำนาเสียครั้งหนึ่ง  ทั้งนี้ เพื่อให้มีข้าวพอกินในครอบครัวตลอดปี  สำหรับส่วนที่เหลืออีกครึ่งหนึ่ง ให้ปลูกพืชอื่น ๆ  โดยเน้นให้ปลูกพืชอายุยืนคือไม้ยืนต้นด้วย  ไม้ยืนต้นที่ให้ประโยชน์สูงสุดก็คือไม้ผล  โดยเลือกชนิดให้เหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศ  ฉะนั้น พื้นที่ส่วนที่กล่าวนี้  ซึ่งมีประมาณร้อยละ ๓๐ ของพื้นที่ทั้งหมด ก็อาจจะมี ไม้ผลและผักยืนต้น  ผักและไม้ดอกล้มลุก สมุนไพรและเครื่องเทศ  เห็ด  ไม้ใช้สอยและเชื้อเพลิง  พืชไร่ต่าง ๆ พืชบำรุงดิน และพืชคลุมดิน เป็นต้น

โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา | ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ | ทฤษฎีใหม่

| สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาพืชสวน