เขื่อนภูมิพล เป็นเขื่อนเก็บน้ำที่ใหญ่ที่สุด และเป็นเขื่อนแรกในประเทศสร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๗ กั้นแม่น้ำปิงที่เขาแก้ว อำเภอสามเงา จังหวัดตาก เป็นเขื่อนคอนกรีตรูปโค้ง สูง ๑๕๔ เมตร สันเขื่อนยาว ๔๘๖ เมตร เก็บน้ำได้ ๑๓,๔๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตร

ลักษณะเขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก

เขื่อนภูมิพล มีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากเขื่อนอื่น ๆ ในประเทศไทยคือ เป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งเพียงแห่งเดียว โดยมีรัศมี ความโค้ง ๒๕๐ เมตร ความสูง ๑๕๔ เมตร ความยาว ๔๘๖ เมตร ความกว้างของสันเขื่อน ๖ เมตร ความกว้างที่สุดของสันเขื่อน ๕๒.๒ เมตร อ่างเก็บน้ำมีความจุสูงสุด ๑๓,๔๖๒ ล้านลูกบาศก์เมตร เป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งที่ใหญ่และสูงที่สุดในเอเชียอาคเนย์

เขื่อนภูมิพล ติดตั้งเครื่องผลิตไฟฟ้า จำนวน ๗ เครื่อง เครื่องที่ ๑-๖ มีกำลังการผลิตเครื่องละ ๗๐,๐๐๐ กิโลวัตต์ เครื่องที่ ๗ มีกำลังการผลิต ๑๑๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ รวมกำลังการผลิต ๕๓๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ ให้พลังงานไฟฟ้า เฉลี่ยปีละ ๑,๒๐๐ ล้านกิโลวัตต์ ชั่วโมง ต่อมาในปี ๒๕๓๑ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตได้ทำการปรับปรุงเครื่องผลิตไฟฟ้าเครื่องที่ ๑ และเครื่องที่ ๒ เพื่อยืดอายุการใช้งาน ของโรงไฟฟ้าออกไปอีก การปรับปรุงแล้วเสร็จสามารถจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบได้เมื่อเดือนพฤศจิกายน ๒๕๓๕ และเดือนพฤศจิกายน ๒๕๓๖ ตามลำดับ ทำให้มีกำลังการผลิตเพิ่มขึ้นอีก เครื่องละ ๕,๔๐๐ กิโลวัตต์ รวม ๑๐,๘๐๐ กิโลวัตต์ ส่วนการปรับปรุงเครื่องที่ ๓ และเครื่องที่ ๔ นั้น รัฐบาลได้อนุมัติให้ดำเนินการ ได้ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๓๗ กำหนดแล้วเสร็จในเดือนกันยายน ๒๕๔๐

นอกจากนี้ยังมีโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนภูมิพล เครื่องที่ ๘ แบบสูบกลับ ขนาดกำลังการผลิต ๑๗๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ จำนวน ๑ เครื่อง ซึ่งจะช่วยเสริมกำลังการผลิตไฟฟ้าในช่วงความต้องการไฟฟ้าสูงสุดได้เป็นอย่างดี โครงการนี้คาดว่าจะแล้วเสร็จประมาณ เดือนธันวาคม ๒๕๓๘ และจะทำให้เขื่อนภูมิพลมีกำลังการผลิตติดตั้งรวมทั้งสิ้น ๗๒๐,๘๐๐ กิโลวัตต์

ประโยชน์ของเขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก

เขื่อนภูมิพล ได้ยืนหยัดเคียงคู่กับการพัฒนาประเทศมาตลอด ผลพลอยได้ที่เกิดขึ้นนอกเหนือจากการผลิตพลังงานไฟฟ้า เพื่อ สนองความต้องการของประชาชนแล้วในด้านการชลประทานยังสามารถปล่อยน้ำในอ่างเก็บน้ำไปช่วยเหลือราษฎรในบริเวณจังหวัด ตาก จังหวัดกำแพงเพชร และพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยา ประมาณ ๗.๕ ล้านไร่ รวมทั้งช่วยบรรเทาอุทกภัยในช่วงฤดูฝนอีกด้วย นอกจากนี้ อ่างเก็บน้ำเขื่อนภูมิพล ยังอำนวยประโยชน์ในด้านการประมง ผลพลอยได้ที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือเขื่อนแห่งนี้ได้กลาย เป็นสถานที่ ท่องเที่ยวที่สำคัญแห่งหนึ่งในจังหวัดตาก เมื่อการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยได้สร้าง สวนน้ำพระทัย ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ เพื่อ ร่วมกับประชาชนชาวไทยและรัฐบาลสร้างถาวรวัตถุเฉลิมฉลองแสดงความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ เนื่องใน วโรกาสศุภมงคลสมัยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช ทรงเจริญพระชนมพรรษา ครบ ๕ รอบ

สวนน้ำพระทัย มีพื้นที่ประมาณ ๑๖ ไร่ ประกอบด้วย ส่วนที่เป็นสวน และส่วนที่เป็นเรือนรับรองและร้านอาหาร ส่วนประกอบที่ สำคัญของสวนน้ำพระทัยคือ ประติมากรรมสัมฤทธิ์ ธารน้ำพุ ซุ้มน้ำต้น และซุ้มกล้วยไม้พันธุ์ไทยพื้นเมือง โครงการสวนน้ำพระทัยเป็น ๑ ใน ๓ โครงการที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตได้รับอนุมัติให้ใช้ ตราสัญลักษณ์พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๓๐

นอกจากนี้ยังมีโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนภูมิพล เครื่องที่ ๘ แบบสูบกลับ ขนาดกำลังการผลิต ๑๗๕,๐๐๐ กิโลวัตต์ จำนวน ๑ เครื่อง ซึ่งจะช่วยเสริมกำลังการผลิตไฟฟ้าในช่วงความต้อง การไฟฟ้าสูงสุดได้เป็นอย่างดี โครงการนี้คาดว่าจะแล้วเสร็จประมาณ เดือนธันวาคม ๒๕๓๘ และจะทำให้เขื่อนภูมิพล มีกำลังการผลิตติดตั้งรวมทั้งสิ้น ๗๒๐,๘๐๐ กิโลวัตต์

|สรรพศิลปศาสตราธิราช | สาขาวิศวกรรมชลประทาน|