สงขลา เมืองชายทะเลที่มีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งของภาคใต้ มีหาดใหญ่เป็นศูนย์การค้าและการคมนาคมของภาคใต้ อันเปรียบเสมือนประตูบ้านของไทยยสำหรับชาวมาเลเซียและสิงคโปร์ที่จะเดินทางมาสู่ประเทศไทย มีท่าเรือที่ใหญ่และสวยงาม ดินแดนแห่งทะเลสาบ เกาะหนู เกาะแมว เขาน้อย เขาตังกวน แหลมสน หาดสมิหลา แสนงาม สงขลาอยู่ห่างจากกรุงเทพ ฯ ๙๕๐ กิโลเมตร ตั้งอยู่ในแหลมมลายูฝั่งตะวันออก มีเนื้อที่ ๗,๓๙๓ ตารางกิโลเมตร อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับนครศรีธรรมราชและพัทลุง ทิศใต้จดยะลา ปัตตานีและรัฐเกดาห์ (ไทรบุรี) และปลิศของมาเลเซีย ทิศตะวันออกจดอ่าวไทย ทิศตะวันตกจดสตูลและพัทลุง แบ่งการปกครองออกเป็น ๑๔ อำเภอ ๒ กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมือง จะนะ หาดใหญ่ นาทวี ระโนด รัตภูมิ สะบ้าย้อย ควนเนียง สะเดา สทิงพระ เทพา สิงหนคร กระแสสินธุ์ นาหม่อม กิ่งอำเภอบางกล่ำ และกิ่งอำเภอคลองหอยโข่ง สถานที่น่าสนใจ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา ตั้งอยู่ที่ถนนจะนะ ตัวอาคารสร้างโดย พระยาสุนทรารักษ์ (เนตร ณ สงขลา) เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๑ ต่อมาพระวิจิตรวรศาสน์ (เจ้าพระยายมราช) ใช้เป็นจวนพักข้าหลวงพิเศษตรวจราชการเมืองสงขลาและเมืองนครศรีธรรมราช พ.ศ. ๒๔๓๗ และใช้เป็นศาลาว่าการมณฑลนครศรีธรรมราชตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๓๙ ในปัจจุบันใช้เป็นพิพธภัณฑ์จังหวัดสงขลา เก็บรวบรวมโบราณวัตถุต่าง ๆ มากมาย ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์จากบ้านเชียงและสมัยหินกลาง หินใหม่ จากกาญจนบุรี ตลอดสมัยก่อนประวัติศาสตร์ถึงสมัยศรีวิชัย ซึ่งเป็นศิลปโบราณวัตถุซึ่งพบได้ที่ภาคใต้ด้วย เปิดให้เข้าชมทุกวันระหว่าง ๐๙.๐๐-๑๒.๐๐ และ ๑๓.๐๐-๑๖.๐๐ น. หยุดวันจันทร์ อังคาร และวันหยุดราชการ วัดมัชฌิมาวาส อยู่ที่ถนนไทรบุรี เป็นวัดใหญ่และสำคัญในจังหวัดสงขลา วัดนี้เป็นวัดโบราณประมาณ ๔๐๐ ปี เดิมเรียกว่า วัดยายศรีจันทร์ เพราะกล่าวกันว่ายายศรีจันทร์ คหบดีผู้มั่งคั่งในเมืองสงขลาได้อุทิศเงินสร้างขึ้นต่อมาประชาชนพากันเรียกว่า "วัดกลาง" ทั้งนี้เพราะมีผู้สร้างวัดอื่นขึ้นทางทิศเหนือวัดหนึ่ง (วัดเลียบ) และทิศใต้อีกวัดหนึ่ง (วัดโพธิ์) ชาวสงขลาจึงเรียกวัดยายศรีจันทร์ว่า "วัดกลาง" ต่อมาจนทุกวันนี้ และได้เปลี่ยนชื่อเป็นภาษาบาลีว่า "วัดมัชฌิมาวาส" โดยพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นวชิรญาณ- วโรรส เมื่อครั้งเสด็จเมืองสงขลา พ.ศ. ๒๔๓๑ นอกจากนี้ในวัดยังมีพิพิธภัณฑ์ชื่อภัทรศีลสังวร เป็นที่เก็บวัตถุโบราณต่าง ๆ ซึ่งรวบรวมได้จากเมืองสงขลา สทิงพระ ระโดน และอื่น ๆ ซึ่งเป็นหลักฐานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ควรค่าแก่การศึกษา เมืองเก่าที่เชิงเขาแดง สำหรับท่านที่สนใจด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี การเดินทางไปชมเมืองเก่าก็นับว่าน่าสนใจมาก โดยเพียงแต่ข้ามเรือจากหลังตลาดสดไปยังฝั่งตรงข้ามที่ริมทะเลสาบเป็นที่ตั้งหมู่บ้านประมงจำนวนนับร้อยหลังคาเรือน เมื่อเดินไปตามเชิงเขาจะเห็นสุสานที่ฝั่งศพของต้นตระกูล ณ สงขลา แหลมสมิหลา เป็นชายหาดกว้างขาวสะอาด มีต้นสนทะเลใหญา ๆ ขึ้นเรียง ใต้ต้นสนมีเก้าอี้ผ้าใบของร้านอาหารชายหาดให้นั่งรับประทานอาหาร มีที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว นอกแนวหาดออกไปไม่ไกลมีเกาะสองเกาะซึ่งมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักอย่างดี คือ เกาะหนู เกาะแมว แหลมสมิหลาอยู่ห่างจากตลาดตัวเมืองประมาณ ๓ กิโลเมตร เขาน้อยและเขาตังกวน เขาน้อยตั้งอยู่ใกล้ ๆ กับแหลมสมิหลา เป็นภูเขาเล็ก ๆ มีทางเดินขึ้นไปจนถึงยอดเขาบริเวณเชิงเขาจัดตกแต่งเป็นสวนอันสวยงาม ส่วนเขาตังกวนอยู่ทางทิศตะวันออกของเขาน้อยสูงจากระดับน้ำทะเลราว ๒,๐๐๐ ฟุต บนยอดเขามีพระเจดีย์ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่โปรดเกล้า ฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๐๙ มีพระตำหนักอยู่เชิงเขาด้วย เมื่อขึ้นไปยอดเขาตังกวนแล้วจะสามารถเห็นทิวทัศน์ของทะเลสาบสงขลา และบริเวณตัวเมืองอย่างชัดเจน เก้าเส้ง อยู่ใต้หาดแหลมสมิหลาลงมาประมาณ ๓ กิโลเมตร บริเวณนี้เป็นชายหาดที่งามยิ่งของสงขลาอีกแห่งหนึ่ง มีโขดหินใหญ่ตั้งระเกะระกะอยู่ริมทะเล และมีอยู่ก้อนหนึ่งตั้งเด่นอยู่เหนือโขดหินทั้งปวงตรงหน้าผาริมทะเลชาวเมืองเรียกก้อนหินนี้ว่า "หัวนายแรง" เมืองหาดใหญ่ เป็นศูนย์กลางการค้าและการคมนาคมของภาคใต้ ตัวเมืองหากใหญ่เป็นเมืองที่ค่อนข้างจะทันสมัยย ประกอบด้วยอาคารบ้านเรือนร้านค้าพาณิชย์ต่าง ๆ มากมาย ท่านอาจจะเดินชมสินค้าต่าง ๆ อย่างเพลิดเพลินโดยตั้งต้นจากจุดหนึ่งในย่านกลางใจเมือง เช่น ถนนนิพัทธ์อุทิศ ๑, ๒ หรือ ๓ แล้วท่านจะพบสินค้าแปลก ๆ ใหม่ ๆ ที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่งศูนย์การค้ามีหลายแห่ง คือ ศูนย์การค้าลิโด ศูนย์การค้าโอเดียน ถนนเสน่หานุสรณ์ ศูนย์การค้าหาดใหญ่พลาซ่า และตลาดชีกิมหยง ถนนเพชรเกษมซึ่งย่านการค้าเหล่านี้อยู่ในบริเวณกลางใจเมืองที่ท่านสามารถเดินไปถึงได้อย่างสะดวก น้ำตกโตนงาช้าง ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าโตนงาช้าง อยู่ห่างจากหาดใหญ่ ๒๖ กิโลเมตร การเดินทางใช้เส้นทางหาดใหญ่-รัตภูมิ ถึงกิโลเมตรที่ ๑๓ เลี้ยวซ้ายที่ตำบลบ้านหูแร่ ไปตามถนน รพช.อีก ๑๓ กิโลเมตร ก็ถึงน้ำตก จากตลาดสดเทศบาลเมืองหาดใหญ่มีรถสองแถววิ่งบริการถึงน้ำตกทุกวัน น้ำตกโตนงาช้างเป็นน้ำตกที่มีความงามมากแห่งหนึ่งของภาคใต้ มีด้วยกันทั้งหมด ๗ ชั้น ชั้นที่สวยงามคือชั้นที่ ๓ ซึ่งมีน้ำตกแยกออกมาในลักษณะเหมือนงาช้าง "โตน" ภาษาท้องถิ่นแปลว่า น้ำตก นอกจากนี้ยังมีน้ำตกบริพัตรในเขตอำเภอรัตภูมิ มีความงามไม่ด้อยกว่าน้ำตกโตนงาช้างเลย ทะเลสาบสงขลา เป็นทะเลสาบขนาดใหญ่ ทิวทัศน์สวยงาม มีเกาะต่าง ๆ เช่น เกาะยอ ซึ่งเป็นแหล่งทอผ้าที่มีชื่อเสียงของจังหวัดสงขลา เกาะสี่ เกาะห้า ซึ่งเป็นเกาะรังนก ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดพัทลุง ปัจจุบันการคมนาคมไปเกาะยอสะดวกสบาย เนื่องจากมีสะพานติณสูลานนท์ข้ามทะเลสาบสงขลา ทำให้มีร้านอาหารเกิดขึ้นมากมาย บริเวณริมทะเลสาบ เกาะยอ อยู่ในทะเลสาบสงขลา มีสวนผลไม้นานาชนิด มีวัดเขาบ่อ วัดท้ายยอ ซึ่งมีเจดีย์เก่าอยู่บนเนินเขา การทอผ้าเกาะยอเป็นที่นิยมและปัจจุบันชาวเกาะยอนิยมเลี้ยงปลากะพงขาวในกระชังกันมาก เพราะมีราคาสูง การเดินทางไปเกาะยอมีเรือโดยสารไปมาระหว่างตลาดสดสงขลา-เกาะยอ หรือเดินทางตามเส้นทางสงขลา-เกาะยอ หรือเดินทางตามเส้นทางสงขลา-หาดใหญ่ แล้วแยกขวามือที่สี่แยกบ้านน้ำกระจาย ข้ามสะพานติณสูลานนท์ ซึ่งเป็นสะพานที่ยาวที่สุดในประเทศไทยไปยังเกาะยอได้อีกทางหนึ่ง พิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา-สถาบันทักษิณคดีศึกษา ตั้งอยู่หมู่ที่ ๑ ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา บริวเณใกล้กับเชิงสะพานติณสูลานนท์ตอนเหนือมีเนื้ออที่ประมาณ ๒๔ ไร่ สถาบันแห่งนี้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๑ เพื่อศึกษาเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมของภาคใต้ โดยเฉพาะสถาบัน ฯ ได้จัดนิทรรศการเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมของภาคใต้ไว้เป็นที่น่าสนใจมาก เช่น ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน จิตรกรรมฝาผนังเครื่องดนตรีพื้นบ้าน ตลอดจนผลิตภัณฑ์งานฝีมือต่าง ๆ ฯลฯ สถาบันเปิดให้ผู้สนใจเข้าชมทุกวันตั้งแต่เวลา ๘.๓๐-๑๖.๓๐ น. สะพานติณสูลานนท์ เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงที่เชื่อมระหว่างทางหลวงหมายเลข ๔๐๗ สายหาดใหญ่-สงขลา กับทางหลวง ๔๐๘ สายสงขลา-ระโนด โดยสะพานแห่งนี้ เป็นสะพานข้ามทะเลสาบสงขลา แบ่งออกเป็นสองช่วง คือ ช่วงแรกเชื่อมระหว่างชายฝั่ง อำเภอเมืองสงขลาบริเวณบ้านน้ำกระจายกับเกาะยอตอนใต้ความยาวรวมเชิงสะพานทั้งสองด้าน ๑,๑๔๐ เมตร ช่วงที่ ๒ เชื่อมระหว่างฝั่งด้านเหนือของเกาะยอกับฝั่งบ้านเขาเขียว ความยาวทั้งสิ้น ๑,๘๐๐ เมตร สะพานนี้เริ่มก่อสร้างเมื่อปี ๒๕๒๗ และเสร็จสิ้นในปี ๒๕๒๙ สะพานแห่งนี้ได้กลายเป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยวที่จะต้องเดินทางแวะชมควบคู่ไปกับการมาท่องเที่ยวและรับประทานอาหารที่เกาะยอ วัดพะโคะ วัดเก่าแก่ของอำเภอสทิงพระ บนทางหลวงหมายเลข ๔๐๘ มีความสำคัญเกี่ยวข้องกับหลวงปู่ทวดเหยียบน้ำทะเลจืด ซึ่งท่านมีบ้านเกิดอยู่ที่สทิงพระ ปัจจุบันมีรูปหล่อจำลองและลูกแก้วขอองหลวงปู่ทวดประดิษฐานอยู่ อุทยานนกน้ำหรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลสาบสงขลา ตั้งอยู่ที่บ้านคูขุด หมู่ที่ ๔ ตำบลคูขุด อำเภอสทิงพระ การเดินทางใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๐๘ พอถึงหลักกิโลเมตรที่ ๓๓ มีทางแยกซ้ายมือเป็นทางราดยางอย่างดีเข้าไปอีก ๓ กิโลเมตร อุทยานนกน้ำคูขุดนี้ เป็นส่วนหนึ่งของทะเลสาบสงขลาได้รับการประกาศเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ตั้งแต่ปี ๒๕๑๘ นับเป็นอุทยานนกที่ใหญ่ที่สุดในไทยและเอเซีย มีพื้นที่ถึง ๒๕ ตารางกิโลเมตรเท่าที่สำรวจพบนกชนิดต่าง ๆ ถึง ๑๑๒ ชนิด เช่น นกนางแอ่น นกกระยาง นกพริก ฯลฯ ระยะที่เหมาะสำหรับการชมนกหรือระหว่างเดือนธันวาคม-พฤษภาคม เรือชมนกซึ่งมีความจุ ๖-๒๐ คน สามารถเช่าได้จากบบริเวณที่ทำการของอุทยาน ฯ ในราคาลำละประมาณ ๑๕๐-๒๐๐ บาท ใช้เวลาชมราว ๑ ชั่วโมง ๓๐ นาที อุทยานนกน้ำแหลมลาโพ ตั้งอยู่ที่ ๓ ตำบลเกาะใหญ่ อำเภอกระแสสินธุ์ อยู่ในเขตรับผิดชอบของหน่วยพิทักษ์ป่า แหลมควายราบ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลสาบ (จังหวัดสงขลาและพัทลุง) มีอาณาเขตติดต่อกับอุทยานนกน้ำคูขุด มีเนื้อที่ประมาณ ๒๒๐,๐๐๐ ไร่ อยู่ไม่ไกลจากเกาะสี่และห้าซึ่งสามารถเดินทางโดยเรือยนต์ประมาณ ๑๕ นาที หาดทรายแก้ว อยู่ห่างจากตัวเมือง ๗ กิโลเมตร ตามเส้นทางสงขลา-สทิงพระ เป็นหาดทรายยาวประมาณ ๓ กิโลเมตร มีโรงแรมที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว นอกจากนี้ตามเส้นทางสงขลา-สทิงพระ ยังมีหาดทรายอื่น ๆ อีก เช่น หาดสทิงพระและหาดม่วงงาม นกเขาชวา (นกเขาเล็ก) ที่อำเภอจะนะอยู่ห่างจากตัวเมืองสงขลาและตัวเมืองหาดใหญ่ประมาณ ๔๐ กิโลเมตร การเลี้ยงนกเขาชวานั้นเป็นที่นิยมของชาวจะนะมากพอ ๆ กับชาวสุรินทร์เลี้ยงช้างเลยทีเดียว แทบทุกบ้านจะมีกรงนกพร้อมคันชัก นิยมจัดประกวดนกเขาระหว่างเดือนมกราคม-กรกฎาคม นกที่ชนะการประกวดจะมีราคาแพงมาก ปกติลูกนกเขาอายุประมาณ ๑ เดือน ก็จำหน่ายได้แล้ว ในปัจจุบันมีฟาร์มเพาะเลี้ยงนกเขาชวาเพื่อจำหน่ายขนาดใหญ่หลายแห่ง ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีของนักเลี้ยงนกเขาของประเทศเพื่อบ้านคือมาเลเซียย สิงคโปร์และอินโดนีเซีย หาดสะกอม ห่างจากตัวเมืองสงขลา ๕๓ กิโลเมตร เส้นทางสายจะนะ-เทพา เป็นหาดที่มีทรายขาวละเอียดสวยงาม มีที่พักสำหรับนักท่องเที่ยวหลายแห่ง อุทยานแห่งชาติเขาน้ำค้าง มีพื้นที่ประมาณ ๒๒๐ กิโลเมตร ในท้องที่อำเภอนาทวีและอำเภอสะเดาประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อ ๒๒ กรกฎาคม ๒๕๓๔ การเดินทางจากอำเภอนาทวีใช้เส้นทางนาทวี-บ้านสะท้อน-บ้านนาปรัง-บ้านลุ่ม ตำบลปรักหน สถานที่น่าสนใจในเขตอุทยาน ฯ ได้แก่ น้ำตกโตนลาด น้ำตกโตนดาดฟ้าและอุโมงค์ธรรมชาติ ซึ่งเคยใช้เป็นค่ายพักของคอมมิวนิสต์ งานประเพณี งานเทศกาลส่งเสริมสินค้าและผลไม้ไทยจัดขึ้นในราวเดือนกรกฎาคมของทุกปี รวม ๗ วัน เพราะเป็นช่วงที่ชื่นชอบของนักท่องเที่ยวชาวมาเลเซียและสิงคโปร์ ททท. จึงได้ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชนจัดงานเทศกาลอาหารและผลไม้ไทยขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี ๒๕๓๘ และได้เปลี่ยนชื่อเป็นงานเทศกาลส่งเริมสินค้าและผลไม้ไทย เมื่อปี ๒๕๓๙ งานเทศกาลโคมไฟไหว้พระจันทร์ งานมีขึ้นช่วงวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๘ ตามปฏิทินจีน (ประมาณต้นเดือนตุลาคม) ชาวจีนในอำเภอหาดใหญ่มีประเพณีไหว้พระจันทร์มาเป็นเวลาช้านานแล้ว เพื่อเป็นการขอบคุณและบูชาพระจันทร์เพราะถือว่าเป็นราชินีแห่งสวรรค์วันงานจะมีขบวนแห่อันตระกานตาด้วยขบวนแห่งมังกร สิงโต ขบวนแห่งโคมไหว้พระจันทร์และการประกวดโต๊ะไหว้พระจันทร์