สตูล เป็นจังหวัดเล็ก ๆ หนึ่งในสี่ของภาคใต้ที่มีชาวไทยมุสลิมถึง ๘๐ เปอร์เซ็นต์ดังนั้นจึงเป็นเมืองที่อาหารประกอบจากเนื้อหมูมีจำหน่ายน้อย มีเกาะตะรุเตา หมู่เกาะอาดังราวีที่แสนงาม สตูลอยู่ห่างจากกรุงเทพ ฯ ๙๗๓ กิโลเมตร ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลตะวันตกของแหลมมลายูด้านมหาสมุทรอินเดีย มีพื้นที่ ๒,๔๗๘ ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตทิศเหนือจดตรัง พัทลุงและสงขลา ทิศใต้จดรัฐปลิศของมาเลเซีย ทิศตะวันออกจอรัฐปลิสและสงขลา ทิศตะวันตกจดมหาสมุทรอินเดีย พื้นที่เป็นภูเขาและมีที่ราบบริเวณชายทะเลมีเกาะกว่า ๖๐ เกาะ แบ่งการปกครองออกเป็น ๖ อำเภอ คือ อำเภอเมือง ควนกาหลง ละงู ทุ่งหว้า ควนโดนและท่าแพ สถานที่น่าสนใจ มัสยิดมำบัง ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองเป็นมัสยิดประจำจังหวัดที่สวยงาม เขาโต๊ะยะกง ตั้งอยู่ใกล้ศาลากลางจังหวัดเป็นภูเขาขนาดเล็กมีหน้าผา ถ้ำและศาลเจ้าแขกมีคนไปกราบไหว้กันมาก เนื่องจากเป็นศาลเจ้าแขกจึงมีข้อห้ามนำหมูไปเซ่นไหว้ น้ำตกปาหนัน อยู่ในเขตตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอเมือง น้ำตกแห่งนี้มีทั้งหมด ๑๐ ชั้น รอบบริเวณเป็นป่าไม้ร่มรื่น แหลมตันหยงโบและหาดทรายยาว อยู่ทางปากอ่าวสตูล นั่งเรือจากท่าศุลกากรเกาะนกหรือหลังตลาดสตูลประมาณ ๑ ชั่วโมง บริเวณนี้เป็นแหลมที่ยื่นล้ำไปในทะเลอันดามัน มีหาดทรายยาวสวยงาม ทั่วบริเวณเต็มไปด้วยมะพร้าวนับพันต้น บริเวณแหลมตันหยงโบนี้มีหมู่บ้านชาวประมงอาศัยอยู่ ท่าเรือปากบารา เป็นท่าเทียบเรือที่สำคัญอยู่ห่างจากอำเภอละงู ๑๐ กิโลเมตร มีเรือโดยสารและเรือเช่าไปยังเกาะต่าง ๆ ในน่านน้ำจังหวัดสตูล ได้แก่ เกาะตะรุเตา เกาะเภตรา และเกาะบุโหลน อุทยานแห่งชาติทะเลบัน ตั้งอยู่หมู่ที่ ๑๑ ตำบลควนสตอ อำเภอควนโดน การเดินทางจากตัวเมืองสตูล ใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๐๖ ระยะทาง ๑๙ กิโลเมตร ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ ๑๙-๒๐ จะมีทางแยกขวามือสู่ทางหลวงหมายเลข ๔๑๘๔ ระยะทางประมาณ ๒๐ กิโลเมตร เป็นทางราดยางถึงที่ทำการอุทยาน ฯ อุทยานแห่งชาติทะเลบันเกิดจากการยุบตัวของพื้นดินระหว่างเขาจีนและเขาวังประ กลายเป็นหนองน้ำใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ ๖๓,๕๐๐ ไร่ มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ชุกชุม เช่น นกน้ำ สมเสร็จ รวมทั้งสัตว์อีกชนิดหนึ่งเรียกว่า "หมาน้ำ" เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ รูปร่างคล้ายกบและคางคก แต่มีหางส่งเสียงร้องคล้ายลูกสุนัข จะมีชุกชุมตามริมบึงโดยเฉพาะในฤดูฝน น้ำตกที่น่าไปชมภายในบริเวณอุทยาน ฯ ก็มีน้ำตกรานี น้ำตกยาโรย และน้ำตกโตนปลิว สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการพักค้างแรมในอุทยาน ฯ ติดต่อจองที่พักได้ที่ กองอุทยยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ โทร. ๕๗๙-๐๔๒๙, ๕๗๙-๔๘๔๒ อนึ่ง ด่านวังประจันซึ่งเป็นเขตติดต่อระหว่างไทย-มาเลเซีย อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยาน ฯ เพียง ๑ กิโลเมตรเท่านั้น อุทยานแห่งชาติตะรุเตา เป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลแห่งแรกของประเทศไทย มีชื่อเสียงทางด้านประวัติศาสตร์ และความสวยงามตั้งอยู่ในทะเลอันดามันบริเวณช่องแคบมะละกามหาสมุทรอินเดีย ในท้องที่ตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมือง จังหวัดสตูล ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๔๐ กิโลเมตร ห่างจากฝั่งที่ท่าเรือปากบาราประมาณ ๒๒ กิโลเมตร แนวเขตด้านใต้ของอุทยาน ฯ ติดกับเส้นเขตแดนในทะเล ระหว่างประเทศไทยและสหพันธรัฐมาเลเซีย ประกอบไปด้วยหมู่เกาะใหญ่น้อยจำนวนถึง ๕๑ เกาะ มีเนื้อที่ทั้งเกาะและทะเลรวมกันประมาณ ๑,๔๙๐ ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็นพื้นที่ทางทะเล ๑,๒๖๐ ตารางกิโลเมตร พื้นที่ ๒๓๐ ตารางกิโลเมตร เกาะใหญ่ ๆ มี ๕ เกาะ ได้แก่ เกาะตะรุเตา เกาะอาดัง เกาะราวี เกาะดง เกาะหลีเป๊ะ ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ ๑๙ เมษายน ๒๕๑๗ เกาะตะรุเตา เป็นที่ตั้งของที่ทำการอุทยาน ฯ มีศูนย์นิทรรศการจัดแสดงรายละเอียดของสิ่งต่าง ๆ เช่น ซากสัตว์โบราณที่กลายเป็นหิน มีอายุอยู่สมัย ๔๐๐-๕๐๐ ล้านปีมาแล้ว รวมทั้งปะการัง และสัตว์น้ำชนิดต่าง ๆ บ่ออนุบาลเต่าทะเลเป็นบ่อที่เพาะเลี้ยยงลูกเต่าทะเลที่เจ้าหน้าที่อุทยานเก็บรวบรวมมาจากชายหาดของเกาะต่าง ๆ เต่าที่พบในบริเวณอุทยานมี ๓ ชนิด คือ เต่าตนุ เต่ากระและเต่าหญ้าตาแดง สถานที่ทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการราชทัณฑ์บนเกาะตุระเตามี ๒ แห่ง คือ บริวเณเรือนจำอ่าวตะโลอุดัง และที่เรือนจำอ่าวตะโละอาว ซึ่งเป็นค่ายกักกันนักโทษการเมืองและนักโทษสามัญ ตั้งอยู่ทางทิศใต้และทางฝั่งตะวันออกของเกาะ นอกจากนี้ยังมีน้ำตก ๓ แห่งบริเวณอ่าวสน มีถ้ำจระเข้ ซึ่งต้องนั่งเรือไปตามลำคลองมะละกา และจุดชมวิวที่ห้าผาโต๊ะบู ส่วนสถานที่ปะการังอยู่ที่บริเวณผาปาปิญอง ซึ่งเป็นแหล่งดำน้ำระดับ ๑๕ ฟุต หมู่เกาะอาดัง-ราวี อยู่ห่างจากเกาะตะรุเตาไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๔๐ กิโลเมตร ห่างจากตัวจังหวัด ๘๐ กิโลเมตร มีเนื้อที่เกาะประมาณ ๓๐ ตารางกิโลเมตร ในหมู่เกาะอาดัง-ราวี มีหาดทรายที่สวยงามเล่นน้ำได้หลายแห่ง เช่น หาดทรายบนเกาะอาดัง และเกาะราวี โดยเฉพาะอย่างยิ่งหาดทรายบนเกาะไข่ซึ่งใช้เวลาเดินทางจากเกาะตะรุเตาประมาณ ๔๐ นาที มีหาดทรายทอดตัวยาวเหยียดและซุ้มประตูหินธรรมชาติ รอบ ๆ เกาะยังมีแนวปะการังอยู่โดยทั่วไป อีกทั้งเต่าทะเลยังชอบมาวางไข่ไว้เสมออีกด้วย นอกจากนี้ก็มีเกาะหินงามอีกแห่งหนึ่งควรไปเที่ยวชม เพราะหินที่พบบนหาดมีความกลมเกลี้ยงเป็นมัน มีลวดลายสวยงามกว่าที่ใด ๆ ทางตอนใต้ของเกาะอาดังมีเกาะหลีเป๊ะซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของชาวเลแหล่งดำน้ำในหมู่เกาะอาดัง-ราวีที่น่าชมได้แก่ บริเวณเกาะจาบัง อยู่ทางทิศตะวันออกของเกาะหินงาม บริเวณอ่าวตะโละรีปาด้านใต้ของเกาะอาดังบริเวณชายฝั่งด้านทิศใต้ของเกาะราวีแห่งดำน้ำแหล่งนี้มีทัศนียภาพใต้น้ำสวยงามมาก การเดินทางไปอุทยานแห่งชาติตะรุเตา นิยมเดินทางโดยเรือเช่าหรือเรือโดยสาร จากท่าเรือปากบาราที่ปากคลองละงู ต. ปากน้ำ อ.ละงู ซึ่งเป็นท่าเรือที่อยู่ใกล้เกาะตะรุเตามากที่สุด (๒๒ กิโลเมตร) และห่างจากหาดใหญ่ ๑๓๔ กิโลเมตร มีถนนราดยางถึงท่าเรือ นอกจากนี้ยังมีท่าเรืออื่น ๆ ในเขตจังหวัดสตูลที่สามารถหาเรือเช่าไปเกาะตะรุเตา ได้แก่ ท่าเรือเกาะนก อยู่ห่างจากตัวเมืองสตูล ๓ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากอุทยาน ฯ ประมาณ ๔๐ กิโลเมตร ท่าเรือตำมะลัง เป็นท่าเรือน้ำลึกห่างจากตัวเมืองสตูล ๙ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากอุทยาน ฯ ประมาณ ๓๕ กิโลเมตร ท่าเรือเจ๊ะปิลัง อยู่ห่างจากตัวเมืองสตูล ๑๓ กิโลเมตร มีถนนราดยางถึงท่าเรือร่องน้ำลึกและเรือเข้าออกได้ตลอดเวลา ท่าเรืออยู่ห่างจากอุทยาน ฯ ประมาณ ๓๐ กิโลเมตร สำหรับค่าเช่าเรือนั้นต้องตกลงกับเจ้าของเรือ จะขอให้อุทยานแห่งชาติช่วยติดต่อให้ก็จะสะดวกยิ่งขึ้น และช่วงที่จะสามารถออกเรือได้ คือ ระหว่างเดือนพฤศจิกาน ถึง เดืออนเมษายนเท่านั้น เพราะไม่อยู่ในช่วงลมมรสุม ที่พัก อุทยานแห่งชาติตะรุเตามีที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว ๓ แห่งคือ ที่อ่าวพันเตมะละกา อ่าวสนบนเกาะตะรุเตา และที่แหลมสนบนเกาะอาดัง รายละเอียดติดต่อกองอุทยานแห่งชาติ โทร. ๕๗๙-๐๕๒๙, ๕๗๙-๔๘๔๒ หรือที่อุทยานแห่งชาติตะรุเตา จ.สตูล โทร. (๐๗๔) ๗๑๑๓๘๓ อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา เกาะเภตรามีลักษณะคล้ายเรือสำเภา ตั้งอยู่ในคาบมหาสมุทรอินเดีย บริเวณช่องแคบมะละกาทางฝั่งตะวันตกของไทยในเขตจังหวัดสตูลและจังหวัดตรังมีเนื้อที่ประมาณ ๓๐๘,๙๘๘ ไร่ ประกอบด้วยเกาะที่สำคัญ คือ เกาะเภตรา เกาะเขาใหญ่ เกาะละโละแบนแต เกาะลิดี เกาะบุโหลน เกาะเหลาเหลียง และเกาะเปราะมะ ภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาลาดชันสูง มีพื้นที่ราบบริเวณหุบเขาและชายหาด เขตอุทยาน ฯ ครอบคลุมพื้นที่ชายหาดตลอดแนวฝั่งจากอำเภอละงู ถึงอำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล ได้รับประกาศเป็นอุทยาน ฯ เมื่อวันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๒๗ สถานที่ตั้งที่ทำการอุทยาน ฯ อยู่ก่อนถึงท่าเรือปากบารา ๑.๕ กิโลเมตร ห่างจากอำเภอละงู ๘ กิโลเมตร ห่างจากตัวจังหวัด ๕๘ กิโลเมตร มีเรือบริการให้เช่าชมเกาะต่าง ๆ ภายในเขตอุทยาน ฯ ผู้ประสงค์จะค้างแรมบนเกาะต้องนำเต๊นท์ไปเอง