ราชบุรีเป็นเมืองเก่าแก่มาแต่โบราณ โดยเป็นเมือง ๆ หนึ่งในแคล้นสุวรรณภูมิ เป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาก ราชบุรีมีเนื้อที่ประมาณ ๕,๑๙๖ ตารางกิโลเมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ตามเส้นทางสายเพชรเกษมประมาณ ๑๐๑ กิโลเมตร หรือตามเส้นทางหลวงที่ ๓๕ สายธนบุรี-ปากท่อ ประมาณ ๘๐ กิโลเมตร ราชบุรีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอ คือ อำเภอเมือง อำเภอโพธาราม อำเภอดำเนินสะดวก อำเภอปากท่อ อำเภอจอมบึง อำเภอบางแพ อำเภอวัดเพลง อำเภอสวนผึ้ง และอำเภอบ้างโป่ง สถานที่น่าสนใจ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ อำเภอเมืองราชบุรี เป็นวัดเก่าแก่มีพระปรางค์สร้างไว้ตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจเข้ามาปกครองสุวรรณภูมิมีลักษณะจำลองแบบพระธาตุนครวัด ชาวบ้านนิยมเรียกวัดหน้าพระธาตุ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี ตั้งอยู่ที่ถนนวรเดช ริมแม่น้ำแม่กลอง ตัวอาคารเคยเป็นที่ทำการศาลากลางจัวหวัดมาก่อน และได้เปลี่ยนเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ.๒๕๓๑ ภายในจัดแสดงโบราณวัตถุที่พบในราชบุรีตั้งแต่สมัยก่อนประวัตถิศาสตร์ โบราณวัตถุจากเมืองโบราณบ้านคูบัว วัฒนธรรมของกลุ่มชนต่าง ๆ เช่น ลาวโซ่ง กระเหรี่ยง ไทยวน และการผลิตโอ่งราชบุรี เป็นต้น เปิดให้เข้าชมทุวัน เว้นวันจันทร์และวันอังคาร ตั้งแต่เวลา ๙.๐๐-๑๖.๐๐ น. เมืองโบราณที่บ้านคูบัว อยู่ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศใต้ ๕ กิโลเมตร เป็นเมืองในสมัยทวารวดี ทางกรมศิลปากรได้ขุดค้นและศึกษาเรื่องเมืองโบราณที่คูบัว ได้พบหลักฐานทางโบราณคดีต่าง ๆ มากมาย เช่น เศียรพระพุทธรูปสมัยโบราณต่าง ๆ ซึ่งหลักฐานต่าง ๆ เหล่านี้ ได้ตั้งแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติและมีบางส่วนเก็บรักษาไว้ที่วัดโขลง ตำบลคูบัว อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี จากการศึกษาและค้นคว้าเมืองโบราณที่คูบัวนี้ทำให้ทราบว่าได้รับอิทธิพลศิลปรรมจากช่างสมัยราชวงศ์คุปตะประเทศอินเดีย ศูนย์หัตถกรรมผ้าจก ตั้งอยู่ที่วัดคูบัว ตำบลคูบัว อำเภอเมือง ซึ่งเป็นชุมชนของชาวไทยวน ผ้าจกไทยวนมีลักษณะเหมือนกับผ้าซิ่นตีนจกของทางภาคเหนือ มีลวดลายสวยงาม และมักทอด้วยฝ้ายสีเข้ม เขาวัง เป็นภูเขาลูกย่อม สูงประมาณ ๔๔ เมตร อยู่ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๒ กม. มีทางรถยนต์ถึงยอดเขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างพระราชวังบนเขานี้ แต่ทรงเสด็จมาประทับเพียงครั้งเดียว เมื่อ พ.ศ.๒๔๒๐ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๗ โปรดเกล้าอุทิศให้เป็นธรณีสงฆ์ ผู้มีศรัทธาได้ซ่อมแซมดัดแปลงตำหนักต่าง ๆ เป็นโบสถ์และกุฎิสงฆ์ ต่อมาได้ยกขึ้นเป็นวัดเรียกว่าวัดเขาวัง เขาแก่นจันทร์ อยู่ในเขตอำเภอเมืองสูงประมาณ ๑๔๑ เมตร มีถนนตัดขึ้นถึงยอดเขา บนยอดเขามีวิหารประดิษฐานพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุทิศ พระพุทธฉายถ้ำฤาษีเขางู เป็นที่พระพุทธรูปรูปสลักในหินปางปฐมเทศนา ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่เก่าแก่ที่สุดในจำนวน ๔ องค์ ที่สร้างในสมัยทวารวดี อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ ๗ กิโลเมตร ตามเส้นทางสายราชยุรี-สวนผึ้ง (หมายเลย ๓๐๘๗) ถ้ำเขาบิน อยู่ห่างจากตัวเมืองประมาณ ๒๒ กิโลเมตร จะเห็นสำนักงานสวนป่าเขาบินตั้งอยู่ซ้ายเมือ จากปากทางจะมีถนนราดยางเข้าสู่บริเวณถ้ำอีก ๑.๗ กิโลเมตร ถ้ำนี้อยู่บนเทือกเขาบิน ซั่งมีความสูงประมาณ ๒๐๐ เมตร ภายในภ้ำมีหินงอกหินย้อยเป็นรูปคล้ายนกอินทรีกำลังกระพือปีก จึงเได้ชื่อว่า "ถ้ำเขาบิน" สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลาง ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาประทับช้าง เขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาบิน ท้องที่อำเภอเมือง และอำเภอจอมบึง อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ ๒๐ กิโลเมตร ในเส้นทางสายราชบุรี-จอมบึง-ผาปกค้างคาว สภาพโดยทั่วไปเป็นป่าไม้ร่มรื่นตกแต่งไว้อย่างสวยงาม เหมาะเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ ถ้ำจอมพล อยู่ที่อำเภอจอมบึง ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตก ประมาณ ๓๐ กิโลเมตร ถ้ำจอมพลเดิมมีชื่อว่า ถ้ำมุจลิทร์อยู่ในเขากลางเมือ ซึ่งมีความสูง ๑๙๑ เมตร เมื่อปี พศ.ศ๒๔๓๘ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ได้เสด็จประพาส และทรงโปรดปรานความงามของถ้ำนี้มาก จึงพระราชทานชื่อให้ใหม่ว่า ถ้ำจอมพล ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยที่สวยงามมาก และเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ขนาดกลาง บริเวณหน้าถ้ำจอมพลเป็นสวนรุกขชาติ ถ้ำจอมพลเป็นสวนพันธุ์ไม้ที่เหมาะสม สำหรับเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจด้วย วนอุทยานเฉลิมพระชนมพรรษา อยู่บริเวณเทือกเขาจอมพล มีเนื้อที่ร้อยกว่าไร่ ใช้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจและเป็นที่พักค้างแรมคืนสำหรับนักท่องเที่ยว โป่งยุบ จากถ้ำจอมพลมุ่งสู่เขตอำเภอสวนผึ้งอีก ๒๙ กิโลเมตร จะมีทางเลี้ยวซ้ายสู่ตำบลท่าเคย ซั่งจะมีแผ่นดินยุบทำให้เกิดลักษณะหน้าผาสูงชัน หรือเป็นเาดินคล้ายกับแพะเมืองผีที่จังหวัดแพร่ มีอาณาบริเวณกว่า ๑๐ ไร่ ธารน้ำร้อน อยู่ที่บ่อคลึง อำเภอสวนผึ้งเป็นธารน้ำร้อนที่มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาตะนาวศรี ซึ่งจะมีน้ำไหลอยู่ตลอดปี อุณหภูมิของน้ำจะอยู่ระหว่าง ๑๒๐-๑๓๖ องศาพาเรนไฮท์ เขาช่องพราน อยู่ที่ตำบลเตาปูน อำเภอโพธาราม มีถ้ำที่สวยงาม คือถ้ำพระนอนภายในถ้ำมีพระพุทธรูปมากกว่าร้อยองค์ ที่สำคัญคือพระพุทธรูปปางไสยาสน์องค์ใหญ่ มีความยาวถึง ๙ เมตรเศษ สูง ๑ เมตรเศษ และยังมีถ้ำค้างคาวซึ่งมีค้างคาวอาศัยอยู่เป็นจำนวนมากกว่า ๒ ล้านตัว วัดขนอน อยู่ห่างจากตัวอำเภอโพธาราม ๑๐ กิโลเมตร เป็นที่เก็บรักษาหนังใหญ่กว่า ๓๐๐ ตัว ซึ่งเป็นมหรสพไทยที่เก่าแก่และหาดูได้ยาก จิตรกรรมฝาผนังที่วัดคงคาราม ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองตาคต อำเภอโพธารามอยู่ห่างจากจังหวัด ๒๒ กิโลเมตร เป็นวัดของพวกมอญ อายุประมาณ ๒๐๐ กว่าปี เดิมชื่อวัดกลางหรือเกี้ยโต้ แล้วพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานามให้ใหม่ว่าวัดคงคาราม ความวิจิตรภายในอุโบสถเป็นสิ่งที่น่าสนใจและน่าศึกษามาก สระน้ำโกสินารายณ์ เป็นสระน้ำโบราณอยู่ใกล้ที่ว่าการอำเภอบ้านโป่ง จากหลักฐานการค้นคว้าทางโบราณคดีแสดงว่าเคยเป็นเมืองโบราณแต่สมัยเก่าซึ่งได้ขุดพบพระกรของพระโพธิสัตว์โลเกศวรทำด้วยหินทรายแดง ๕ พระกร กับพระบาทพระพระโพธิสัตว์คู่หนึ่ง ซึ่งปัจจุบันนี้ได้นำมาไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิพิภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านม่วง อำเภอบ้านโป่ง เป็นแหลงศึกษาค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา วิถีชีวิต วัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่น จัดแสดงโบราณศิลปวัตถุ คัมภีร์ ใบลาน และเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ ที่แสดงถึงมรดกทางภูมิปัญญาของท้องถิ่น เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๙.๐๐-๑๖.๐๐ น. ตลาดน้ำดำเนินสะดวก หรือในอีกชื่อหนึ่งที่ชาวบ้านเรียกกันว่า ตลาดน้ำคลองลัดพลี ตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอดำเนินสะดวกไปประมาณ ๔๐๐ เมตร สาารถเช่าเรือได้ที่ท่าพจวรรณ หรือที่ท่าเรือเสรีเคมีเกษตร เพื่อชมตลาดน้ำ การติดตลาดจะเริ่งตั้งแต่เวลา ๐๖.๐๐-๑๑.๐๐ น.