ปัตตานีเป็นเมืองที่มีชื่อมาแต่โบราณในฐานะที่เป็นเมืองที่มีผู้หญิงเป็นเจ้าเมือง หล่อปืนใหญ่ที่สุดคือ ปืนใหญ่นางพญาตานี มีมัสยิดกลางสวยงามที่สุดในภาคใต้ ซึ่งเป็นศูนย์รวมของชาวไทยมุสลิม มีวัดช้างให้ที่จำพรรษาของหลวงพ่อทวด เป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ปัตตานีอยู่ห่างจากกรุงเทพ ฯ ๑,๐๕๕ กิโลเมตร ตั้งอยู่ติดกับอ่าวไทยยมีเนื้อที่ ๒,๑๐๙ ตารางกิโลเมตรเป็นอันดับที่ ๑๓ ของภาคใต้ แบ่งการปกครองออกเป็น ๑๑ อำเภอ ๑ กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมือง โคกโพธิ์ มายยอ หนองจิก ปะนาเระ สายบุรี ยะรัง ยะหริ่ง ทุ่งยางแดง ไม้แก่น กะพ้อ และกิ่งอำเภอแม่ลาน พื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบต่ำ เหมาะแก่การเพาะปลูกมีอาณาเขตทิศเหนือจดสงขลา ทิศใต้จดนราธิวาส ทิศตะวันออกจดทะเลอ่าวไทย ทิศตะวันตกจดยะลา สถานที่น่าสนใจ มัสยิดกลางจังหวัดปัตตานี เป็นมัสยิดที่สวงามและใหญ่ที่สุดในประเทศไทย สร้างขึ้นในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ และได้ทำพิธีเปิดเมื่อพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐๖ ตั้งอยู่บริเวณตัวเมือองปัตตานีริมถนนสายปัตตานี-ยะลา หรือจากถนนพิพิธแล้วเลี้ยวขวาไปตามถนนอันเป็นเส้นทางไปยะลา ประมาณ ๕๐๐ เมตร จะเห็นมัสยิดกลางตั้งตระหง่านริมถนนอย่างสง่างามมัสยิดกลางแห่งนี้ใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีละหมาดในวันสำคัญทางศาสนาของชาวไทยมุสลิมเปิดให้เข้าชมทุกวันระหว่างเวลา ๐๙.๐๐-๑๕.๓๐ น. ยกเว้นวันศุกร์ซึ่งเป็นวันละหมาดประจำสัปดาห์ มัสยิดกรือเซะและศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ตั้งอยู่ที่ตำบลกรือเซะ ออำเภอเมือง ตามทางหลวงหมายเลข ๔๒ (ปัตตานี-นราธิวาส) ห่างจากตัวเมือง ๗ กิโลเมตร มัสยิดกรือเซะ เป็นโบราณสถานเก่าแก่ สร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. ๒๑๒๑-๒๑๓๖ สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช แต่สร้างไม่เร็จ เพราะเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวสาปแช่งไว้ ด้านหน้าของมัสยิดเป็นสุสานและศาสเจ้าแม่ลิมกอเหนี่ยว ซึ่งเป็นที่เคารพนับบถือของชาวปัตตานี ศาลเจ้าเล่งจู่เกี้ยง ศาลเจ้าแห่งนี้เป็นที่ประดิษฐานรูปแกะสลักเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ซึ่งแกะสลักจากไม้ต้นมะม่วงหิมพานต์ ตั้งอยู่ที่ถนนอาเนาะรู ในตัวเมืองปัตตานี ทุก ๆ ปีในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ หลังจากเทศกาลตรุษจีน ๑๕ วัน จะมีพิธีสมโภชและแห่เจ้าแม่ลิ่มกอเหนี่ยวไปทั่วเมือง มีพิธีลุยน้ำและลุยไฟ เป็นงานประเพณีที่ยิ่งใหญ่งานหนึ่งของภาคใต้ เจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวนี้เป็นที่เคารพนับถือของชาวปัตตานีและจังหวัดใกล้เคียงเป็นอันมาก สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ ตั้งอยู่ที่ตำบลรูสมิแล อำเภอเมืองปัตตานี ห่างจากตัวเมืองประมาณ ๑ กิโลเมตร เป็นสวนสาธารณะที่จัดสร้างขึ้นบริวเณริมทะเลปากแม่น้ำปัตตานีฝั่งซ้ายไปจนจดเขตมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มีเนื้อที่ประมาณ ๑๕๕ ไร่ เป็นสวนป่าชายเลนตกแต่งด้วยไม้ดอก ไม้ประดับ มีทิวทัศน์สวยงามร่มรื่น ปากน้ำปัตตานี ระยะทางห่างจากตัวเมือง ๓ กิโลเมตรเศษ เป็นหมู่บ้านชาวประมงใหญ่ มีทิวมะพร้าวนับพันเหมือนที่หมู่บ้านชาวประมง หาดบางนรา จังหวัดนราธิวาส เหมาะแก่การพักผ่อนในยามเย็นเป็นอย่างยยิ่ง บริเวณพื้นที่อันกว้างขวางนี่เองเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วัดช้างให้ หรือวัดช้างให้ราชบูรณาราม อยู่ตำบลป่าไร่ อำเภอโคกโพธิ์ ริมทางรถไฟสายหาดใหญ่-สุไหงโก-ลก ระหว่างสถานีท่าประดู่กับสถานีป่าไร่ ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ ๒๗ กิโลเมตร สร้างขึ้นมากว่า ๓๐๐ ปี แต่ไม่ทราบแน่ชัดว่าผู้ใดเป็นผู้สร้าง ชาวบ้านได้ไปทูลนิมนต์สมเด็จหลวงปู่ทวดเหยียบน้ำทะเลจืดมาจากเมืองไทรบุรี เรียกว่า "ท่านลังกา" พระเครื่องสมเด็จหลวงปู่ทวดวัดช้างให้มีความศักดิ์สิทธิ์ และเป็นที่เชื่อถือของนักเล่นพระมาก ความสง่างามและสีสันอันวิจิตรของสถูปเจดีย์และสถูปบรรจุอัฐิหลวงปู่ทวดวัดช้างให้ก็เป็นสิ่งชวนเชิญนักท่องเที่ยวให้ไปเยือนเมืองปัตตานีอยยู่เสมอ วัดช้างให้เปิดให้เข้าชมทุกวัน ระหว่างเวลา ๐๘.๐๐-๑๗.๐๐ น. งานประจำปีในการสรงน้ำอัฐิหลวงปู่ทวดวัดช้างให้คือแรม ๑ ค่ำเดือน ๕ อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว อยู่ที่ตำบลทรายขาว อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ ๓๘ กิโลเมตร ตามถนนสายโคกโพธิ์-นาประดู่ แล้วเลี้ยวขวาเข้าไปตามทางหลวงจังหวัดสาย ๔๐๗๒ อีก ๗ กิโลเมตร อุทยาน ฯ นี้มีเนื้อทที่ ๑,๘๗๕ ไร่ เป็นสถานที่สวยงามแห่งหนึ่งของภาคใต้ประชาชนในจังหวัดปัตตานี และจังหวัดใกล้เคียงนิยมไปพักผ่อนหย่อนใจกันมาก อยู่ในความดูแลขอกรมป่าไม้ พลับพลาที่ประทับของรัชกาลที่ ๗ เป็นศาลาทรงไทย สร้างขึ้นเป็นที่ประทับเมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ จะเสด็จทอดพระเนตรสุริยุปราคา เมื่อ ค.ศ. ๒๔๗๒ ตั้งอยู่บริเวณที่ว่าการอำเภอโคกโพธิ์ปัจจุบันที่ประทับได้รับการบูรณะซ่อมแซมให้คงสภาพเดิม หมู่บ้านปะเสยะวอ ตั้งอยยู่บนเส้นทางปานาเระ-สายบุรี เป็นหมู่บ้านทที่มีชื่อเสียงในการต่อเรือกอและซึ่งเป็นเรือประมงที่มีหัวท้ายแหลมและมีลวดลายสีสันงดงาม ชายหาด บริเวณอำเภอที่มีอาณาเขตติดต่อกับทะเลอ่าวไทย จะมีชายหาดซึ่งเป็นที่พักผ่อนของคนในท้องถิ่น เช่น หาดตะโละกาโปร์ หาดแหลมตาซี ในอำเภอยะหริ่ง หาดชลาลัย หาดมะรวด หาดราชรักษ์ หาดแฆแฆ ที่อำเภอปานาเระ และหาดวาสุกรีหรือหาดปาตาติมอ ที่อำเภอสายบุรี งานประเพณี งานฉลองเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว ในกลางเดือน ๓ ของทุกปี ชาวปัตตานีจะมีพิธีแห่รูปแกะสลักไม้ของเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว บริเวณลานหน้าศาลเจ้าเล่งจู่เกี้ยง หลังจากนั้นจะมีการลุยไฟและแสดงอภินิหารต่าง ๆ เพื่อพิสูจน์ความศักดิ์สิทธิ์ของเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว โดยผู้เข้าร่วมพิธีจะต้องถือศีลกินเจอย่างน้อย ๗ วันก่อนทำพิธี ในงานนี้จะมีชาวปัตตานี และชาวจังหวัดใกล้เคียงมาร่วมพิธีกันอย่างมากมาย มีการเซ่นไหว้และเฉลิมฉลองกันเป็นที่สนุกสนาน