ลพบุรีหรือเมืองละโว้ในดีตเป็นเมืองโบราณสำคัญมาแต่สมัยทวารวดี อยู่ห่างกรุงเทพฯ ๑๕๓ กิโลเมตร เนื้อที่ทั้งหมด ๖,๑๙๙ ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอกับ ๒ กิ่งอำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองลพบุรี อำเภอโคกสำโรง อำเภอบ้านหมี่ อำเภอชัยบาล อำเภอท่าวุ้ง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอท่าหลวงอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ กิ่งอำเภอลำสนธิ และกิ่งอำเภอหนองม่วง สถานที่น่าสนใจ อนุสาวรีย์สมเด็จพระนารายณ์มหาราชก่อนเข้าสู่ตัวเมืองลพบุรีโดยทางรถยนต์ จะานวงเวียนเทพสตรี กลางวงเวียนีอนุสาวรีย์สมเด็จพระนารายณ์มมหาราช เป็นรูปปั้นยืนินพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก พระนารายณ์ราชนิเวศน์ ประกอบด้วยพระที่นั่งและตึกต่าง ๆ ซึ่งสร้างในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้แก่ พระที่นั่งดุสิตสวรรค์ธัญญมหาปราสาท พระที่นั่งจันทรพิศาล พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ ตึกซึ่งใช้เป็นที่เลี้ยงต้อนรับทูตชาวต่างประเทศ ตึกพระเจ้าเหาสิบสองท้องพระคลัง โรงข้างหลวง และถังเก็บน้ำ พระที่นังและตึกซึ่งสร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้แก่หมู่พระที่นั่งพิมานมงกุฎ อันประกอบด้วยพระที่นั่งอักษรศาสกราคม และพระที่นั่งวิสุทธิวินิจฉัยนอกจากนี้ยังมีหมู่ตึกพระประเทียบและทับหรือที่พักของทหารรักษาการณ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ ตั้งอยู่ในพระนารายณ์ราชนิเวศน์ นับเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติลำดับที่ ๓ ที่ตั้งขึ้นในประเทศไทย แบ่งได้เป็น ๔ อาคาร คือ หมมู่พระที่นั่งพิมานมงกุฎ จัดแสดงศิลปะโบราณวัตถุสัยก่อนประวัติศาสตร์ อายุประมาณ ๒,๗๐๐ ปี เช่น ขวานหิน ขวานสัมฤทธิ์ จารึกโบราณต่าง ๆ อาคารพระที่นั่งันทรพิศาล แสดงโบราณวัตถุที่ทำด้วยหินขนาดใหญ่ และพระพุทธรูปต่าง ๆ อาคารพิพิธภัณฑ์ชาวนา แสดงเครื่องมือเครื่องใช้ของชาวนา อาคารพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ แสดงหนังใหญ่เรื่องรามเกียรติ์ ซึ่งได้มาจากวัดตะเคียน ตำบลท้ายตลาดอำเภอเมือง ลพบุรี พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ เปิดให้เข้าชมทุกวันยกเว้นวันจันทร์ วันอังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ค่าเข้าชมชาวไทย ๕ บาท ชาวต่างประเทศ ๑๐ บาท ศาลพระกาฬ เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองลพบุรี ตั้งอยู่ริมทางรถไฟด้านทิศตะวันออก เป็นเทวสถานเก่าแก่ครั้งของครองเมืองลพบุรี ภายในศาลเป็นที่ประดิษฐานพระนารายณ์ยืน ทำด้วยศิลา ๒ องค์ นอกจากนี้ที่ศาลพระกาฬยังมีจุดที่น่าสนใจสำหรับนักท่องเที่ยวอีกอย่างหนึ่งคือฝูงลิง ซึ่งมีอยู่มากกว่าหนึ่งร้อยตัว พระหรางค์สามยอด เป็นสัญลักษณ์ของเมืองลพบุรี ตั้งอยู่บนเนินดินใกล้กับศาลพระกาฬ ที่ตำบลท่าหิน อำเภอเมือง เป็นปรางค์สามยอดเรียงต่อกัน ๓ องค์ เป็นศิลปะเขมรแบบบายน มีอายุราวมพุทธศตวรรษที่ ๑๘ สร้างด้วยศิลาแลงหินทราย วัดพระศรีมหาธาตุ เป็นวัดเก่าแก่และมีชื่อเสียงที่สุดของลพบุรี อยู่ถัดไปทางทิศตะวันออกของพระปรางค์สามยอด วัดนี้มีมาตั้งแต่สมัยขอมีอำนาจปกครองลพบุรีอยู่แต่ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์สืบต่อมาหลายยุคหลายสมัย ศิลปกรรมที่ปรากฎเหลืออยู่จึงแตกต่างกันมาก เช่น ศาลาเปลื้องเครื่องวิหาร เทวสถานหรือปรางค์แขก ตั้งอยู่ใจกลางเมืองถนนสุรศักดิ์ตัดกับถนนวิชาเยนทร์เปป็นปรางค์ก่อด้วยอิฐมีสามองค์ไม่มีเฉลียงเชื่อมต่อกัน เหมมือนปรางค์สามยอด มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕ ลักษณะคล้ายกับปรางค์ศิลปะเขมรแบบพะโคเป็นปรางค์แบบเก่า ซึ่งมีประตูศิลาเข้ากรอบเลียนแบบเครื่องไม้ บ้านหลวงรับราชทูตหรือบ้านวิชาเยนทร์ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพระนารายณ์ราชนิเวศน์บนถนนวิชาเยนทร์ห่างจากปรางค์แขก ประาณ ๓๐๐ เมตร สร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สถานที่นี้เคยเป็นที่พำนักของเจ้าพระยาวิชาเยนทร์ และอคราวทูตจากฝรั่งเศสชุดแรกเข้ามาก็ได้พำนักอยู่ ณ สถานที่นี้จึงได้ชื่อว่าบ้านหลวงรับราชทูต อีกชื่อหนึ่ง พระที่นั่งเย็น เป็นพระที่นั่งที่ประทับอีกแห่งหนึ่งของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีความสำคัญในฐานะที่ทรงใช้เป็นสถานที่สำรวจจันทรุปราคา เมื่อวันที่ ๑๑ ธันวาคม ๒๒๒๘ ร่วมกับบาทหลวงเจซูอิกแห่งประเทศฝรั่งเศส ซึ่งส่งมาเจริญราชไมตรีในขณะนั้น วัดยาง ณ รังสี ตั้งอยู่ที่ตำบลตะลุง อำเภอเมือง ห่างจากตัวเอง ๘ กิโลเมตร ในวัดีต้นยางยักษ์ขนาด ๑๓ คนโอบอายุกว่า ๔๐๐ ปี และพิพิธภัณฑ์เรือพื้นบ้าน ซึ่งรวบรวมเรือต่าง ๆ ไว้ให้ชมมากมาย วัดสิริจันทรนิมิตวรวิหาร (วัดเขาพระงาม) ตั้งอยู่ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศเหนือ ๑๒ กิโลเมตร มีพระพุทธรูปใหญ่บนไหล่เขา และมีการขายพลอยสีต่าง ๆ ที่เจียระไนจากหินควอทซ์ซึ่งขุดได้จากบริเวณเขาพระงาม เรียกว่า "เพชรพระงาม" หมู่บ้านทำดินสอพอง อยู่ที่บ้านหินสองก้อน อำเภอเมือง มีการทำดินสอพองแผ่นขนาดใหญ่ ซึ่งจะมีผู้มาซื้อเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการทำแป้ง เครื่องสำอาง ยาสีฟัน ธูป และใช้ตกแต่งผิวเครื่องเรือน ทุ่งทานตะวัน ตั้งอยู่ใกล้วัดมณีศรีโสภณ ตำบลปากช่องสาริกา อำเภอพัฒนานิคเกษตรกรแถบนี้ปลูกต้นทางตะวัน ซึ่งจะออกดอกบานสะพรั่งเต็มท้องทุ่งราวเดือนตุลาคม-มกราค หมู่บ้านทอผ้ามัดหมี่ ตั้งอยู่ที่บ้านกล้วย อำเภอบ้านหมี่ เป็นชุมชนของชาวไทยพวน ผ้ามัดหมี่ของบ้านกล้วยทอด้วยฝ้าย มีลวดลายละเอียดสวยงาม วัดเขาวงกต ตั้งอยู่เชิงเขาสนามแจงห่างจากตัวอำเภอบ้านหมี่ประมาณ ๔ กิโลเมตร มีเนื้อที่ ๓๐ ไร่ สถานที่น่าชมของวัดนี้ คือ ถ้ำค้างคาว ซึ่งอยู่บนไหล่เขาด้านเหนือพระอุโบสถเป็นถ้ำค้างคาวที่ใหญ่ที่สุดในลพบุรี ภายในถ้ำค้างคาวจำนวนล้าน ๆ ตัว เขาวงพระจันทร์ ตั้งอยู่ในเขตตำบลหัวยโป่ง อำเภอโคกสำโรง ห่างจากตัวเมืองประมาณ ๒๘ กิโลเมตร ตามเส้นทางถนนพหลโยธิน ตรงหลักกิโลเมตรที่ ๑๗๘ มีทางแยกเลี้ยวขวาอีก ๕ กิโลเมตร จะถึงเขาวงพระจันทร์ยอดเขาวงพระจันทร์สูงจากระดับน้ำทะเลประาณ ๖๕๐ เมตร บันไดขึ้นถึงยอดเขา ๓,๐๖๗ ชั้น สวนรุกขชาติ น้ำตกวังก้านเหลือง ตั้งอยู่หมู่ที่ ๔ ตำบลท่าดินดำ อำเภอชัยบาดาล เป็นน้ำตกขนาดไม่หใญ่นักแต่น้ำไหลแรงตลอดปี มีความสวยงามไม่แพ้น้ำตกแห่งอื่น ๆ น้ำตกวังก้านเหลืองนี้แปลกกว่าน้ำตกอื่น ๆ คือ แทนที่ต้นน้ำจะอยู่บนภูเขาสูงกลับปรากฎว่าต้นน้ำของน้ำตกนี้เป็นตาน้ำขนาดใหญ่ผุดขึ้นาจากใต้ดินธารน้ำตกจะไหลเลาะมาตามที่ลาดตกปะทะหินผาเป็นชั้น ๆ นับได้ไม่ต่ำกว่าสิบชั้นแล้วไหลลงไปบรรจบกับแม่น้ำป่าสัก บริเวณน้ำตกมีต้นไม้ร่มรื่น นับได้ว่าเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดลพบุรี