" เมืองฟ้าแดดสูงยาง โปงลางเลิศล้ำ วัฒนธรรมภูไท ผ้าไหมแพรวา "
กาฬสินธุ์ เป็นจังหวัดเล็กๆ ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในอดีตเคยถูกยุบเป็น อำเภอมาแล้วครั้งหนึ่ง ต่อมาได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัดอีกจนถึงปัจจุบัน มีโบราณสถานเก่าแก่ของเมือง ฟ้าแดดสูงยาง เคยเป็นเมืองของละว้า และขอม มาแต่โบราณ กาฬสินธุ์อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ๕๑๙ กิโลเมตร มีพื้นที่ ๖,๙๔๖ ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น ๑๔ อำเภอ คือ อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ อำเภอมลาไสย อำเภอกุฉินารายน์ อำเภอท่าคันโท อำเภอเขาวง อำเภอคำม่วง อำเภอห้วยเม็ก อำเภอหนองกุงศรี อำเภอนามน อำเภอห้วยผึ้ง อำเภอยางตลาด อำเภอสหัสขันธ์ อำเภอสมเด็จ และอำเภอร่องาคำ สถานที่น่าสนใจ อนุสาวรีย์พระยาชัยสุนทร (ท้าวโสมพะมิตร) ตั้งอยู่หน้าที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นอนุสาวรีย์หล่อด้วยสัมฤทธิ์เท่าตัวจริง ชาวกาฬสินธุ์ร่วมกันก่อสร้างขึ้น เพื่อเป็นการแสดงกตเวทิตาคุณต่อผู้ให้กำเนิดเมืองกาฬสินธุ์ วัดกลาง อยู่ที่อำเภอเมือง เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปองค์ดำ หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ หน้าตักกว้าง ๒๐ นิ้ว มีพระพุทธลักษณะงดงาม สร้างในสมัยพระเจ้าคูนาข้าม พระชัยสุนทร (กิ่ง) ได้นำมาเป็นพระพุทธรูปศรีเมือง เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ ถ้าหากปีใด ฝนแล้ง ชาวเมืองจะอัญเชิญพระพุทธรูปออกแห่ขอฝนเสมอที่พระแท่นมีรอยจารึกเป็นอักษาไทยโบราณ นอกจากพระพุทธรูปองค์ดำแล้ว วัดกลางยังมีพระพุทธบาทจำลองขนาดกว้าง ๑ ศอก ยาว ๔ ศอก ทำด้วยศิลาแลง สันนิษฐานว่า สร้างในสมัยละว้าปกครอง เดิมอยู่ริมลำปาว ใกล้แก่งสำโรง ได้มีการสมโภชทุกปี แต่ต่อมาตลิ่งลำปาวพังเข้ามาทุกปี ชาวเมืองเกรงจะถูกน้ำเซาะทำลาย จึงได้อัญเชิญมาไว้ในพระอุโบสถร่วมกับพระพุทธรูปองค์ดำ วัดศรีบุญเรือง (วัดเหนือ) เป็นวัดเก่าแก่ ในเขตเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์แห่งหนึ่ง ซึ่งมีเสมาจำหลักเมืองฟ้าแดดสูงยาง จำนวนหนึ่งเก็บรักษาไว้โดยปักไว้รอบพระอุโบสถ ศูนย์รวมจำหน่ายผลิตภัณฑ์จังหวัดกาฬสินธุ์ ตั้งอยู่แยกหนองแซง (อยู่ใกล้กับโรงเรียนเมืองกาฬสินธุ์) ถนนประดิษฐ์ อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ เป็นศูนย์จำหน่ายสินค้าหัตถกรรมพื้นเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์ มีสินค้าให้เลือกหลายชนิดเหมาะที่จะนำเป็นของฝาก ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว อยู่ภายในโรงพยาบาลธีรวัฒน์ เป็นแหล่งให้ข้อมูลและความรู้แก่ผู้ที่สนใจด้านศิลปวัฒนธรรม พื้นบ้านของจังหวัดกาฬสินธุ์ พร้อมทั้งแสดงถึงชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในท้องถิ่นและในภาคอีสาน พร้อมทั้งจัดจำหน่ายสินค้าพื้นเมืองของกาฬสินธุ์ ซึ่งคัดเลือกมาแล้วทั้งคุณภาพและลวดลาย เช่นผ้าแพรวา , กะเตาะหรือเครื่องดนตรีพื้นเมืองอีสาน สำหรับผู้ที่จะเข้าชมเป็นหมู่คณะ และต้องการผู้บรรยายกรุณาติดต่อล่วงหน้า ได้ที่ผู้อำนวยการโรงพยาบาลธีรวัฒน์ เลขที่ ๒๖๙/๓ ถนน ชนะพล อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์ ๔๖๐๐๐ โทร. (๐๓๔)๘๑๑๗๕๗ พระพุทธสถานภูปอ ตั้งอยู่ตำบลภูปอ อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ ไปทางทิศเหนือประมาณ ๒๘ กิโลเมตร ตามเส้นทางหมายเลข ๒๓๑๙ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปโบราณปางไสยาสน์ ฝีมือช่างจากสมัยทวาราวดี จำหลักบนหน้าผา ๒ องค์ เป็นที่เคารพบูชาของชาวจังหวัดกาฬสินธุ์ และใกล้เคียง องค์แรกประดิษฐานอยู่บนเชิงเขาทางขึ้น องค์ที่ ๒ ประดิษฐานอยู่บนภูปอ นอกจากนั้นภูปอ ยังเป็นสถานที่มีทิวทัศน์ตามธรรมชาติที่สวยงาม และมีการจัดงานสมโภชน์พระพุทธไสยาสน์ขึ้นประมาณเดือนเมษายน ของทุกปี เมืองฟ้าแดดยางสูง หรือฟ้าแดดสงยาง บางแห่งเรียกเมืองเสมา เนื่องจากมีผังเมืองรูปร่างคล้ายใบเสมา ตั้งอยู่ที่หมู่บ้านเสมา ต.หนองแปน ห่างจากตัวจังหวัดกาฬสินธุ์ไปทางจังหวัดร้อยเอ็ดประมาณ ๑๓ กม. เป็นเมืองโบราณตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์และเจริญรุ่งเรืองมากในสมัยทวาราวดี (ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๕) ตามที่ปรากฏหลักฐานเช่น เสมาหินทรายจำหลักภาพพุทธประวัติและมหานิบาตรชาดกจำนวนมาก บางส่วนนำไปเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่น บางส่วนเก็บรักษาไว้ที่วัดโพธิ์ชัยเสมาราม บางส่วนยังคงตั้งอยู่ในตำแหน่งเดิม นอกจากนี้ยังมีซากศาสนาสถานอีกหลายแห่งเช่นที่โนนวัดสูง โนนฟ้าหยาด โนนฟ้าแดดและพระธาตุยาคู พระธาตุยาคู ตั้งอยู่ในเขตเมืองฟ้าแดดสูงยางใกล้กับวัดโพธิ์ชัยเสมาราม เดิมเรียก "ธาตุใหญ่" เป็นสถูปสมัยทวาราวดี ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในเขตเมืองฟ้าแดดสูงยาง ปรากฏร่องรอยของหลักฐานเมื่อแรกสร้างเป็นฐานสี่เหลี่ยมภายหลังถูกดัดแปลงรูปทรงเป็นเจดีย์แปดเหลี่ยมทับอยู่บนฐานเดิม โดยรอบองค์พระธาตุมีเสมาหินทรายปักอยู่ ๔ ทิศ แต่บางหลักถูกทำลายสูญหายไป และมีซากสถูปสี่เหลี่ยมเล็กๆ เรียงรายอยู่หลายองค์ เขื่อนลำปาว ห่างจากจังหวัดกาฬสินธุ์ประมาณ ๓๖ กิโลเมตร อยู่ที่อำเภอยางตลาดตามเส้นทางหมายเลข ๒๑๓ ทางหลวงสายกาฬสินธุ์-มหาสารคาม ตรงหลักกิโลเมตรที่ ๓๓-๓๔ แยกขวามือเข้าเขื่อนลำปาว ตามถนนราดยาง ๒๖ กิโลเมตร เป็นเขื่อนดินสูงจากท้องน้ำ ๓๓ เมตร สันเขื่อนยาว ๗.๘ กิโลเมตร กว้าง ๘ เมตร สร้างเสร็จเมื่อ ๒๕๑๑ เก็บน้ำได้ ๑,๔๓๐ ล้านลูกบาศก์เมตร สร้างขึ้นเพื่อ บรรเทาอุทกภัยและเพื่อการเกษตรโดยเฉพาะ นอกจากนั้นยังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลา มีสถานที่พักผ่อนหย่อนใจได้แก่ หาดดอกเกด ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นสวรรค์ชายหาดของคนอีสาน สถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าลำปาว อยู่บริเวณทิศตะวันออกของอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว มีเนื้อที่ ๑,๔๒๐ ไร่ เป็นสวนป่าธรรมชาติ หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย กรมป่าไม้ กรมชลประทาน กรมทางหลวง ได้ร่วมกันดำเนินการจัดตั้งอุทยานแห่งชาติสวนสัตว์เปิด ได้นำสัตว์ป่าชนิดต่างๆ มาปล่อยไว้ให้อยู่แบบธรรมชาติ ดั้งเดิม มี "วัวแดง" เป็นสัตว์ป่าที่เป็นเอกลักษณ์ของอุทยานฯ สภาพของป่าเป็นป่าเต็งรัง หรือ ป่าแดง มีสภาพค่อนข้างสมบูรณ์ วนอุทยานภูพระ ตั้งอยู่ในตำบลท่าคันโท อำเภอท่าคันโท จากตัวเมือง ตามเส้นทาง อ.เมือง-ยางลาด - ท่าคันโท อยู่ห่างจากตัวอำเภอท่าคันโท ไป ๔ กม. ภายในวนอุทยานฯ ประกอบด้วยสวนหินรูปร่างแปลกตาอยู่ท่ามกลางป่าเต็งรัง ครอบคลุมพื้นที่ ๖๕,๙๐๐ ไร่ พระพุทธไสยาสน์ภูค่าว อยู่ห่างจากตลาดสหัสขันธ์ ประมาณ ๖ กิโลเมตร บริเวณภูค่าวแต่เดิมเป็นสถานที่สำคัญทางศาสนา แห่งหนึ่ง ปัจจุบันเป็นวัดเล็กๆ ด้านหลังเป็นเพิงผาที่ประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ภูค่าว ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่แปลกจากพระนอนทั่วไป คือ แทนที่จะไสยาสน์ตะแคงขวา แต่กลับไสยาสน์ ตะแคงซ้าย พระนอนองค์นี้มีประวัติว่าสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. ๒๒๓๕ เป็นพระโมคคัลลานะ เป็นที่เคารพของชาวบ้านทั่วไป พุทธสถานภูสิงห์ อยู่บนยอดภูสิงห์ อ.สหัสขันธ์ ห่างจากตัวเมืองไปทางเหนือประมาณ ๓๒ กม. ตามทางหลวงหมายเลข ๒๓๑๙ เป็นสถานที่พักผ่อนที่ร่มรื่นล้อมรอบด้วยป่าธรรมชาติ ทั้งยังมองเห็นทิวทัศน์ของทุ่งนา หมู่บ้านและน้ำในเขื่อนลำปาวอีกด้วย พุทธสถานภูสิงห์เป็นที่ประดิษฐานพระพรหมภูมิปาโล ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง ๑๐.๕ เมตร มีพระวรกายสง่างาม กลุ่มทอผ้าแพรวา บ้านโพน อำเภอคำม่วง ห่างจากจังหวัดกาฬสินธุ์ ๗๐ กม. ผ้าแพรวาทอจากผ้าไหมด้วยลายมัดหมี่ละเอียด ลายเฉพาะตัวเป็นงานฝีมือทอผ้าของชาวผู้ไทต่อมาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงสนับสนุนจนเป็นที่แพร่หลาย