ชุมพร เมืองแรกของภาคใต้คือเมืองชุมพรเปรียบเสมือนหนึ่ง " ประตูบ้าน " ของภาคใต้ด้วยระยะทางที่ห่างจากกรุงเทพฯ ๔๖๓ กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด ๖,๐๐๙ ตารางกิโลเมตร ภูมิประเทศด้านทิศตะวันออกและทิศใต้เป็นที่ราบ มีสวนผลไม้และไร่นา แหล่งทรัพยากร ธรรมชาติ เช่น ป่าไม้ แร่ธาตุ อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทิศตะวันตกติดต่อกับประเทศพม่า และจังหวัดระนอง ทิศใต้ติดต่อกับจัวหวัดสุราษฎร์ธานี ทิศตะวันออกจดชายทะเลอ่าวไทย มีฝั่งทะเลยาว ๒๒๒ กิโลเมตรแบ่งการปกครองเป็น ๘ อำเภอ คือ อำเภอชุมพร หลังสวน สวี ท่าแชะ ปะทิว ละแม พะโต๊ะ และทุ่งตะโก สถานที่น่าสนใจ ปากน้ำชุมพร ( ปากแม่น้ำตะเภา ) ห่างจากตัวเมือง ๑๓ กิโลเมตร ไปตามทางหลวงหมายเลข ๔๐๐๑ เป็นหมู่บ้านชาวประมงใหญ่ ของชุมพร บ้านเรือนตั้งอยู่ริมปากอ่าว มีเรือให้เช่าไปเที่ยวเกาะต่างๆ ท่าเรือไปเกาะเต่า เกาะเต่า ( ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดสุราษฎร์ธานี ) สามารถเดินทางได้จากท่าเรือซึ่งตั้งอยู่ที่บริเวณสะพานท่ายาง ห่างจากตัวเมืองไปทางปากน้ำชุมพร ๗ กิโลเมตร มีเรือโดยสารออกจากท่ายางไปยังเกาะเต่าทุกวัน เวลา ๒๔.๐๐ น. ใช้เวลาเดินทาง ๖ ชั่งโมง รายละเอียดสามารถติดต่อได้ที่ท่าเรือท่าย่าง โทร.(๐๗๗) ๕๒๑๗๕๕ หาดภราดรภาพ ห่างจากตัวเมืองเป็นระยะทาง ๑๒ กิโลเมตร มีถนนเลียบชายหาด เป็นที่ตั้งของร้านอาหารทะเล หาดทรายรี อยู่บริเวณอ่าวชุมพร ใช้เส้นทางเดียวกับทางไปปากน้ำชุมพร แล้วแยกซ้ายเข้าทางหลวง ๔๐๙๘ ผ่านหาดภราดรภาพ และ หาดผาแดง รวมระยะทาง ห่างจากตัวเมือง ๒๐ กิโลเมตร เป็นหาดทรายยาวและมีทรายสีขาว สะอาดตา มีที่พักและร้านอาหารบริการริม หาด หาดนี้เป็นสถานอนุสรณ์ของพลเรือเอกพระบรมวงศ์เธอกรมหลวงชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ ผู้ทรงสถาปนากองทัพเรืออันทันสมัยให้กับ ประเทศไทย และเป็นที่เคราพของชาวชุมพร ณ ที่นี้มีสิ่งก่อสร้างที่เป็นอนุสรณ์ของพระองค์คือศาลเจ้าพ่อกรมหลวงชุมพรฯ ( ศาลเก่า ) และ เรือหลวงชุมพร ซึ่งเป็นเรือตอร์ปิโดขนาดใหญ่ ส่วนบนเนินเขาใกล้ๆ กันนั้นเป็นที่ตั้งของศาลเจ้าพ่อกรมหลวงชุมพรฯ ซึ่งสร้างขึ้นใหม่ ที่พัก บริเวณหาดทรายรี ได้แก่ บัานพักพรสวรรค์ โทร.(๐๗๗)๕๒๑๕๒๑-๖ และทรายรีลอดจ์ โทร.(๐๗๗)๕๐๒๐๒๓ อ่าวทุ่งมะขาม อยู่ห่างจากหาดทรายรีไปอีก ๖ กิโลเมตร ลักษณะอ่าวโค้งเป็นรูปครึ่งวงกลม ๒ วง โดยมีแหลมหิมคั่นอยู่ตรงกลาง บริเวณชายหาดเป็นทรายขาวนวลทอดตัวเป็นแนวยาวริมหาดหนาแน่นไปด้วยดงมะพร้าว หาดทุ่งวัวแล่น อยู่ในเขตอำเภอประทิวจากตัวเมืองมีถนนราดยางถึงหาดทุ่งวัวแล่นเป็นระยะทาง ๑๖ กิโลเมตร หาดทุ่งวัวแล่น เป็นหาดทรายที่สวยงามและขึ้นชื่อของจังหวัดชุมพร หาดทรายยาวและสะอาด เหมาะแก่การเล่นน้ำ มีสถานที่พักชื่อ ชมพรคาบาน่าโทร. (๐๗๗) ๕๐๑๙๙๐ มีเรือให้เช่าเที่ยวเกาะต่างๆ เช่น เกาะง่ามใหญ่ เกาะง่ามน้อย และพาไปดำดูปะการัง อ่าวพนังตัก จากตัวเมืองไปตามถนนไตรรัตน์ ผ่านเข้าตำบลนาชะอังประมาณ ๘ กิโลเมตร ถึงอ่าวกว้างขวางเต็มไปด้วยทิว มะพร้าวยังคงมีความงดงามตามธรรมชาติเหมาะที่จะใช้เป็นสถานที่พักผ่อนปลายอ่าวมีเนินเขาจากจุดนั้นจะสามารถมอง เห็นทิวทัศน์เบื้อง ล่างได้ อ่าวพนังตักเป็นแหล่ง หอย ปู ปลา ชุกชุมและเป็นบริเวณที่มีหาดทรายทอดยาวเหยียดสุดสายตา กรมประชาสงเคราะห์ได้สร้าง สถานะสงเคราะห์คนชราบ้านอู่ทองพนังตัก เพื่อให้สวัสดิการแก่ผู้สูงอายุ ณ บริเวณอ่าวแห่งนี้ หาดอรุโณทัย อยู่ในเขตอำเภอทุ่งตะโกจากตัวเมืองชุมพรใช้ทางหลวงหมายเลข ๔๑ ถึงหลักกิโลเมตรที่ ๔๔-๔๕ เลี้ยวซ้ายเข้า ปากน้ำตะโกประมาณ ๑๐ กิโลเมตร เป็นหาดทรายยาวประมาณ ๓ กิโลเมตร มีศาลกรมหลองชุมพรเขตอุดมศักดิ์เช่นเดียวกับที่หาดทรายรี ที่หาดทรายแห่งนี้มีร้านอาหาร และที่พักตากอากาศชื่อ ชุมพรซันนี่บีซ โทร.๒๘๑-๑๒๓๔,๒๘๑-๙๗๓๔ เกาะต่างๆ ชายฝั่งทะเลของชุมพรมีเกาะสวยๆ ให้เที่ยวชมหลายแห่งเช่น เกาะมัตโพน เป็นเกาะเล็กๆ อยู่ปากอ่าวชุมพร เกาะสาก เกาะทะลุ เกาะจระเข้ เกาะพร้าว หน้าหาดทรายรี เกาะเสม็ด เกาะมัตตรา เกาะแรด เกาะง่าม และเกาะรังนก ( เกาะรังกะจิว ) ซึ่งมี สัมปทานเก็บรังนก การขึ้นเกาะจึงต้องได้รับอนุญาตจากบริษทก่อน วนอุยานน้ำตกกะเปาะ อยู่ในเขตตำบลสลุย อำเภอท่าแซะห่างจากท่าแซะ ๑๓ กิโลเมตร ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ ๔๖๗-๔๖๘ ถนน เพชรเกษม มีเนื้อที่ประมาณ ๗,๐๐๐ ไร่ หรือจากสี่แยกปฐมพรไปตามถนนเพชรเกษมประมาณ ๓๐ กิโลเมตร อยู่ริมทางขวามือ เป็นน้ำตก เล็กๆ มีแองน้ำพอลงอาบเล่นได้ บริเวณน้ำตกเป็นป่าร่มรื่น มีพันธ์ไม้ต่างๆ ที่น่าสนใจเหมาะสำหรับเป็นที่ศึกษาธรรมชาติวิทยา นำตกเหวโหลม อยู่ในเขตอำเภอพะโต๊ะ ตามเส้นทางพะโต๊ะ-ราชกรูด ๑๖ กิโลเมตร แล้วแยกขวาอีก ๖ กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาด ใหญ่มีสองชั้น ช่วงเดือนพฤศจิกายนจนถึงกุมพาพันธ์ สามารถล่องแพจากบริเวณน้ำตกไปตามคลองบกไป ใช้เวลา ๒ ชั่วโมง นอกจากนี้ยังมีน้ำตกอื่นๆ ในเขตอำเภอหลังสวน ได้แก่ น้ำตกห้วยเหมือง ห่างจากอำเภอหลังสวนไป ๑๐ กิโลเมตร มีทางแยกเข้าน้ำตกอีก ๒๐ กิโลเมตร และน้ำตกทับช้าง ซึ่งแยกจากทางหลวงหมายเลข ๔๑ บริเวณป้อมตำรวจสามหม้าย อำเภอหลังสวนไปอีก ๒๕ กิโลเมตร ถ้ำเขาเงิน ห่างจากอำเภอหลังสวนประมาณ ๗ กิโลเมตร ภายในห้องมีลักษณะคล้ายห้องโถง มีปล้องทะลุด้านบน ผนังถ้ำมีพระ ปรมาภิไทยย่อ จ.ป.ร. หน้าถ้ำมีเจดีย์ ซึ่งรัชกาลที่ ๕ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเมื่อครั้งเสด็จประพาสหลังสวน บริเวณถ้ำจัดเป็นสวน สมเด็จพระศรีนครินทร์ชุมพร ถ้ำเขาเกรียบ ห่างจากอำเภอหลังสวน ๑๐ กิโลเมตร ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยสวยงามมาก นอกจากนี้ยังมีถ้ำที่น่าสนใจอื่นๆ อีก ในเขตอำเภอเมือง ได้แก่ ถ้ำสุวรรณ ถ้ำไกรลาส ถ้ำเขาขุนกระทิง ถ้ำแก้วโคร่า และในเขตอำเภอท่าแซะได้แก่ ถ้ำรับร่อ ( จากแยกท่าแซะไปตาม เส้นทาง ๓๑๘๑ ประมาณ ๕ กิโลเมตร ) งานประเพณี งานเทศกาลวันผลไม้ มีที่เทศบาลตำบลหลังสวน อำเภอหลังสวน ระหว่างสิงหาคมของทุกปี ผลไม้ที่ขึ้นชื่อ ได้แก่ ทุเรียน เงาะ สัปปะรด และกล้วยเล็บมือนาง งานเทดพระเกียรติกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ จัดที่สนามกีฬา จังหวัดชุมพร ระหว่างวันที่ ๑๕-๒๕ ธันวาคมของทุกปี งานโลกทะเลชุมพร จัดขึ้นประมาณกลางเดือนมีนาคมที่หาดทรายรี เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวทะเลชุมพร มีการแข่งขันตกปลา และขายของที่ระลึก